Aanvullend heraldisch onderzoek · 9 oktober 2026
Drie familiewapens met de naam Van den Bergh — geschiedenis en herkomst
De familienaam Van den Bergh kent een lange geschiedenis. In oude wapenboeken en genealogische publicaties treffen we verschillende wapens aan die verbonden zijn aan families met deze naam.
Voor ons familieonderzoek zijn drie wapens bijzonder interessant: het geregistreerde familiewapen van onze eigen familietak, een historische wapenprent uit de negentiende eeuw en het eeuwenoude wapen van de heren en graven van Bergh.
Hoewel de familienamen overeenkomen, betekent dit niet automatisch dat de verschillende families ook genealogisch aan elkaar verwant zijn.
1. Het familiewapen van onze familie Van den Bergh uit Oss
Het familiewapen van Lambertus Rudolphus van den Bergh (1845–1924) en zijn naamdragende nakomelingen werd ontworpen door de heraldicus Cor Böhms en geregistreerd bij het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag.
Het wapen bevat symbolen die verwijzen naar de familiegeschiedenis, waaronder de berg als verwijzing naar de familienaam, de leeuw, de droogscheerdersscharen en het molenijzer.
Dit is het geregistreerde familiewapen van onze eigen familietak. De uitgebreide heraldische beschrijving en de betekenis van de symbolen zijn elders op deze pagina opgenomen.
2. Een bijzondere historische wapenprent: Van den Bergh, circa 1885
Een bijzondere ontdekking is een negentiende-eeuwse kleurenprent met daaronder de familienaam ‘VAN DEN BERGH’.
De afbeelding is volgens de beschrijving van Pictura Antique Prints afkomstig uit het Stam- en wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën met genealogische en heraldische aanteekeningen van A.A. Vorsterman van Oijen, uitgegeven tussen 1885 en 1890.
Het wapenschild is gevierendeeld. In het eerste en vierde kwartier staat op een rode achtergrond een gouden berg. In het tweede en derde kwartier bevindt zich op een blauwe achtergrond een zilveren vuurslag. Als helmteken verschijnt een zwarte kraai.
Bijzonder is dat een overeenkomende heraldische beschrijving voorkomt in de geraadpleegde online transcriptie van het wapenregister van J.B. Rietstap, onder de aanduiding Van den Bergh, vroeger De la Montagne.
De naam De la Montagne, letterlijk ‘van de berg’, biedt een interessant aanknopingspunt voor verder historisch onderzoek.
Vooralsnog ontbreekt echter een bewezen genealogische verbinding tussen de familie die dit wapen voerde en onze familie Van den Bergh uit de omgeving van Kessel, Ottersum en Gennep.
De prent wordt daarom opgenomen als een afzonderlijke heraldische vondst.
Onderzoeksstatus: NOG TE CONTROLEREN — verwantschap niet bewezen.
3. Het wapen van de heren en graven van Bergh — Huis Bergh
Een van de bekendste wapens met de naam Bergh behoort tot de middeleeuwse heren en latere graven van Bergh, verbonden aan het indrukwekkende kasteel Huis Bergh te ’s-Heerenberg.
Het historische wapenschild bestaat uit een rode, klimmende leeuw op een zilveren veld, omgeven door een zwarte schildzoom met gouden penningen, ook wel bezanten genoemd.
Dit wapen is eeuwenlang verbonden geweest aan het adellijke Huis Bergh.
Voor onze familiegeschiedenis is het wapen bijzonder interessant vanwege een publicatie uit 1899 in De Nederlandsche Leeuw. Daarin vermeldde onderzoeker A.F. van Beurden dat de familie Van den Bergh van de Roepaen onder Ottersum volgens toen bestaand zilverwerk het bekende Berghse wapen voerde.
Deze historische vermelding vormt een belangrijk onderdeel van ons familieonderzoek. Het genoemde zilverwerk is echter niet opnieuw onderzocht en het gebruik van het wapen bewijst op zichzelf geen afstamming van het grafelijke Huis Bergh.
Daarom blijft de mogelijke genealogische relatie tussen onze voorouders en het grafelijke huis een onbewezen hypothese.
Drie wapens, maar zijn het ook drie verwante families?
De drie wapens laten zien hoe rijk en veelzijdig de geschiedenis van de naam Van den Bergh is.
Ons geregistreerde familiewapen weerspiegelt de bewezen familiegeschiedenis en de herkomst van onze eigen familietak. De negentiende-eeuwse prent herinnert aan een andere historische familie die de naam Van den Bergh voerde. Het adellijke wapen van Huis Bergh behoort tot de geschiedenis van een eeuwenoud grafelijk geslacht.
