Maaseik: de oorspronkelijke testamenten en de getuigen

Twee testamenten, opnieuw vanuit het origineel

De oorspronkelijke registerinschrijvingen van Maria Bastiaens uit 1720 en 1722 zijn teruggevonden. De oude mededeling dat alleen de namenindex en een later uittreksel beschikbaar waren, is daardoor ingehaald. De nieuwe bronlezing maakt de familieclausules beter controleerbaar, maar identificeert de genoemde Peter nog niet met Peter van den Bergh, echtgenoot van Anna Wolters in Kessel bij Goch.

Actuele beoordeling: Maaseik 1693 blijft KANDIDAAT. Peters ouders blijven onbekend. Een testamentair legaat bewijst een beschikking, geen daadwerkelijke uitbetaling of verhuizing. De lezing hieronder is selectief en voorlopig; er is nog geen volledige diplomatische transcriptie.

5 februari 1720 · 15 mei 1722 · Gerardus als getuige · Het contract van 1751 · Bleumerstraat · Familie- en naamgenotenonderzoek

5 februari 1720: Gerardus ontvangt honderd gulden

De herziene lezing van scan 764 noemt Gerardus, zoon van Peter van den Bergh, bij het legaat van honderd gulden. De eerdere samenvatting die hier Geertruijd noemde, is onjuist. De moderne index noemt eveneens Gerardus en Peter als zijn vader. De exacte verwantschapsformule tussen Maria en Gerardus vraagt nog letterlijke transcriptie.

In de marge staat Herroepen, met verwijzing naar 15 mei 1722, nr. 237, folio 230v. De bedragen uit beide testamenten mogen daarom niet worden opgeteld alsof beide beschikkingen tegelijk golden. De latere vermelding van Peter en Geertruijd uit 1722 blijft een afzonderlijke bronlezing.

Bij de kinderen van Gertruijd Beners lijkt de naam van haar man in de scan Goris Peters te luiden; de index geeft Peter Peters. Dit verschil blijft open. Ook de naam Theresia van de Bosch is door indexhercontrole verduidelijkt, maar de oorspronkelijke spelling moet apart worden getranscribeerd.

Hermannus Craens, register 1031 (1718–1723), nr. 89, folio 82v–84v. FamilySearch DGS 009003915, afbeeldingen 763–765; microfilm 1462280. Index: Craens IX109cd, pagina-/aktenummer 89. Indexnummer, handgeschreven folio en beeldnummer zijn verschillende verwijzingen.

15 mei 1722: Peter en Geertruijd ieder vijftig gulden

Maria Bastiaens wordt in de akte als geestelijke dochter aangeduid. Zij maakt volgens de voorlopige lezing aan Peter en Geertruijd, kinderen van haar oom Peter van den Bergh en tante Erlindis Beners, ieder vijftig gulden toe. Vervolgens komen de overige kinderen van dezelfde oom afzonderlijk aan de orde. Dit is geen volledige kinderlijst en de verwantschapswoorden sluiten nog geen volledige biologische reconstructie.

De tekst behandelt een huis in de Bleumerstraat en benoemt Geurdt Reijnders als executeur, met bepalingen over opvolging, verkoop en uitvoering. Zijn afzonderlijke vergoeding van honderd gulden is iets anders dan de legaten aan Peter en Geertruijd. In de gecontroleerde passages is geen echtgenote Anna Wolters, woonplaats Kessel of bewezen betaling aan de zoon Peter vastgesteld.

Hermannus Craens, register 1031, nr. 237, folio 230v–232r; DGS 009003915, afbeeldingen 911–912. De oorspronkelijke filmkaart op beeld 678 noemt item 7; de huidige viewer groepeert dit onder item 6. Het begin van de film betreft Craghs, register 1045, niet Craens. Het eerder gelezen blad met gedrukt nummer 177 is een latere samenvatting en mag niet als oorspronkelijke folio 177 worden aangehaald.

29 augustus 1720: Gerardus is getuige bij een verkoop

De twee aangeleverde scans van akte 135 zijn nu gelezen. Augustinus Bas verkoopt akkerland onder Ophoven, op de Beempden, aan Joannes Crawinckels. Er wordt verwezen naar een eerdere ruil met Hendrick Crawinckels. De precieze koopsom en betalingsformule zijn nog niet definitief ontcijferd.

De akte passeert in Maaseik, in het huis van Hendrick Crawinckels. Willem Driessen en Gerardus van den Bergh zijn getuigen. Bij Gerardus staat een handmerk met zijn naam als bijschrift. Het kruis is geen uitgeschreven eigenhandige naamhandtekening en identificeert hem niet vanzelf met de dopeling van 1696, de echtgenoot van Joanna Baggen of de begunstigde van februari 1720.

Het land in Ophoven is niet daardoor Gerardus’ eigendom of woonplaats. De zichtbare afsluiting van akte 134 op de linkerpagina hoort bij de voorafgaande akte; zij mag niet met de ondertekeningen van 135 worden vermengd.

