Van Maaseik naar het Trierse hof

Reiger, Reiner en Johann Rennier van der Berg in de hofkalenders, met het gezinsspoor in Koblenz en Ehrenbreitstein.

Samengebracht op 25 oktober 2026 · Onderzoeksverslagen van 21 en 24 oktober 2026

Wat deze bronnen wel en niet verbinden

De hofkalenders geven een steeds duidelijker beeld van een Van der Berg in dienst van het Trierse hof. Maaseikse notarisindexen noemen daarnaast een Reinerus, kamerfourier te Trier, als broer van de overleden koster Nicolaas. Die combinatie maakt gericht onderzoek mogelijk. Zij bewijst nog niet dat iedere naamvariant dezelfde man betreft, dat hij de in 1730 te Maaseik gedoopte Renerius is, of dat deze familie aansluit op Peter/Petrus van den Berg(h) en Anna Wolters.

Deze pagina verwerkt de bewaarde onderzoeksverslagen. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen daadwerkelijk gelezen oorspronkelijke hofkalenders en naamindexen, moderne bewerkingen, en nog te toetsen persoonsgelijkstellingen. Een oorspronkelijke naamindex verwijst naar een akte, maar vervangt de volledige akte niet. De scans zijn voor deze samenvatting niet als een nieuwe, onafhankelijke lezing geteld.

Lees daarnaast Nicolaas, Swillens en het Maaseikse netwerk. De veel vroegere Keulse dispensatiezoektocht staat onderaan als afzonderlijk onderzoeksspoor.

Een loopbaan in de hofkalenders

De spellingsvormen en ambten hieronder worden afzonderlijk bewaard. De reeks is verenigbaar met een loopbaan van kamerportier via reisfourier naar kamerfourier. De jongste verslagen behandelen de persoonsgelijkstelling echter als KANDIDAAT: deze ambtslijsten geven geen ouders, echtgenote, geboorteplaats of leeftijd. Een eerdere notitie met een hogere inschatting wordt daarom niet stilzwijgend een bewezen loopbaan.

De correctie voor 1770 is inhoudelijk belangrijk: Reiger is de actuele werklezing. Reinerius uit het oudere verslag is geen tweede vondst of afzonderlijke persoon. Evenmin mogen Reisfourier, Hoffourier en Kammerfourier zonder controle als hetzelfde ambt worden behandeld.

De afgebeelde oorspronkelijke bronnen worden bewaard door Stadtarchiv/Landesbibliothekszentrum Rheinland-Pfalz en ontsloten via dilibri. De onderzoeksdossiers vermelden bij de dilibri-reproducties CC BY-NC-SA 3.0; bij hergebruik blijft de bijbehorende bron- en rechtenvermelding nodig.

Wat een ontbrekende naam hier betekent

De kamerportierslijsten van 1760 (p.64), 1764 (p.96), 1765 (p.98), 1766 (p.98), 1768 (p.96) en 1769 (p.65) leverden in de vastgelegde controles geen passende Van der Berg op. Dat is een resultaat voor die lijsten, niet voor alle hofdiensten of het hele jaar. Bij 1767 ontbreken de bladzijden 97–108 in de bekeken digitale reeks. Die jaargang blijft voor dit doel NOG TE CONTROLEREN.

Ook het Koblenzer huizenoverzicht van 1794 is onderzocht: op de 52 tabelpagina’s werd geen herkenbare Reiner gevonden. Dit overzicht betreft Koblenz-stad. Het dekt niet vanzelfsprekend Ehrenbreitstein of de volledige hofhouding. Een woonplaats of vertrekdatum volgt dus niet uit dit ontbreken.

Het archiefstuk achter het ambt

De meest concrete nieuwe ingang is Landeshauptarchiv Koblenz, Best.1C nr.1178, blad 15v. De officiële beschrijving noemt een Van den Berg als Kammerfourier. De onderliggende akte is nog niet gelezen. Er staat in de beschrijving geen voornaam of individuele datum; de verzamelperiode 1652–1794 mag niet als levensdatum worden gebruikt. Blad 15v is bovendien geen automatisch scannummer 15. Een gerichte inzage hoort ten minste de omgeving 15r–16v te omvatten.

Een treffer in het Patentenbuch 1C1180 (1777–1789) betreft Konrad Ewert uit Berg. Zij is geen Reiner-vermelding. Omdat de beschrijving selectief is, sluit dit niet uit dat elders in dat boek nog relevante tekst staat. Bij het weduwendossier is de periode 1816–1817 van de behandelende commissie geen aangetoonde datum van haar individuele verzoek.

Stadtarchiv Koblenz, Best.623 nrs.982 en 983, biedt daarnaast alfabetische bewerkingen van huwelijken en geboorten uit weekbladen over 1762–1794. Dit zijn vervolgbronnen; in de vastgelegde ronde is daarin geen gezochte naam gelezen.

