Een naam in het sterfboek

In het sterfboek van Weeze krijgt Theodorus a Bergh op 6 november 1706 maar een paar woorden mee. Eén daarvan vertelt ons hoe de parochie hem kende. Achter zijn naam staat filius custodis, zoon van de koster. Zijn moeder blijft ongenoemd. Toch brengt deze korte regel ons dichter bij Joanna de Greef dan de veel uitvoeriger grondinschrijving van Biesdael.

In december 1679 liet Joanna met Lambertus van den Bergh een zoon Theodorus dopen. Op 19 september 1711 noteerde de pastoor het overlijden van Lambertus a Bergh, koster en rector, met bij zijn ambtsduur het getal 43. Dat plaatst hem al omstreeks 1668 in functie. De transcriptie van de akte van 28 juli 1678 noemt bij Biesdael een koster Lambertus a Bergh en geeft diens ouders, Theodorus en Mechtildis Boemer. Naam, ambtsjaren en doop van de zoon maken het nu sterk waarschijnlijk dat Joanna’s man de koster van Biesdael was. Het laatste woord is aan een akte die Joanna als zijn vrouw noemt, of Theodorus uit het sterfboek met beide ouders.

De familie was al eerder gereconstrueerd. Nu zijn de zeven dopen in het handschrift naast elkaar gelegd. Bij Joannes is rechtsboven op het blad duidelijk 21 oktober te lezen. Het dagcijfer bij Theodorus is beschadigd. Een eerder genoemd 13 december blijft daarom onzeker.

Doop in WeezeKind van Lambertus en JoannaIn het register
11 september 1672MechtildisHenrica van den Bergh bij de doop
23 januari 1674TheodoraPetrus Bomers bij de doop
21 oktober 1675JoannesJoes in het handschrift
6 april 1678PetrusAndreas Wijnckers bij de doop
December 1679TheodorusJoes Wijnckers en Antonia Falckijser, spelling voorlopig
30 juni 1681CatharinaPetrus Bomer bij de doop
13 maart 1684PetrusTheodorus Sanders bij de doop

Het bewaarde Weezer sterfboek begint in 1698. Een eventueel overlijden van de eerste Petrus vóór de doop van zijn naamgenoot in 1684 valt buiten dat boek.

Theodorus in het sterfboek · De ambtsjaren van Lambertus · De verbeterde doopdatum van Joannes

Theodorus, zoon van de koster
In 1706 kreeg Theodorus in het sterfboek de aanduiding ‘filius custodis’. Lees deze regel in de aktekijker. Bistumsarchiv Münster · Weeze, St. Cyriakus · Matricula · CC BY-NC-ND 2.0.

Twee meisjes op één dag

Op 14 december 1711 bracht het echtpaar Severinus Brower en Theodora van den Bergh twee meisjes naar de doopvont. Bij Christina staat Joanna Greff. Bij Theodora schreef de pastoor parentes iidem, dezelfde ouders, en noteerde hij dat Mechtildis van den Bergh haar ten doop hield. Op 3 september 1712 was het Mechtildis zelf die met Joannes Mingen een dochter liet dopen, Henrica Gertrudis. Weer staan Joanna de Greff en een Van den Bergh bij de inschrijving, ditmaal Joes. Een doorhaling en een bovenschrift maken de verdeling van de getuigenrollen op dit blad moeilijk leesbaar.

Op 4 februari 1713 keerde Joanna terug bij de doop van Lambertus Hermannus, zoon van Severinus en Theodora. Ook Godefridus de Greeff werd genoemd. Een Jacobus nam zijn plaats in. Zo zien we dezelfde vrouwen in twee gezinnen, kort na de dood van koster Lambertus. Theodora en Mechtildis dragen de namen van zijn mogelijke dochters, geboren in 1674 en 1672. De drie doopregels passen bij een moeder die naar haar kleinkinderen kwam. De pastoor heeft nergens ‘grootmoeder’ of ‘zuster’ geschreven. De identificaties blijven kandidaat.

