Bladzijde 1

Jan Sanders en het land bij Biesdael

Op 20 juni 1666 liet het echtpaar Derck Zanders en Neesken Falckisers in Weeze een zoon Jan dopen. Ruim twaalf jaar later noemt de transcriptie van de grondinschrijving voor Biesdael een Joannes Sanders met dezelfde oudernamen in het Latijn, naast koster Lambertus a Bergh.

Hoe stevig is de identificatie?

De doop van Jan en de namen van zijn ouders zijn BEWEZEN. Bij dochter Esther in 1668 gebruikt de schrijver opnieuw de plaatselijke naamvormen. Bij zoon Henricus in 1671 schrijft hij Theodorus en Agnes. Zo zijn beide oudervormen binnen dezelfde gezinsreconstructie in het doopboek terug te vinden. De identificatie van Jan met de tweede hand van Biesdael is daarmee STERK-WAARSCHIJNLIJK. Op 28 juli 1678 lag zijn doop twaalf jaar en ruim een maand terug.

De andere Joannes

In september 1676 doopte de pastoor ook een Joannes Sanders, zoon van Theodorus Sanders en Gertrudis Puin. Juist de naam van de moeder onderscheidt de twee jongens. Of dezelfde Theodorus na het overlijden van een echtgenote hertrouwde, is een afzonderlijke vraag.

De verbinding met Lambertus

Op 10 mei 1674 was Lambertus van den Bergh getuige bij het huwelijk van Theodorus Sanders en Gertrudis Puin. Op 13 maart 1684 trad een Theodorus Sanders op bij de doop van Petrus, zoon van Lambertus van den Bergh en Joanna de Greef. In beide registers staat een concreet contact. Geen van de twee regels vermeldt de ouders of de functie van deze Lambertus.

Doop van Jan · KB001_1 · beeld 11, T_009, linkerblad onderaan · Biesdael · transcriptie door Rien van den Brand · nieuw folio 55v

Bladzijde 2

Een bruidegom met een gelijknamige getuige

Kunnen we Jan uit de grondakte ook als volwassene in Weeze terugvinden? Een huwelijk in 1689 biedt een kandidaat en laat tegelijk zien hoe gemakkelijk de naamgenoten te verwisselen zijn.

28 juni 1689 · Joannes Sanders en Agnes Kijlewalt

Mathias Sanders en een tweede Joannes Sanders getuigen bij het huwelijk. Jan uit 1666 was 23 jaar sinds zijn doop. Voor de andere Joannes uit 1676 lag de doop nog geen dertien jaar terug. Dat maakt 1666 chronologisch de betere kandidaat van deze twee voor de bruidegom. Ook een andere naamgenoot blijft mogelijk.

21 april en 5 december 1690 · twee gezinnen bij de doopvont

De dochter Agnes Margareta van Joannes en Agnes Kijlewalt kreeg Petrus Bomers en Christina Urselmans onder haar peetouders. In december staat een Petrus Bomers bij Lambertus, zoon van Theodorus Sanders en Christina Urselmans. Zes jaar eerder stond dezelfde naam ook onder het huwelijk van Theodorus en Christina. De drie vermeldingen leggen contact tussen deze gezinnen vast. De precieze familierelatie en de identiteit van iedere Petrus blijven open.

23 mei 1701 · een later huwelijk van een Joannes Sanders

Bij de verbintenis met Joanna Peun wordt opnieuw een Mathias Sanders genoemd. De akte geeft geen eerdere echtgenote of ouders. Beide huwelijken hebben daarom een eigen plaats in de reconstructie.

Een huis aan de markt als afzonderlijk spoor

Volgens de transcriptie van nieuw folio 7r liet Peter na de dood van Nicolaus Kijlwalt in 1703 zijn zoon Johan Boemer bij Maria Schelbergs op het perceel inschrijven. Onder de kerklaten staat Derrick Sanders. Dit huis biedt een tweede goed naast Biesdael waarop de namen Kijlwalt, Boemer en Sanders samenkomen. Of Agnes tot de familie van Nicolaus behoorde, blijft open.

Huwelijk van Joannes en Agnes · KB001_2 · H_114, rechterblad · Weezer lijfgewinsboek · eigen pagina 58, nieuw folio 7r

Bladzijde 3

Welke akte kan de familie verbinden?

Lambertus en zijn beide zoons Petrus

De twee dopen bij Lambertus en Joanna de Greef blijven afzonderlijk gedateerd op 6 april 1678 en 13 maart 1684. De getuigen van beide kinderen komen uit de kring die ook bij de huwelijken Sanders en Wyneker verschijnt. Het sterfboek van deze parochie op Matricula begint in 1698. Het kan een mogelijk overlijden van de eerste Petrus vóór 1684 dus niet rechtstreeks toetsen. Een akte die de koster en Joanna samen noemt, zou hun identificatie sterker maken. Voor geen van beide Petrussen is aangetoond dat hij de Peter is die met Anna Wolters in Kessel bij Goch een gezin had.