De vermelding uit 1899 van het Berghse wapen op familiebezit van de Roepaen maakt de vergelijking extra interessant.
Maar zolang de noodzakelijke genealogische schakels ontbreken, moeten deze families afzonderlijk worden behandeld.
Juist daarin ligt de waarde van zorgvuldig familieonderzoek: historische aanwijzingen bewaren, verschillende mogelijkheden onderzoeken en pas een verwantschap aannemen wanneer oorspronkelijke bronnen daarvoor voldoende bewijs leveren.
Familie Van den Bergh — aanvullend heraldisch onderzoek, 9 oktober 2026.
Bronnen en verwijzingen
- A.A. Vorsterman van Oijen, Stam- en wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën, 1885–1890. Catalogusbeschrijving en scan bij Pictura Antique Prints. De toeschrijving aan J. Wenning is vermoedelijk; de catalogus vermeldt geen naam van een lithograaf op de prent.
- J.B. Rietstap, Armorial Général, wapenbeschrijving Van den Bergh, voorheen De la Montagne. Geraadpleegd via een online transcriptie/vertaling; controle aan de oorspronkelijke boekpagina blijft gewenst.
- A.F. van Beurden, publicatie over de familie Van de Loo in De Nederlandsche Leeuw, 1899, jaargang 17, nummer 11. Hier aangehaald via de bestaande familiepublicatie.
- Stichting Huis Bergh, bewonersgeschiedenis en beschrijving van het familiewapen.
- Familie Van den Bergh, bestaande familiewapenpagina en genealogische onderzoeksdocumentatie. De mededeling over de CBG-registratie volgt de familiepublicatie.
- Afbeelding van het Berghse schild: Arch, ‘Bergh wapen.svg’, Wikimedia Commons, vrijgegeven in het publieke domein.
Vastgelegd voor de Osse familietak
Het wapen van Lambertus Rudolphus
Voor Lambertus Rudolphus van den Bergh (1845–1924) te Oss en zijn naamdragende, agnatische nakomelingen liet de familie een eigen wapen ontwerpen. De Haagse heraldisch ontwerper Cor Böhms maakte het ontwerp. Volgens de aangeleverde familiepublicatie werd het officieel geregistreerd bij het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag.
Dit is het familiewapen dat voor deze Van-den-Berghtak is ontworpen en geregistreerd. Het is niet hetzelfde als het historische wapen van de graven Van den Bergh.
Officiële blazoenering
De website-afbeeldingen noemen Lambertus Rudolphus, Johannes en hun naamdragende nakomelingen als de familielijn waarvoor het wapen betekenis heeft. De persoonsnamen op deze pagina openen, waar gegevens beschikbaar zijn, dezelfde gezinskaarten als elders op de website.
Een sprekend wapen
Waarom juist deze symbolen?
De gouden berg
Verbeeldt rechtstreeks de familienaam Van den Bergh.
De zwarte leeuw
Verwijst naar de leeuwen in de wapens van Bergh, Kleef en Limburg en daarmee naar het grensgebied waarin de familiegeschiedenis zich afspeelt.
Het molenijzer
Het heraldische gildeteken van maalders en molenaars. Het herinnert aan generaties Van den Bergh die als molenaar werkten.
De scharen
De omgekeerde droogscheerders- of schapenscharen sluiten aan bij de wapens van Ottersum, Gennep en Oeffelt. Hun oorspronkelijke lokale betekenis is niet zeker.
| Kleur | Heraldische naam | Traditionele betekenis in de familiepublicatie |
|---|---|---|
| Goud | Or | Zon, verstand, aanzien, deugd en grootheid |
| Zwart | Sabel | Aarde, wilskracht, werklust, doorzettingsvermogen en moed |
| Blauw | Lazuur | Trouw, rust en standvastigheid |
Historische discussie sinds 1899
Het “bekende Bergse wapen” op zilverwerk
In De Nederlandsche Leeuw, jaargang 17 (1899), schreef A.F. van Beurden over het gezin van Gerardus van de Loo en Anna Maria van den Bergh van de Roepaan. Hij meldde dat de familie Van den Bergh volgens bestaand zilverwerk “met meerder of minder recht” het bekende Bergse wapen voerde.
In 1974 vroeg Gerard W. Ch. Lemmens hierover nadere informatie aan J.A.M. van der Loo. Het zilverwerk was toen niet meer teruggevonden. Onderzoekers herkenden in de beschrijving vermoedelijk het wapen dat bij ’s-Heerenberg en Boxmeer werd gevoerd: een gekroonde rode leeuw op zilver, omgeven door bezanten.