DGS 009003915, afbeelding 807 rechts, handgeschreven folio 127; vervolg op het tweede aangeleverde beeld, folio 127v. Dat tweede beeld past inhoudelijk bij afbeelding 808, maar een eigen viewerlocatie is niet bevestigd. Moderne index: Craens IX129a, nr. 135. De oudere rapportzin “akte 135 ongezien” is met deze nieuwe lezing ingehaald.

24 november 1751: getuige bij een associatiecontract

De voorlopige lezing van het contract over een ververij noemt Stalmans en Petrus Geraerdts als contractspartijen. Gerardus van den Bergh treedt op als getuige, niet als vennoot of bewezen verver. De naamlezing Geraerdts blijft voorlopig. Zijn handmerk wordt hier vergezeld van een expliciete verklaring dat hij niet kan schrijven.

De datum 24 9ber betekent 24 november 1751. De potloodnotitie 17 november wordt niet als datum van dit contract overgenomen. De indexvermelding van 14 december 1751 beschrijft een grondverkoop en wordt niet gelijkgesteld aan dit associatiecontract. Twee transcriptiebestanden bevatten hetzelfde slot; dat is geen tweede onafhankelijke bron.

DGS 009052411, afbeeldingen 753 en 754, oorspronkelijk folio 340, nr. 165. Transcriptie(6) betreft het begin; Transcriptie(2) en (3) hetzelfde slot. Transcriptie en (1) betreffen een andere testamentpublicatie; (4) een naburige akte uit Dilsen; (5) een volgende verklaring over Bongaedts. Die teksten vormen geen doorlopend familiecontract.

Het huis in de Bleumerstraat: indexroutes, nog geen gelezen minuten

Film 1462281, DGS 009003914, is niet als geheel chronologisch. Beeld 3 noemt register 1033, 1729–1732; beeld 339 noemt register 1035, 1714–1722. De algemene viewerperiode 1729–1742 geldt dus niet voor ieder onderdeel. De doelakten uit 1739 en 1740 zijn in de gecontroleerde steekproef niet gevonden; dat bewijst niet dat zij ontbreken.

De cursieve reeks 1031–1038 in de bijlage van inventaris EP5016 verwijst naar Houtmans oudere notariaatsrepertorium (1982). Zij mag niet los van die fondscontext aan toegang 2072 worden gekoppeld. Inventaris, gedrukte bladen 144 en 156 · Filmkaart 1035.

Baggen, Schauken en Heppeneert: verwante onderzoeksvragen, afzonderlijke personen

Gerardus × Joanna Baggen

De secundaire gezinsbewerking van Heemkring Kinrooi vermeldt hun huwelijk op 7 oktober 1719 te Maaseik en onder meer kinderen Harlindis (1720), Maria Elisabeth (1724), Nicolaes (1726), Maria Gertrudis (2 mei 1729) en Renerius (1730). Bij Maria Gertrudis worden Gerardus Bormans en Gertrudis van den Bergh als getuigen opgegeven. De terugkerende getuigenkring maakt vergelijking zinvol. Zij bewijst niet dat iedere Gerardus in de notarisindex dezelfde persoon is. De afzonderlijke Nicolaas- en Reinerussporen zijn uitgewerkt in het artikel over Nicolaas en Swillens en de hofbeambten in Trier en Koblenz.

Gertrudis × Henricus Schauken

Dezelfde secundaire bron noemt 23 januari 1718 als huwelijk, met Petrus van den Berch, Georgius Helgers en Mechtildis Schauken als getuigen. Bij de kinderen staan Reinerus van den Bergh (Isabella, 6 juli 1719), Maria Joosten (Harlindis, 30 maart 1721) en Mathias van den Bergh (Petrus Matthias, 9 januari 1725). Henricus Schouken is in 1730 getuige bij Renerius, zoon van Gerardus × Baggen. Identiteit en zwagerschap blijven te toetsen.

Gertrudis × Schauken blijft afzonderlijk van Geertruid × Petrus Sijben: bij de laatste noemt de index van 1725 Jan als vader. De afspraak van 1 oktober 1738 (Craens XIII164d, nr. 47) noemt een tweede huwelijk en een overlijdenskruis, maar is nog niet in het origineel gelezen. Peter Schoucken bij de huisverkoop van 7 oktober 1707 (Frans Craens V209ab, nr. 29) is evenmin bewezen vader van Henricus.

De doop van Helena Beulmans op 4 november 1735 noemt Gerardus als getuige in een secundaire bewerking. Zonder oorspronkelijke lezing en nadere persoonskenmerken is ook dit geen sluitende identificatie.