Biesdael in Weeze en Xanten

De doopakte van Jan maakt één persoon uit de grondinschrijving zelfstandig herkenbaar. De tekst van die grondinschrijving blijft een ongecontroleerde transcriptie. Te toetsen zijn het Weezer nieuw folio 55v en in Landesarchiv NRW, AA 0567, nr. 32-a het Xantense folio 29. Noteer bij het origineel de oudervormen, eventuele leeftijden, de functie van Lambertus en mogelijke opvolgers. Folio 88 betreft een ander goed, Niftrick. Het Latenprotokollbuch van Wissen begint in 1708. Deze wereldlijke originelen waren deze ronde niet beschikbaar als gelezen bron.

Vicaris Joannes op den Berg

De doop van 9 december 1725 noemt de vicaris via een plaatsvervanger. Voor zijn identiteit komen afzonderlijk de doop van Joannes in 1700 bij Petrus op den Bergh en Joanna Classens en de sterfregel van rector en koster Joannes a Bergh van 23 maart 1741 in beeld. De twee originele overlijdensregels achterin dit verslag leveren titels van vicarieën op. Een aanstellingsakte na 1718 of 1720 zou de opvolger kunnen noemen. De sterfregels wijzen Joannes zelf niet aan.

Wijdingen en studentinschrijvingen

De officiële Keulse inventaris geeft WBP 07 (1714–1723) en WBP 08 (1724–1728). In de geraadpleegde catalogusrecords stond geen scan. Ik heb geen wijdings- of benoemingsakte voor Joannes gevonden. De Leuvense studentenzoeking leverde geen controleerbare resultatenlijst. Zijn standplaats en ouders blijven open.

Xanten · catalogus van het Register der Behandigungsgüter des Amtes Weeze · Schloss Wissen · officieel bestandsoverzicht van de Verenigde Adelsarchieven · Keulen · Weihbischofsprotokolle Band 7 · Keulen · Weihbischofsprotokolle Band 8

Bladzijde 4

Derck Sanders trouwt met Neesken Falckisers

28 oktober 1664 · KB001_2 · H_097 · beeld 3

Rechterblad, derde inschrijving van onder. De voorgaande inschrijving geeft oktober.

De schrijver noemt Derck Sanders en Neesken Falckisers. Bij de getuigen lees ik Jan Falckiser(s) en Arnoldus, wiens familienaam onzeker is. Lambertus a Bergh staat elders op dit blad, bij Jan Engels en Merrie Meusen en bij Jan Reinties en Liesbeth Konings. Die getuigen horen bij hun eigen huwelijken.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 5

De doop van Jan Zanders

20 juni 1666 · KB001_1 · T_009 · beeld 11

Linkerblad, onderste inschrijving.

Jan Zanders is het kind van Derck Zanders en Neesken Falckisers. Bij de doopgetuigen staat als eerste Peter Zanders. De tweede getuige heeft de familienaam Falckisers. Voor de voornaam lees ik voorlopig Tunnisken. De akte geeft een doopdatum.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 6

De doop van Esther Zanders

7 oktober 1668 · KB001_1 · T_013 · beeld 15

Rechterblad, tussen de dopelingen Henrick van Well en Geret Zegers.

Esther is de dochter van Derck Zanders en Nesken Falckesern. Onder de getuigen lees ik Jan Falckisern en Trientien Zanders, met enige onzekerheid over de uitgangen. Dezelfde twee familienamen staan ook in de getuigenregel van haar broer Jan.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 7

De doop van Henricus Sanders

April 1671 · KB001_1 · T_020 · beeld 22

Rechterblad, tussen Helena Puin en Jan Custers.

De pastoor schrijft de ouders als Theodorus Sanders en Agnes Falcisers. Onder de getuigen staat Godefridus Sanders. Dit is de belangrijkste controle op de Latijnse oudervormen die de transcriptie van Biesdael voor Joannes gebruikt. Het dagcijfer is vermoedelijk 19.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 8

Lambertus bij het huwelijk Sanders–Puin

10 en 27 mei 1674 · KB001_2 · H_105 · beeld 11

Linkerblad bovenaan, de verbintenissen van 10 en 27 mei.

Op 10 mei trouwen Theodorus Sanders en Gertrudis Puin. De eerste getuige heet Lambertus van den Bergh. Op 27 mei trouwen Theodorus Jacobs en Joanna Falckijser. Bij hen staan Joannes Falckijser en Andreas Wijneker. De getuigen van de twee huwelijken zijn afzonderlijk ingeschreven.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 9

Andreas Wijneker en Aleidis Falckijser

Februari 1676 · KB001_2 · H_106 · beeld 12

Rechterblad bovenaan, na het huwelijk van Wilhelmus Bloem.