Het oudste voorbeeld wordt in de familiepublicatie verbonden met een zegel van Hendrik van den Bergh (1207–1245). De precieze uitvoering varieerde door de eeuwen.
Het Centraal Bureau voor Genealogie wees er volgens de familiepublicatie op dat het grafelijke Bergse wapen uitsluitend aan erkende leden van het grafelijke huis toekomt. Zelfs gebruik door Peter van den Bergh zou daarom nog geen recht op dat wapen of bewijs van afstamming opleveren.
Een Duitse Loo-Blätter-publicatie uit 1936 wees bovendien op een andere herkomstmogelijkheid: Andries van den Berghe, zijn zoon Henneken van den Berghe en hun omgeving in Viller vanaf 1381. Die route ligt geografisch dichtbij Weeze, maar ook daar ontbreken nog de generaties die de verbinding met De Roepaan zouden bewijzen.
Onderzoeksstand
Interessante context, geen bewezen grafelijke afstamming
De Roepaan was geen bezit van de graven Van den Bergh. Buiten Van Beurdens melding over het zilverwerk is geen tastbare genealogische verbinding aangetoond tussen de Roepaanse familie en het grafelijke huis. De ligging tussen ’s-Heerenberg, Kleef en Boxmeer maakt contact mogelijk, maar contact is geen verwantschap.
- Een eigen geregistreerd wapen voor de nakomelingen van Lambertus Rudolphus.
- Van Beurdens publicatie uit 1899 over het oudere zilverwerk.
- De regionale aanwezigheid van Huis Bergh in ’s-Heerenberg en Boxmeer.
- Dat Peter van den Bergh het grafelijke wapen persoonlijk voerde.
- Dat Peter een wettige of buitenechtelijke telg van het grafelijke huis was.
- Een genealogische keten van Huis Bergh naar De Roepaan.
Correctie op de oude webtekst: de aangeleverde pagina noemt voor Peter 20 oktober 1783 als overlijdensdatum. In het actuele onderzoeksdossier is die datum niet als bewezen aanvaard. Peter wordt voorlopig als overleden vóór 1780 genoteerd, totdat een primaire overlijdens- of begraafinschrijving is gevonden.
Regionale voorgeschiedenis
Van Constantijn de Voogd naar drie Berghse huizen
De grafelijke geschiedenis wordt hier opgenomen omdat zij bij dezelfde streek, naam en heraldiek hoort. Zij vormt een afzonderlijke historische lijn.
Het eerste huis
Constantijn de Voogd, ook Constantinus de Melegarde genoemd, werd met de Latijnse naam De Monte aangeduid. De directe mannelijke lijn eindigde volgens de publicatie in 1416 met Frederik III van den Bergh.
Het huis Van der Leck
Sofia van den Bergh huwde Otto van der Leck. Hun zoon Willem II van den Bergh nam de naam Bergh aan. Zijn zoon Oswald I werd in 1486 tot Rijksgraaf verheven.
Boxmeer en Willem IV
Willem III van den Bergh huwde Anna van Egmondt, vrouwe van Boxmeer. Hun kleinzoon Willem IV (1537–1586) huwde Maria van Nassau-Dillenburg, de oudste zus van Willem van Oranje. Van hun zestien kinderen worden onder anderen Herman, Frederik en Hendrik van den Bergh genoemd.
Hohenzollern-Sigmaringen
Na het overlijden van Oswald III gingen de bezittingen via zijn zus Maria Clara in vrouwelijke lijn over. Franz Wilhelm von Hohenzollern-Sigmaringen (1704–1737) nam naam en wapen Van den Bergh aan en trad in 1724 als regerend graaf op.
Doorklikbare historische reconstructie
De heren en graven Van den Bergh
Klik op iedere naam om de gezinskaart te openen. Daar staan de ouders, partner(s), kinderen en broers of zussen die in deze reconstructie zijn vastgelegd. De tak hieronder is historische context en staat los van de bewezen familielijn van De Roepaan naar Oss.
Eerste huis
Tot 1416
Frederik II van den Bergh (1280) × Elisabeth van Millen (1280)
Willem I van den Bergh × Sophia van Bylandt
Frederik III van den Bergh × Catharina van Buren
- Sofia van den Bergh — enig vastgelegd kind
Huis Van der Leck
1416–1546
Sofia van den Bergh × Otto van der Leck
Willem II van den Bergh (1404) × Luitgard van Bentheim
Daarnaast zijn vier buitenechtelijke kinderen bij naam bekend: Anna van den Bergh, Daem van den Bergh, Bartholomeus van den Bergh en Barnabas van den Bergh.