Het gezin Brower is verder te volgen via Maria Christina in 1715 en Lambertina in 1718. Bij Lambertina hield Stephanus Bouling, vicaris van de Drie Koningen in Goch, het kind mede ten doop. Een andere Joanna verschijnt met Joannes aen gen Ent in Kalbeck als Joanna the Graef in 1712 en Joanna Grevers in 1714. De sterfregel van een Joanna Grevers in Kalbeck in 1719 geeft geen echtgenoot. Ook het huwelijk Boll–Greve in 1667, de doop van Ursula in 1677 en de ongeveer negentigjarige Joannes de Greff in 1727 geven Godefridus of Joanna uit de getuigenreeks nog geen ouders.

Christina en Theodora · Henrica Gertrudis · Lambertus Hermannus

Langgerekte tekening van de Niers met links slot Wissen, de voorburcht in het midden en rechts de watermolen.
Jan de Beijer, Het Riddermatig Huys te Wissen, 1739. Tekening, pen en penseel in grijs op papier. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-T-1953-254(R), bruikleen van de Dienst voor ’s Rijks Verspreide Kunstvoorwerpen. Topografische aanvulling bij de plaatsnaam Wissen en de onzekere lezing ‘mola’ uit 1721. Het blad toont het slot en de molen in 1739. Collectie · Beeldbron. Rijksmuseum. Publiek domein. Licentie.

De jongen die naast Lambertus staat

De grondtekst voor Biesdael noemt twee gerechtigden op land dat van het Xantense kapittel werd gehouden. Naast Lambertus staat Joannes Sanders, zoon van Theodorus Sanders en Agnes Falckiser. Zoek die drie voornamen in het trouwboek van Weeze en er verschijnt op 28 oktober 1664 een paar in de plaatselijke taal, Derck Sanders en Neesken Falckisers. Zij lieten Jan op 20 juni 1666 dopen en Esther in 1668. Bij hun zoon Henricus in 1671 schakelde de schrijver over op Theodorus en Agnes. Zo verklaren de kinderen uit één gezin de verschillende naamvormen. Jan was twaalf toen zijn naamgenoot in de grondtekst verscheen. Hij is sterk waarschijnlijk de Joannes van Biesdael.

Een andere Joannes, gedoopt in 1676, had een moeder met de naam Gertrudis Puin. Lambertus van den Bergh getuigde in 1674 bij haar huwelijk met Theodorus Sanders. Hun zoon Mathias werd in 1678 gedoopt. Op 28 juni 1689 trouwde een Joannes Sanders met Agnes Kijlewalt. Naast de bruidegom staan een tweede Joannes Sanders en een Mathias Sanders. Jan uit 1666 was toen 23, terwijl de andere Joannes nog geen dertien was. De oudere Jan komt daardoor eerder in aanmerking voor de bruidegom. Welke Joannes als getuige optrad, blijft open.

Bij Agnes Margareta Sanders stonden in 1690 Petrus Bomers, Helena van den Bercken en Christina Urselmans. Die laatste naam keert in 1702 terug bij Gerrardus, zoon van Joannes Sanders en Joanna Peun, die in 1701 trouwden. In 1684 was een Christina Urselmans zelf met Theodorus Sanders getrouwd. Zij kan dus aan beide gezinnen verwant zijn geweest. Het sterfboek vermeldt op 4 september 1747 een Joannes Sanders zonder vrouw, leeftijd of ouders. De huwelijksbewerking die hem aan de doop uit 1676 koppelt, blijft op dat punt een hypothese.

De doop van Jan Zanders · Henricus met de Latijnse oudernamen · Twee keer Joannes bij één huwelijk

Onder een hoge wolkenlucht lopen mensen langs de huizen op het plein vóór de twee torens van de Xantense Sint-Victorkerk.
Jan van der Heyden, Het plein en de Sint-Victorkerk in Xanten, na 1692. Olieverf op paneel. Musée du Louvre, Parijs, INV 1338. De kerk van het kapittel waarvan de rechten op de Weezer goederen werden gehouden. Volgens het Louvre heeft Van der Heyden de gebouwen rond het plein enigszins herschikt. Collectie · Beeldbron. Foto Shonagon, 2017, via Wikimedia Commons. Publiek domein. Licentie.