Reiner en Anna Catharina Engel

Genealogische publicaties en een forum noemen een huwelijk van Reiner met Anna Catharina Engel op 15 februari 1773 te Ehrenbreitstein. Voor Anna Catharina worden geboorte op 16 oktober en doop op 17 oktober 1750 vermeld, met Wilhelm Engel en Maria Catharina als ouders. De achternaam van haar moeder is niet vastgesteld. Deze gegevens zijn zoekaanwijzingen uit secundaire bronnen; de oorspronkelijke huwelijks- en doopinschrijvingen zijn nog niet gelezen.

De secundaire weergave van Reiners overlijden noemt 9 mei 1795, Koblenz Liebfrauen, de naamvorm Joanny Reinery van de Berg, het ambt Kammerfourier en de leeftijd 68 jaar. De publicatie verwijst naar een afschrift uit het Bistumsarchiv Trier van 25 juli 2000. De oorspronkelijke inschrijving in Kb11 is niet gelezen. Een leeftijd van 68 wijst op geboorte omstreeks 1726/1727. Dat botst met de Maaseikse doopkandidaat van 21 maart 1730, die dan ongeveer 65 zou zijn; ook het elders genoemde circa 1735 is niet onderbouwd.

Deze spanning wordt bewaard als een onderzoeksvraag. Het is nog niet verantwoord de leeftijd te verbeteren, de doopkandidaat te kiezen of twee gelijknamige mannen samen te voegen. Renerius, gedoopt in 1730 en Reinerus, kamerfourier in de index van 1792 hebben daarom verschillende broncontexten.

Bronroutes: Geneanet: secundaire gezinsweergave; forum over Thal-Ehrenbreitstein; Archion: Liebfrauen, registerroute.

De kinderen en hun doopgetuigen

De volgende vermeldingen komen uit gepubliceerde doopweergaven. De nummers zijn overgenomen als Taufeintrag Nr. en zijn nog geen onafhankelijk bevestigde folioverwijzingen. Waar een kopdatum en de weergegeven tekst een dag verschillen, blijven beide zichtbaar; pas de oorspronkelijke inschrijving kan geboorte en doop precies uit elkaar houden.

De eerstvolgende kerkelijke controles liggen bij Heilig Kreuz Kb2, dopen 1751–1819 en kindersterfte 1765–1815 en Kb7, huwelijken 1711–1820. De Festungsparochie is een afzonderlijke registerroute. De gevonden getuigen geven zoekrichtingen, geen ouders of broers en zussen zonder aanvullende akte.

Anna Catharina in 1818 en 1819

De oorspronkelijke burgerlijke naamindex van 1819 verwijst Anna Catharina van der Berg, geboren Engel, naar akte 384 (Best.657,008 nr.304, PDF-pagina 4). De tienjaarstafel nr.560, p.542, geeft 1 oktober 1819. Naam, datum en verwijzing zijn daarmee op historisch indexniveau onderbouwd. De volledige overlijdensakte is nog niet gelezen.

Een secundaire akteweergave noemt haar weduwe van Kammerfourier Reinerus, overleden in huis 138 aan het Schulgäßgen, met de slotenmaker Joseph Schmitt als schoonzoon en aangever. Diezelfde weergave noemt echter akte 385. Het nummerconflict 384/385 blijft open; beide volledige akten moeten worden gecontroleerd. Ook de secundair genoemde leeftijd van zeventig jaar en de kerkelijke registratie worden niet door de burgerlijke naamindex bewezen.

De moderne bewerking van het inwonersregister 1818 geeft in huis 138 Josef Schmidt, Gertrud geboren Fantenberg (1784, Ehrenbreitstein), vier kinderen, de weduwe Katharina Fantenberg geboren Engel (1748), en dienstmeid Helena Pfeiffer. De bronverwijzing is StAK623 nr.2168, p.66. Adres, beroep en naamcombinatie versterken de vergelijking met de overlijdensweergave. Maar Fantenberg = Vandenberg blijft een identiteitshypothese; Anna Gertrud uit de doopweergave van 1782 is niet automatisch de Gertrud uit 1784. Het jaar 1748 van Katharina blijft naast de secundaire geboortegegevens van 1750 staan.

De stadsarchiefbewerking is onvolledig en de geboortejaren kunnen onnauwkeurig zijn. De hoeveelheid rijen is geen telling van unieke inwoners. De oorspronkelijke bevolkingsbladen zijn voor deze identificaties nog niet gelezen.

Directe bronnen: jaarindex overlijden 1819; tienjaarstafel; moderne bewerking inwonersregister 1818.