Oswald I van den Bergh (1442) × Elisabeth van Meurs
Willem III van den Bergh (1468) × Anna van Egmondt
Oswald II van den Bergh (1508) × Elisabeth van Heeckeren
- Willem IV van den Bergh (1537)
- Frederik van den Bergh (1545)
Het grote gezin
Willem IV en Maria van Nassau
Willem IV van den Bergh (1537) × Maria van Nassau-Dillenburg (1539)
Hun zestien kinderen
Overgang in vrouwelijke lijn
Naar Hohenzollern-Sigmaringen
Frederik van den Bergh (1559) × Françoise de Ravenel
Albert van den Bergh (1607) × Madeleine de Cusance
- Oswald III van den Bergh — overleed in 1712 zonder kinderen
- Maria Clara van den Bergh (1635)
Maria Clara van den Bergh (1635) × Maximilian von Hohenzollern-Sigmaringen (1636)
Hun twaalf kinderen staan op beide gezinskaarten. Via zoon Meinrad II von Hohenzollern-Sigmaringen (1673) loopt de opvolging naar Franz Wilhelm von Hohenzollern-Sigmaringen (1704), die naam en wapen Van den Bergh aannam.
Bronnen voor deze reconstructie
De hoofdlijn en opvolging zijn gecontroleerd bij Huis Bergh. Het gezin van Frederik III is vergeleken met de genealogische database De Graafschap in de Middeleeuwen. Voor Willem II en zijn kinderen is de archiefgerichte persoonsbeschrijving op Berghapedia gebruikt. Waar bronnen onderling verschillen, is geen extra familierelatie als feit toegevoegd.
Achttiende eeuw
Boxmeer en Johan Baptist van den Bergh (1728–1781)
Na de brand van Kasteel Bergh in 1735 week de grafelijke familie uit naar Boxmeer. Franz Wilhelm werd na zijn dood in 1737 opgevolgd door zijn negenjarige zoon Johan Baptist Josephus Ignatius Anthonius Oswaldus van den Bergh en Hohenzollern (1728–1781). Zijn moeder Maria Catharine, gravin Truchsess von Waldburg-Zeil, was tot haar dood in 1739 regentes.
Johan Baptist huwde in 1747 Maria Benonia, gravin van Lodron. Volgens de aangehaalde familiepublicatie bleef het huwelijk kinderloos en werd Johan Baptist in 1757 gevangengenomen; hij overleed in 1781 te Haigerloch. De kwalificaties van zijn gedrag in oudere literatuur worden hier niet als zelfstandige historische verklaring overgenomen. Een veronderstelde buitenechtelijke verwantschap met de Roepaan-familie is niet aangetoond.
Na zijn dood kwam Boxmeer aan zijn oudste zus Johanna Josepha. Haar zoon Antoon Aloisius Mainrad Franz van Hohenzollern-Sigmaringen werd de laatste heer van Boxmeer. De Franse Republiek lijfde de heerlijkheid in 1797 in. Het kasteel werd in 1806 verkocht, kwam later via verschillende eigenaren bij religieuze instellingen terecht en kreeg functies als ziekenhuis, verpleeghuis en museum.
De in de oude publicatie genoemde gedachte dat Peter een bastaardzoon uit dit huis zou kunnen zijn, blijft uitsluitend een onderzoekshypothese. Leeftijd, plaats en een concrete ouder-kindbron ontbreken.
Aangeleverde familiepublicatie
De twaalf pagina’s achter dit hoofdstuk
De tekst hierboven is in eigen woorden uit de aangeleverde afbeeldingen samengevat. De afbeeldingen blijven als bronbeelden beschikbaar, zodat formuleringen, illustraties en de oudere bewijsopvattingen controleerbaar zijn.
In de afbeeldingen genoemde literatuur
- R. van den Brand, 750 jaar Kasteel Boxmeer (1991)
- A.G. van Dalen e.a., Bergh: Heren, Land en volk (1979)
- J.H. van Heek, Huis Bergh, Kasteel en collecties (1987)
- V.J. Roefs en I. Rosier, Verborgen kunst in een oude heerlijkheid (1948)
- A.F. van Beurden, Schetsen uit de geschiedenis van Boxmeer
- R.W. Tadema, Willem, Graaf van den Bergh en zijne tijdgenooten (1846)
- J.A.G.C. Trosée, Het eerste tijdvak van het verraad van W. van den Bergh (1929)
- A.P. van Schilfgaarde, Het huis Bergh (1950)
- P. Geyl, Geschiedenis van de Nederlandse stam (1948)