Petrus neemt de plaats van Lambertus in

Op 25 juli 1700 noteerde de pastoor bij de doop van Anna Elisabeth vier woorden die de twee mannen op één dag en bij één gebeurtenis samenbrengen. Er staat Petrus a Bergh loco Lamberti. Petrus trad voor Lambertus op. Ook Theodora a Bergh verving in deze inschrijving iemand anders. Twee maanden tevoren, op 22 mei, waren Lambertus en Theodora zelf genoemd bij Everardus Gisbertus, zoon van Gisbertus Gijben en Gertrudis Kijlewalt. Toen verving Lambertus de gevraagde peetvader.

Een zoon kan voor zijn vader zijn ingevallen. De Petrus uit 1678 was in juli 1700 omstreeks 22 jaar, die uit 1684 omstreeks 16. Op hetzelfde doopboekblad als Everardus staat bovendien een man die zelf vader was geworden. In maart lieten Petrus op den Bergh en Joanna Classens een zoon Joannes dopen. Bij de plaatsvervanger in juli ontbreekt ieder gegeven dat tussen deze mannen beslist. Nog in januari 1713 trad Theodorus Schillings bij een doop voor een Petrus op den Bergh op.

Hoe vaak een naam in een trouwboek voorkomt, hangt ook samen met iemands werk in de parochie. Een Lambertus staat al bij minstens vijf dateerbare huwelijken in 1671 en 1672. In 1702 eindigen twee inschrijvingen met ex Wissen. In oktober 1709 staat na twee andere getuigenlijsten eerst Wissen en dan Wehm. Die slotwoorden lokaliseren de inschrijving onvoldoende om er voor Lambertus een aanstelling of een vaste woonplaats aan te verbinden. Ook de Lambertus die op 21 december 1738 in het hospitaal overleed, heeft een eigen vermelding. De koster was toen al 27 jaar dood.

Petrus als plaatsvervanger · Het blad met Joannes en Everardus Gisbertus · Wissen en Wehm in het trouwboek

De stad Kleef ligt met haar torens tussen heuvels en bomen; op de voorgrond lopen enkele kleine figuren.
Joris van der Haagen, Gezicht op Kleef, omstreeks 1660. Olieverf op doek. Rijksmuseum Twenthe, Enschede, 0072. Regionaal tijdsbeeld van Kleef, kort vóór de Weezer dopen uit de jaren 1670. Collectie · Beeldbron. Rijksmuseum Twenthe, via Wikimedia Commons. Publiek domein. Licentie.

Een peetmoeder uit het huis Van Loë

Op 27 maart 1702 lieten Petrus op den Bergh en Joanna Classens een dochter Anna Francisca dopen. Bij haar peetouders staat Anna Francisca van Loë. Catharina Francken trad namens haar op. Zo is vastgelegd welke adellijke vrouw men had gevraagd en wie er werkelijk bij de vont stond. Bij Christina, gedoopt op 6 november 1703, heet de moeder Joanna Muller en is Arnoldus op den Bergh getuige. Beide inschrijvingen eindigen met ex Wissen. De drie dopen uit 1700, 1702 en 1703 horen sterk waarschijnlijk tot hetzelfde gezin. De reden voor de wisselende naam van de moeder is onbekend. Ook de Joanna Clasen die op 19 juli 1721 in de Wissense omgeving stierf, blijft een kandidaat.

Twee volwassen vrouwen met deze namen zijn opnieuw naast elkaar te vinden. Op 12 augustus 1724 hield Petrus op den Bergh de dochter van Christophorus van Bon en Francisca op den Bergh ten doop. Op 27 augustus 1736 lieten Hermannus Bracht en Christina op den Bergh hun zoon Joannes dopen. Nu stonden Petrus én Francisca op den Bergh bij de vont. Francisca verving een vrouw met de naam Lutgardis. In 1740 verschijnt bij de dochter van Hermannus en Christina ook een Anna Gertrudis van Bon. Het in 1724 gedoopte meisje zou toen vijftien zijn geweest. Zij heette in haar doopakte Joanna Gertrudis.

De zeven dopen bij Van Bon en de twee bij Bracht ondersteunen de identificatie van de moeders met de twee meisjes uit Wissen. Een gedeelde getuige bewijst op zichzelf geen zusterschap. Christophorus van Bon stierf op 9 juni 1738, twee dagen na de doop van Gerrardus van Bon. De Francisca van den Bergh die op 14 november 1747 stierf, werd zonder gezinsleden ingeschreven.