Jan in Heppeneert

De index noemt Jan van den Bergh uit Heppeneert op 2 juli 1725 (Frans Craens VII172d, nr. 155) bij betalingsonvermogen en op 28 juni 1735 (Van Reij III300ab, vervolg 301a, nr. 10) bij cessie van een rente. Zijn eigen rol is niet vastgesteld. Deze ingangen stonden al in ouder onderzoek en zijn geen nieuwe ontdekkingen.

Het huwelijk Joannes × Sybilla Mevissen van 8 februari 1711 in Heppeneert en de getuige Gerardus bij hun zoon Joannes in 1728 zijn secundaire netwerkgegevens. Ze sluiten de identiteit van Jan in 1725/1735 niet. Ook de huizenverwijzingen van 1765 en 1769 bewijzen nog geen doorlopende eigendomsketen; Harlindis, Catharina en Lisbeth zijn in 1769 niet expliciet als Jans dochters vastgesteld. Jan Mathijs uit Tongeren en Joannes Baptista uit 1741 blijven afzonderlijk.

Reijner van den Bergh, overleden en in 1729 genoemd met Ida Agnes Bollen (Frans Craens XI4d, nr. 12), wordt niet samengevoegd met Renerus × Maria Guilielma Joosten uit 1721. Een tweede huwelijk is niet aangetoond. Het testament van Ida Agnes Bollen, weduwe Reyner Vandebergh, van 9 april 1738 is bibliografisch herbevestigd; de oorspronkelijke akte blijft ongezien.

Secundaire bewerkingen: Kinrooi 952 en 771. Moderne notarisindex: Documentatiecentrum Maaseik.

Latere Gerardus-vermeldingen en het Sittardse spoor

Philippus Stals komt veelvuldig voor. Zijn herhaling in 1756/1757 is op zichzelf geen sterke familieaanwijzing. De partnerlezingen Anna Elisabeth Raemaeckers (1750) en Agnes Elisabeth Raemaeckers (1761) blijven onderscheiden. De secundaire identificatie als Philippus Servatius Stals is een kandidaat, geen bewezen verklaring van de transacties.

Registeringang Maaseik 1732–1779 · Secundaire overlijdensvermelding 1767. Joanna Baggen, secundair overleden 30 november 1752, moet in hetzelfde register afzonderlijk worden gecontroleerd.

Mechelen-aan-de-Maas en de Elense tegenhypothese

Het repertorium van notaris Hermanus Booten noemt op 23 september 1714 Simon van de Bergh en Peter Cuijpers bij een verklaring over de uiterste wil van Ida Haerden, echtgenote van Geurt Gorissen, schepen te Vucht (register 1, folio 150). De schepenfunctie betreft Geurt, niet Simon. Op 14 juli 1742 noemt het Lijsbet vande Berg, weduwe van Thonis Meijers, met zoon Lendert en dochters Agnes en Jehenne; Jehenne is gehuwd met Joannes Fredrix (register 2, folio 433). Beide zijn indexsporen, geen gelezen oorspronkelijke akten of bewezen verwanten.

Verwijzing 1714 · Verwijzing 1742 · Repertorium Booten.

Voor Petrus × Petronella Severijns uit Elen blijft de identiteit met Maaseik 1693 een afzonderlijke hypothese. De literatuurcontrole van 21 oktober preciseert de verwijzing naar Raymond Driessen: De familie Severijns in Heppeneert en Elen, deel II, De Gouden Sleutel 20 (2005), nr. 2, blz. 38–42. Heemkunde Limburg 2005/3 bevat slechts een signalering, niet dat familieartikel. Deel II is nog niet verkregen.

Driessens opmerking dat Peter van het Zand mogelijk geen nakomelingen naliet is auteursinterpretatie. Zij stond al in het dossier en is geen primair bewijs van kinderloosheid. De route Giel → Peter van het Zand → Petronella en het ouderpaar Petrus Severijns × Maria Aelaerts blijven onbewezen.

Prinssen: eerst de juiste band vaststellen

De archiefcontrole geeft voor Joannes Antonius Prinssen de oudere reeks 3745–3750, met bereik 1747–1778. Een afzonderlijk register voor de huisakte van 1769 en een concordantie met de beschikbare scans zijn nog niet vastgesteld. Deze toegang is een onderzoeksroute, geen gelezen minuut of eigendomsbewijs.

Lees het verslag over de Prinsen-archieftoegang.

Wat de volgende akte moet opleveren

1. Volledige transcriptie van de familieclausules uit 1720 en 1722; alle familie- en bedragstermen afzonderlijk vergelijken.
2. Uitvoering van de nalatenschap: kwitanties, procuraties en rekeningen met woonplaats of partner van Peter.
3. De oorspronkelijke akte van 15 december 1724 en het huwelijk Gerardus × Baggen, om de getuige en begunstigde aan een huishouden te verbinden.
4. Een juiste concordantie voor Craens XIII vóór het opnieuw zoeken naar de huisakten 1739/1740.

Alle Maaseikse onderzoeksverslagen en correctielagen · Overzicht van alle aanvullingen.