Sebastian: de juiste huwelijksingang is 1818

In dezelfde inwonersbewerking staat Sebastian Vandenberg, schrijnwerker, geboren in 1786 te Ehrenbreitstein, met Maria Pauly, geboren in 1786 te Koblenz. Hun adres is huis 532 aan het Rheingäßchen; verwijzing StAK623 nr.2167, p.100. Dit is een moderne bewerking, geen door deze ronde gelezen eigen geboorteakte.

Correctie op de eerdere onderzoeksnotitie: het huwelijk mag niet als zeker op 29 april 1817 worden gedateerd. De oorspronkelijke jaarindex 1818 (nr.154, PDF-pagina 2) bevat VanderBerg en Pauli onder akte 42. Daarmee is 1818 het concrete zoekjaar. De exacte burgerlijke datum 29 april 1818 is nog niet bewezen. Het secundair genoemde kerkelijke huwelijk op 11 mei 1818 is een afzonderlijke gebeurtenis.

Voor Sebastians afstamming is de secundaire transcriptie van 1838 een sterke aanwijzing, omdat zij ouders, beroep en overlijdensbewijzen samenbrengt. De tabel maakt tegelijk zichtbaar welke delen op een gelezen oorspronkelijke index rusten en welke nog op een moderne weergave. Bron: Geneanet, Sebastian Valerius.

Getuigen, Hilgert en Rolshausen

Bij Sebastians huwelijk in 1838 noemt de secundaire weergave Gregorius Hilgert, 36 jaar, boekbinder, als Vetter. Dat woord wordt hier niet zonder verder bewijs in één precieze neefrelatie vertaald. De inwonersbewerking van 1818 noemt Gregor Hilgert, geboren in 1803, in het huishouden van Dominikus Hilgert en Barbara Müller, Kastorgasse 270 (StAK623 nr.2169, p.133). Hij is een vergelijkingskandidaat, geen bewezen identieke getuige.

De oorspronkelijke overlijdensindex 1841 verwijst Philipp Hammer naar akte 282 (PDF-pagina 3). De secundaire weergave dateert die gebeurtenis op 15 mei 1841 en noemt Gregor Hilgert, 31, en Wilhelm Hilgert, 32, als Vetter. Gregors leeftijd past niet zonder meer bij de 36 jaar uit 1838. De datum 14 maart 1841 op een gedenksteen vormt nog een afzonderlijk conflict. De volledige akte moet deze verschillen helpen oplossen.

Het Rolshausen-spoor begint bij de doopgetuige uit 1785. De oorspronkelijke overlijdensindex 1831 noemt bij akte 157 Anna Angela / Walb., geboren Engel, Roltshausen (nr.316, PDF-pagina 4). De tienjaarstafel nr.561, p.536, geeft 30 maart 1831 en de vorm Roltzhausen Anna, geboren Engel. De afkorting Walb. wordt niet zonder bron uitgeschreven. De identiteit met Maria Angela Walburgis Veronica Roltzhausen uit 1785 is onbeslist: Anna/Maria verschilt en Veronica ontbreekt.

De inwonersbewerking 1818 noemt juist Angela Engel, geboren Rolshausen, weduwe, geboren in 1754 te Koblenz, Altengraben 754 (StAK623 nr.2166, p.104). De richting van de achternamen is omgekeerd. Dit is geen reden om beide vrouwen samen te voegen. De hofkalender 1790 noemt op p.122 Johann Caspar Rolshausen, Oberlieutenant; het huizenoverzicht 1794 noemt op p.9 bij huis 51 in de Judengasse een Rolshausen, Lieutenant, zonder voornaam. Geen van die vermeldingen bewijst al een familieband met de vrouwen.

Bronnen: jaarindex 1831; tienjaarstafel Roltzhausen; hofkalender 1790; huizenoverzicht 1794.

Een afzonderlijke route: de dispensatiezoektocht in Keulen

De Keulse verslagen van 21 oktober gaan over een veel eerder netwerk. Zij zoeken de dispensatie vóór het huwelijk van Joannes van de Loo en Maria Hermens, Asperden, 16 mei 1713, en mogelijke aanknopingspunten rond de getuige Engel en Peter/Petrus van den Berg(h) met Anna Wolters. Er is geen aangetoonde verbinding met de hierboven besproken Reiner. Een koppeling met Anna Holtermans volgt evenmin uit deze Keulse controles.

De opnieuw gelezen Asperdense huwelijksinschrijving vermeldt een voorafgaande dispensatie wegens gemengde derde en vierde graad bloedverwantschap. Zij noemt geen dispensatiedatum, instantie, dossiernummer of gemeenschappelijke voorouders. De getuigen zijn Engelbert en Joannes van de Loo, Hermannus Hermens en Petrus van Schewijck, met anderen. Vincentius staat niet in deze inschrijving; de uitgebreidere naam Johann Vinzent en later toegevoegde ouders in een moderne tabel mogen niet als oorspronkelijke akte-inhoud worden overgenomen. Bronroute: Asperden, St. Vincentius.