Bij een ander kind Van Bon, Theodorus Wilhelmus in 1725, liet vicaris Joannes op den Berg zich vertegenwoordigen. Een Joannes uit het gezin in Wissen was toen ongeveer 25. De sterfregels van de vicarissen Godefridus Noij in 1718 en Petrus Schilken in 1720 noemen hun kerkelijke functies. De opvolger staat er niet bij. De Keulse inventaris beschrijft de relevante bisschoppelijke protocollen WBP 07 en 08. Een wijding, benoemingsakte of Leuvense studenteninschrijving waarmee deze Joannes te identificeren valt, is nog niet verkregen.

De peetmoeder Van Loë · Petrus en Francisca aan de doopvont · De vicaris in 1725

De twee peetvaders van Samuel Elbert

Het doopboek geeft bij Samuel Elbert, gedoopt op 18 augustus 1714, een zorgvuldig antwoord. Zijn ouders waren Joannes a Bergh en Anna Elisabeth ten Ort. Als peetvaders waren Samuel, vrijheer van Hertefeld, en de Weezer pastoor Elbertus Claessen gevraagd. Vervolgens noemt de pastoor apart de twee personen die het kind bij de vont hielden. De jongen kreeg de voornamen van de twee gevraagde peetvaders. Dit is een rechtstreeks contact tussen gezin en vrijheer. Een familierelatie wordt in de tekst nergens omschreven.

Bij de andere kinderen van Joannes en Anna Elisabeth zijn de getuigen eveneens herkenbaar. Bij Joanna in 1712 werd een Henricus van Bergh vertegenwoordigd, bij Joannes Lambertus in 1716 was Joannes Boemer aanwezig en bij Wenceslaus Henricus in 1719 Mechtildis van den Bergh. Op 12 september 1721 volgde Wilhelmus. Daar heeft de gedrukte index de voornaam van de jongen herhaald bij zijn vader. Onder parentes staat in het handschrift Joannes. Een Elisabeth ten Ort overleed in 1737, en op 23 maart 1741 vermeldt het sterfboek een rector en koster Joannes a Bergh. De doop van Joannes bij Lambertus en Joanna in 1675, de vader uit dit gezin en de koster uit 1741 kunnen dezelfde man betreffen. De gezinsleden ontbreken in beide sterfregels.

Ook Petrus van den Bergh en Anna Margaretha Frerichs hadden een kring van verwante namen. Bij hun eerste Lambertus in 1716 was Theodora van Bergh aanwezig, bij hun tweede Lambertus in 1721 staat Joannes a Berg. Tussendoor, in 1719, werd Maria Catharina gedoopt. De doop van Joanna Maria in juni 1725 is voor het herkomstonderzoek het belangrijkst. Petrus en Anna Margaretha staan dan nog samen als ouders in Weeze, tussen twee dopen van kinderen van Peter en Anna Wolters in Kessel bij Goch in 1724 en 1726. Die overlap pleit tegen de gedachte dat het om één man met twee opeenvolgende huwelijken ging. Ook de sterfregel van Margaretha Frerichs op 7 september 1727 noemt haar man niet.

De peetvaders van Samuel Elbert · Wilhelmus en zijn ouders · Joanna Maria in juni 1725

Wie had een recht op het huis aan de Markt?

In het Weezer lijfgewinsboek kan één huis meer dan een eeuw worden gevolgd. De kerk liet er de namen van mensen bijschrijven op wier leven het recht rustte. Dat verklaart hoe een kind in zo’n inschrijving terecht kon komen. Folio 7r begint in 1625 met Evert Kilwalt en Gartgen van Egeren. In 1670 noemt de transcriptie Nicolaus Killwaldt, Evert en Arnoldt Freydag als halfbroers. Hun moeder was de inmiddels overleden Gertgen van Egeren. Op het huis kwamen de namen van Nicolaus en Everhardus Freydag te staan.