De trouwregel voor Andreas Wijneker en Aleidis Falckijser verwijst met eodem naar de voorafgaande daginschrijving. Bij de getuigen staat Joannes Wijneker. Een Andreas met een gelijkende naam is de bekende doopgetuige van Petrus van den Bergh in 1678. Het huwelijk laat de verwantschap tussen Aleidis en Agnes Falckiser open.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 10

De andere Joannes Sanders

September 1676 · KB001_1 · T_038 · beeld 42

Linkerblad, tweede inschrijving, na de doop van Petrus Weeren in augustus.

De vader is Theodorus Sanders en de moeder Gertrudis Puin. Zijn moeder verschilt van de moeder van Jan Zanders in 1666 en van de moeder die het lijfgewinsboek vermeldt voor de tweede rechthebbende van Biesdael.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 11

Theodorus Sanders bij Petrus van den Bergh

13 maart 1684 · KB001_1 · T_057 · beeld 61

Rechterblad, tussen Margareta van Wijkeren en Gertrudis Jansen.

Bij Petrus, kind van Lambertus van den Bergh en Joanna de Greef, staan Theodorus Sanders, Georgius Wijnekers en Theodora Wijnekers. De schrijfwijze van de laatste familienaam varieert. Deze doop stond al in het dossier. De getuigenregel noemt voor Theodorus geen echtgenote of ambt.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 12

Theodorus Sanders en Christina Urselmans

Najaar 1684 · KB001_2 · H_111 · beeld 17

Rechterblad, vierde huwelijksregel boven het opschrift voor 1685.

Bij het huwelijk staan Petrus Sanders en Petrus Bomers als getuigen. Op het linkerblad treedt een Lambertus van den Bergh bij meerdere andere echtparen op. Zijn veelvuldige aanwezigheid als getuige is relevant bij de interpretatie van het huwelijk Sanders–Puin in 1674.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 13

Joannes Sanders trouwt met Agnes Kijlewalt

28 juni 1689 · KB001_2 · H_114 · beeld 20

Rechterblad, na het huwelijk Van Bon–Bruins.

De bruidegom is Joannes Sanders. Onder testes staan Mathias Sanders en nog een Joannes Sanders. Twee personen met precies dezelfde naam staan dus in deze ene akte. Hun leeftijd, ouders en onderlinge verwantschap ontbreken.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 14

De doop van Agnes Margareta Sanders

21 april 1690 · KB001_1 · T_075 · beeld 79

Linkerblad, eerste volledige inschrijving bovenaan.

Ouders zijn Joannes Sanders en Agnes Kijlewalt. Onder patrini staan Petrus Bomers, Helena van den Bercken en Christina Urselmans. De familienaam van Helena eindigt hier op Bercken. Christina’s naam komt ook voor bij het huwelijk uit 1684 en de decemberdoop hieronder.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 15

De doop van Lambertus Sanders

5 december 1690 · KB001_1 · T_076 · beeld 80

Linkerblad, voorlaatste inschrijving.

Als ouders van Lambertus staan Theodorus Sanders en Christina Urselmans ingeschreven. De eerste peetouder is Petrus Bomers. Bij Agnes Margareta in april kwam een Petrus Bomers samen met Christina voor. Door meerdere gelijknamige Petrussen kan zijn identiteit per gelegenheid verschillen.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 16

Joannes Sanders en Joanna Peun

23 mei 1701 · KB001_2 · H_121 · beeld 27

Linkerblad, eerste huwelijksinschrijving bovenaan.

Mathias Sanders staat weer in de getuigenregel. Daarnaast lees ik Gerrarda van Wijckeren. De getuigennaam Mathias kwam al in 1689 voor. De inschrijving noemt geen ouders en geeft geen herkenbare vermelding van weduwnaarschap.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 17

Een vicaris en een schepen in het sterfboek

Oktober en 29 november 1718 · KB002 · S_012 · beeld 14

Rechterblad, onderste helft. Eerst staat de vicaris vermeld, enkele korte inschrijvingen verder de schepen.

Godefridus Noij wordt in oktober vicaris van B. Maria en S. Antonius genoemd. De regel geeft 79 als leeftijd. Op 29 november stierf Theodorus Sanders, schepen en kerkmeester van de kerk in Weeze. Zijn ouders en echtgenote staan er niet bij.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief

Bladzijde 18

Het overlijden van vicaris Petrus Schilken

9 juli 1720 · KB002 · S_014 · beeld 16

Linkerblad, midden tussen 6 en 20 juli.

De pastoor noemt Petrus Schilken, kanunnik van S. Martini ad Furam en vicaris van de heiligen Sebastianus en Catharina, 85 jaar oud. De vorige bladzijde geeft het registerjaar. Deze sterfregel noemt geen opvolger.

Open deze vermelding in de aktekijker · Open bij het archief