De beeldnummering bevat herhalingen en latere invoegingen. In 1712 zijn p.1–2, p.25 en p.200 blanco; scans 28/30 herhalen p.18 en 29/33 herhalen p.19. Scans 31–32 tonen een ansichtkaart uit 1934; scans 171–172 een latere archiefnotitie. Zulke beelden zijn geen extra protocolpagina’s. In 1713 vormen scans 35–36 een ingevoegd stuk en achterzijde. Een vaste rekensom van scannummer naar bladzijde werkt daarom niet overal. Aanvankelijk grijze, gedeeltelijke afbeeldingen zijn waar vastgelegd vervangen door afzonderlijk bekeken herstelversies; bedekte onderliggende tekst telt niet als volledig gelezen.

De bekeken bijlagen betreffen onder meer kloosterzaken, goederen, wijdingstitels, vicaries, een studiefonds en kerkelijke gebeds- of vastenregelingen. Woorden over bloedverwanten in het studiefonds betreffen geen aangetroffen huwelijksverwantschap van het doelpaar. Ook een geestelijke Engelbertus met religieuze naam Casparus en Engelbertus Merzenich in een vermogensdossier leveren geen naam- of verwantschapsbrug naar de gezochte Engel. Andere dispensaties met dezelfde derde/vierde graad blijven andere gevallen.

Uitkomst: de gezochte dispensatie en een passende vermelding van Peter met Anna zijn niet herkend. Dat is geen sluitend afwezigheidsbewijs. Keulen blijft een archiefingang, geen bewezen herkomstplaats of uitgevende instantie. De volgende aaneengesloten bijlagencontrole begint bij scan 355; daarnaast blijven de bevoegde instantie, het Deitmer-register en eventueel afzonderlijk bewaarde verzoekschriften open.

Officiële beschrijvingen: GVP041 (1712), METS; GVP042 (1713), METS; GVP048 (1719), METS. De onderzoeksverslagen bevatten de exacte afbeeldingslinks en scanlogs.

Gericht vervolg en bronverantwoording

• Lees 1C1178 blad 15v met omliggende bladen: persoon, datum, functie, mogelijke herkomst en eerdere dienst.
• Lees Reiners oorspronkelijke overlijden uit 1795 en het huwelijk van 1773; toets de leeftijd aan de Maaseikse doopkandidaat zonder vooraf te kiezen.
• Vraag Anna Catharina’s volledige overlijdensakten 384 én 385 uit 1819 op; vergelijk met het oorspronkelijke huishoudblad van 1818.
• Lees Sebastian–Pauli 1818/42, Sebastian–Eckel 1838/107 en Sebastian 1852/314; leg de genoemde bewijsbijlagen naast de eigen akten.
• Controleer de oorspronkelijke doopinschrijvingen en getuigen, met bijzondere aandacht voor Joanna Van denbergh, Roltzhausen en Hilgert.

De onderbouwing is terug te vinden bij Alle onderzoeksverslagen en bronpakketten. De belangrijkste bestanden voor de kalender- en archiefcontrole zijn Onderzoek_Reiger_hofkalenders_1765-1770_met_scans_24-10-2026.pdf, Onderzoek_Reiner_hofvermelding_1771_met_scans_24-10-2026.pdf, Onderzoek_Reiner_hofkalender_1790_en_Rolshausen_24-10-2026.pdf, Onderzoek_Kammerfourier_archiefverwijzing_1C1178_24-10-2026.pdf en de pakketten Trier_1760_1770_1780_loopbaan, Trier_1775_1780_functiewisseling, Trier_1794_kamerfourier en Koblenz_1C1178_blad15v_kamerfourier.

Voor gezin en naamindexen: Reiner_Vandenberg_Engel_en_weduwe_Ehrenbreitstein_ADD_ONLY.txt, Reiner_Engel_Koblenz_1819_1820_24-10-2026.txt, het gelijknamige BRONSCANS-pakket, Onderzoek_Koblenz_1818_Fantenberg_Sebastian_BRONNEN_24-10-2026.zip, Onderzoek_Reiner_Sebastian_akten_24-10-2026.zip, Onderzoek_Reiner_getuigen_en_scans_24-10-2026.zip, Onderzoek_Joanna_Rolshausen_met_scans_24-10-2026.pdf met bronpakket, en Koblenz_Ehrenbreitstein_vervolg_ADD_ONLY.zip. Voor Keulen: de broncontrole, het maart–aprilvervolg en rondes 3–21 van 21 oktober 2026. Oudere conclusies blijven als gedateerde onderzoeksstadia beschikbaar; de expliciete correcties hierboven geven de actuele lezing.