In het doopboek werd in 1663 een Gertruidt Killewalt gedoopt bij Nicolaus en Margaretha de Rieck. Later stond bij een dochter van Gisbertus Gijben en Gertrudis Kijlewalt een Nicolaus Kijlewalt naast Aleidis Falckijser. Aleidis keert in 1698 bij hun zoon Andreas terug. Twee jaar later volgen bij Everardus Gisbertus de namen Lambertus en Theodora. Het is verleidelijk Gertrudis en Agnes Kijlewalt, de vrouw van Joannes Sanders, als zussen te lezen. Hun familieband is nog niet opgetekend in een van de gevonden akten.

Het recht op het huis kwam vervolgens terecht bij mensen met de naam Boemer. In 1676 was Lambertus getuige bij het huwelijk van Agnes Bomers, en later dat jaar bij het huwelijk van Petrus Bomers en Maria Scilbergh. Daar verschijnt nóg een Petrus Bomers, door de pastoor een cognatus, een verwant van de bruidegom, genoemd. Dat geeft twee kandidaten voor de Petrus die bij de dopen van Lambertus’ dochters Theodora en Catharina stond. Een derde vermelding betreft Peter Boemer, zoon van Joannes en Judoca Langen en hofrichter bij Belluffs hof. Zijn plaats binnen deze kring is nog open.

Bij de doop van Joes in augustus 1681 staan Petrus en Maria samen als ouders. Toen Maria in 1700 stierf, vermeldde de pastoor dat zij Petrus’ vrouw en een weldoenster van de kerk was. Op 14 februari 1703 liet Peter volgens de grondtranscriptie hun zoon Johan op het markthuis inschrijven, na het overlijden van Nicolaus Kijlwalt. Derrick Sanders was er als kerklaat bij. Kort tevoren was Joannes Boemer met Petronella Noij getrouwd. In november stond Petrus Boemer bij de doop van hun dochter Maria Elisabeth. Een akte die Mechtildis Boemer, de moeder van koster Lambertus, uitdrukkelijk aan dit gezin verbindt, blijft gezocht.

Het huwelijk met twee keer Petrus Bomers · De sterfregel van Maria Schelbergh · Weezer grondboek, transcriptie van folio 7r

Een rekening over tweeënveertig jaar

Op 5 mei 1715 werd Thomas gedoopt, zoon van Joannes Boemer en Petronella Noij. Theodorus the Furt hield hem ten doop. Joannes van den Bergh en Maria in gen Erff stonden erbij. Op 27 februari 1718 hield Theodorus Sanders hun zoon Wilhelmus ten doop. De Weezer schepen en kerkmeester met die naam zou pas in november van dat jaar overlijden. De pastoor gaf de peetvader geen titel waarmee zijn identiteit vaststaat.

Latere bezitters van het markthuis laten ons een oude datum opnieuw lezen. Nadat Jan Boemer was overleden, liet zijn weduwe Peternell Noij er hun zoon Willem inschrijven. Hij is sterk waarschijnlijk de gedoopte Wilhelmus van 1718. De transcribent las bij de inschrijving ‘5 januari 1754’ en zette er een vraagteken bij. In 1776 werden bij hetzelfde huis 42 stuivers voor 42 jaar betaald. Teruggerekend komen we op 1734. En op 12 februari 1734 stonden bij een ander perceel precies de twee Wennekers die ook bij Willems inschrijving optraden. Een schepen Wencelaus Wennekers stierf in 1737. Als hij een van de getuigen was, past 1734 beter. Het oorspronkelijke jaartal moet nog worden bekeken. Ook de afzonderlijke rentelijst op folio 76r kent Peter Bomer en Kilwalts huisplaats.

In het gezin van Thomas Bomer en Anna Catharina Reiners stond Petronilla Noij bij dochter Joanna Sibilla in 1740. Bij dochter Catharina in 1742 hield een geestelijke Wilhelmus Boemer het kind ten doop. De namen passen bij een grootmoeder en een oom. De geestelijke met deze naam overleed in 1748, een schepen Joannes Boemer al in 1732. Hun overlijdensregels noemen geen ouders. Schepen Thomas Bomer stierf in 1777 volgens het register op 64-jarige leeftijd, terwijl de Thomas uit 1715 toen pas 62 was. Zijn erfgenamen lieten in 1779 de tienjarige Johan Adolphius Keijsers op een ander perceel inschrijven. Op 1 oktober 1769 was bij de genoemde ouders Christian Keijsers en Petronilla Goessens een Adolphus gedoopt. Zo is de jongen sterk waarschijnlijk herkenbaar. De erfgenamen worden in de grondtekst alleen gezamenlijk vermeld.

Joannes bij de doop van Thomas · Theodorus bij de doop van Willem · Schepen Thomas in het sterfboek

De peetdochter van Thomas

Op 11 mei 1757 hield Thomas Bomer Anna Catharina IJsermans ten doop, dochter van Wenceslaus IJsermans en Anna Maria Heiming. Op 6 maart 1776 liet een Thomas Bomer twee kinderen op het markthuis inschrijven. Het grondboek noemt hun beide ouders, Wessel IJsermans en Anna Maria Heiming, en de kinderen zelf, Anna Catharina en Jan Hendrick. Het meisje zou ongeveer achttien zijn. Dat past tot op enkele maanden bij het doopboek. Ook haar broer Jan Henric vinden we bij hetzelfde ouderpaar, gedoopt in december 1761. De identificatie van de peetvader en zijn peetdochter in de beide registers is sterk waarschijnlijk.

Bij Stephanus IJsermans en Catharina Boemer verschijnt een eerdere generatie in drie opeenvolgende dopen. Joannes Boemer hield in 1730 Wencelaus ten doop, Petronilla Noij in 1732 Joanna, en Thomas Boemer stond in 1733 bij Joanna Margaretha. In die volgorde zijn een mogelijk ouderpaar en een mogelijke broer van Catharina herkenbaar. Ook Petrus Wennekers en Clara Isermans komen in deze kring voor. Hun dochter Allegonda kreeg in 1731 Catrina Justina Boemers als peetmoeder en bij zoon Stephanus stond Thomas Bomer op 12 juli 1742. Het jaaropschrift maakt de eerdere datering 1743 verbeterbaar. De sterfregel uit augustus 1733 voor een Catharina Boemer bevat geen echtgenoot.

Toen Wenceslaus IJsermans op 22 maart 1775 stierf, gaf de pastoor zijn leeftijd op als 45. Sinds de doop van 11 maart 1730 waren precies 45 jaar en elf dagen verstreken. Deze identificatie is sterk waarschijnlijk. Thomas liet de kinderen 350 dagen later inschrijven. Wie door zijn overlijden het oude recht had doen vervallen, staat niet in de grondtekst. De generatie daarvoor kende ook een Wessel en een Elisabeth Halmans. Hun zoon Stephanus was in 1695 gedoopt. Bij een doop van Wencelaus in 1717 staat posthumus. Dat sluit uit dat diens toen al overleden vader dezelfde man was die een publicatie nog in 1737 liet overlijden.

In 1786 overleed in Weeze een zestigjarige Anna Maria Heiming. De index van Uedem biedt voor haar een doopkandidaat uit 1726 bij Henricus Hemingh en Anna Maria Michiels. Voor het huwelijk van Wessel en Anna Maria ontbreekt een akte. In de Weezer trouwreeks ligt een gat tussen 1710 en 1769, en op de bekeken bladen in Keppeln van 1754 tot het voorjaar van 1757 is dit paar evenmin aangetroffen.

De doop van Anna Catharina · Haar broer Jan Henric · De leeftijd van Wenceslaus

De Petrus bij het huwelijk van 1786

Op 10 september 1786 trouwden Theodorus Jansen en Anna Catharina IJsermans. In twee Weezer trouwboeken staan dezelfde getuigen, Matthias Jansen en Petrus van den Berg. De bruid draagt de volledige naam van Thomas’ peetdochter uit 1757. De huwelijksinschrijving geeft haar ouders en leeftijd niet. Voor de tweede getuige bestaat nu een concrete kandidaat uit dezelfde familiekring.

Op 25 februari 1763 werd in Weeze een Petrus gedoopt bij Wilhelmus van den Berg, ook als Borg gelezen, en Wilhelmina Dijck. Zijn peetvader heette Wenceslaus IJsermans. De jongen zou bij het huwelijk van Wenceslaus’ mogelijke dochter 23 zijn geweest. Het grondboek noemt in 1761 bij Niftrick een ongeveer tienjarige Joannes van den Bergh, zoon van koster Wilhelm en Willemken Dicks. De twee ouderparen lijken zo sterk op elkaar dat het zin heeft te zoeken naar Petrus en Joannes als broers. Het sterfboek kent op 21 juni 1773 een 53-jarige Wilhelmus van den Berg, custos. Als dit de Wilhelmus uit het gezin Ten Ort van 1721 was, zou hij pas 51 zijn geweest. Een benoeming of een huwelijk met Willemken kan dit verschil helpen beoordelen.

In 1799 noemt het trouwboek weer een Petrus van den Berg, ditmaal als bruidegom. Op 8 mei 1800 vermeldde het Latijnse sterfboek een Petrus van den Bergh van 36 jaar. In het eerdere onderzoek stond via de index 56 jaar. Het tweede sterfboek bevat een correctie bij de leeftijd en geeft als doodsoorzaak tering. De dopeling uit februari 1763 zou 37 zijn geweest. Zo wordt hij ook voor dit overlijden een kandidaat. Zijn naam als getuige in 1786, als bruidegom in 1799 en als overledene in 1800 blijft bij elke akte afzonderlijk af te wegen.

Wenceslaus als peetvader van Petrus · Petrus bij het huwelijk van 1786 · De leeftijd van 36 jaar

Petronilla past op twee regels

Op 26 november 1799 trouwde Petrus van den Berg met Margaritha Masselings. Hun dochter Petronilla werd op 14 juni 1800 gedoopt. Joannes Knops en Mechtildis Nellesen stonden bij de vont. Dat was 37 dagen na het overlijden van de 36-jarige Petrus. De pastoor schreef nergens dat Petronilla’s vader al was overleden. Op 20 augustus trouwde Wilhelmus van de Loucht met een Anna Margaretha Masselings. Ook hier ontbreken de woorden die het ons gemakkelijk hadden gemaakt. De bruid wordt zonder ouders en zonder vermelding van een eerdere man ingeschreven.

Een jaar later heeft de volksteller iets opgeschreven dat de pastoor buiten beschouwing liet. Bij de nummers 735 en 736 staan Wilhelm van de Locht, 35 jaar, en Margaretha Masselings, 25, seine Frau. Helemaal rechts kon de teller kwijt welke kinderen beneden de twaalf er woonden. Recht tegenover de regel van Wilhelm schreef hij ‘Petronilla’. Op de volgende regel ging hij door met ‘Van den Berg 1’. Lees je de twee regels samen, dan staat daar de eenjarige dochter met de achternaam van haar vader. Bewezen is haar plaats in dit huishouden. Dat haar moeder na het huwelijk met Petrus hertrouwde met Wilhelm is sterk waarschijnlijk.

Voor Margaretha zelf zijn er twee dopen in Wissen. Bij Margarita op 17 september 1770 heten de ouders Wilhelmus Masselings en Gertrudis Huls. Bij Anna Margarita op 15 januari 1775 heet de moeder Gertrudis Verhulsdonck. In een latere huwelijksbewerking kregen de twee meisjes elk een bruidegom. De leeftijd van Margaretha in 1801 past beter bij de jongste dopeling. De burgerlijke huwelijksakte van augustus 1800 kan uitwijzen onder welke namen haar ouders en eerdere echtgenoot werden opgenomen. In 1828 trouwde in Weeze een Petronilla van den Berg met Joannes Bertramus Engels. De dopeling uit 1800 zou toen 27 zijn geweest. Haar kerkelijke huwelijksakte geeft haar ouders niet.

In de Wissense lijst van 1799 staat een andere Van den Berg. Na Edmund van Loe, zijn vrouw, hun dochters en personeel volgt bij nummer 387 ‘W. van den Berg’, twintig jaar. Herhalingstekens in de beroepskolom zetten het eerder geschreven servante, dienstbode, voort. In de personeelsgroep van 1801 is de voornaam nog niet teruggevonden. Ook in die lijsten staan Paul van de Locht, kleermaker, en in 1801 zijn vrouw Marg. Knops. In hun trouwakte van januari 1801 getuigen Wilhelmus en Peter Knops. Een Wilhelmus Knops stond al bij het huwelijk van Petrus en Margaritha. De akten noemen geen onderlinge familierelatie.

De doop van Petronilla · Het gezin op blad 197 · De Wissense dienstbode · Het huwelijk in 1828

De eenjarige Petronilla van den Berg
Rechts van Wilhelm en Margaretha verdeelde de teller Petronilla’s naam over twee regels. Lees deze regel in de aktekijker. Landesarchiv Nordrhein-Westfalen, Abteilung Rheinland · Roerdepartement · CC BY-SA 4.0.
Ovaal kinderportret van Sophie Luise Charlotte von Loë met een rechte pony, een roze jurk en een witte kraag.
Onbekende schilder, Sophia von Loë als kind, omstreeks 1790. Olieverf op doek. Portretverzameling Schloss Wissen, B-Wissen-21. Op de achterzijde staat haar naam en geboortejaar 1786. Volgens de catalogus is Sophie Luise Charlotte de dochter van Edmund von Loë en Marie Alexandrine von Merveldt. In de telling van Wissen staan bij het echtpaar de dochters Alexandrina en Sophia. Collectie · Beeldbron. Foto Martin Wolthaus, Ahnengalerien und Bildnissammlungen des rheinischen Adels, afb. 298, CC BY 4.0. Afzonderlijk weergegeven uit de beeldplaat. Licentie.

Wat het kapittel van Xanten nog kan vertellen

Voor Lambertus blijven twee stukken precies genoeg beschreven om gericht op te vragen. De Weezer transcriptie van nieuw folio 55v noemt zijn ouders en zijn ambt in 1678. Bij een latere aantekening op dat goed, Biesdael, wordt naar Xanten folio 29 verwezen. Dezelfde transcriptie vermeldt al op 13 maart 1679 een betaling in Xanten waarbij Petrus Boomers aanwezig was. Voor het vernieuwen van rechten op kerkgoederen ging het om 35 rijksdaalders voor het kapittel en twee voor de secretaris. De tekst verwijst naar folio’s 29, 62 en 114. Daarmee staat folio 29 al in de tijd van Lambertus in beeld. Welke namen er precies op staan, moet het originele blad uitwijzen.

Voor Niftrick en de latere koster Wilhelm met Willemken Dicks gaat het juist om folio 88. Beide Xantense bladen horen bij Landesarchiv NRW, AA 0567, nr. 32-a. Het Weezer grondhandschrift en het Wissense Latenprotokollbuch van 1708–1794 wachten eveneens op inzage. Rond het overlijden van Lambertus in 1711 is daarin nu met een concreet jaartal naar een opvolger of erfgenaam te zoeken.

Voor de kwartierstaat van Daniël blijft de vraag wie vanuit Weeze is vertrokken en later met Anna Wolters in Kessel bij Goch een gezin heeft gesticht. We kennen het gezin van Lambertus en Joanna inmiddels tot in de regels waarin de peetouders staan. Daarmee kunnen we hun twee zoons Petrus nauwkeuriger volgen. De akte waarin een van hen herkenbaar naast Anna Wolters staat, hebben we nog niet.

Transcriptie van het Weezer lijfgewinsboek · Catalogus van het Xantense register · Archief van Schloss Wissen

St. Cyriakus en het Roerdepartement

De aktekijker

Lees de aangewezen regel in het handschrift of bekijk het hele blad. Dezelfde scan kan bij verschillende gebeurtenissen horen.

· Licentie · Archiefbeschrijving

De tien onderzoeksverslagen

De verslagen staan hieronder in de volgorde waarin het onderzoek is uitgevoerd. Zo is ook terug te lezen welke lezing een later registerblad heeft veranderd.

  1. Lambertus en Joanna de Greef
  2. Joannes ten Ort en Petrus Frerichs
  3. Joanna, Theodora en Mechtildis als getuigen
  4. Petrus, de familie Boemer en Van Loë
  5. Van Bon en Bracht
  6. Jan Sanders en Lambertus in Biesdael
  7. Boemer en Noij aan de Markt
  8. Thomas Bomer en de familie IJsermans
  9. Petrus bij het huwelijk van 1786
  10. Petrus, Petronilla en de inwoners van Wissen