Historisch onderzoeksverslag · 2026-10-26
Uitbreiding Haarlem Grefrath Oedt Kaldenkirchen 26-10-2026 ADD ONLY
Gedateerde onderzoeksfase. De onderstaande oorspronkelijke verslagtekst is inhoudelijk behouden. Latere correcties en identiteitsgrenzen staan in het actuele overzicht. Oudere vermoedens, aantallen en toegangsmeldingen gelden niet automatisch als huidige conclusie.
Een nieuw Haarlems doopspoor
en uitbreiding langs de Nederrijn
26 oktober 2026 · Peter/Petrus van den Bergh × Anna Wolters · Doopvenster 1660–1705 · ADD-ONLY
Deze ronde levert één nieuw voorlopig kandidaatprofiel op: Pieter, gedoopt in Haarlem op 9 september 1679, zoon van Jacobus van d[en] Bergh en Catarina van der Wal. De oorspronkelijke akte is gelezen; een verbinding met Anna Wolters of Kessel bij Goch is nog niet bewezen.
1. Haarlem 1679: de oorspronkelijke doop
| Onderdeel | Vastgelegde lezing of status |
|---|---|
| Doop | 9 september 1679, Haarlem |
| Dopeling | Pieter; de kindkolom schrijft geen familienaam uit. |
| Vader | Jacobus van d[en] Bergh; aansluitend staat van Haerlem. |
| Moeder | Catarina van der Wal |
| Getuigen | Pieter Marcusse van der Wal; [voornaam onzeker] van Hulst. |
| Bron | Noord-Hollands Archief, toegang 2142, inventaris 23, doopboek Nederlands Hervormde gemeente Haarlem, 1678–1682; geschreven pagina 153, digitaal beeld 157. |
| Onderzoeksstatus | Voorlopige kandidaat. Geen bewezen verbinding met Anna Wolters, Kessel bij Goch of het latere gezin. |
| Kaartidentiteit | ADD-20261026-HAA-16790909; de oudere R-, MC- en V-nummering is niet overschreven. |
Oorspronkelijke doopscan · officiële archiefverwijzing · indexrecord met persoonsrollen.
De GH-spelling staat bij de vader. De kindkolom noemt alleen Pieter. De aanvullende naamgeving in het profiel berust dus op een daadwerkelijk gelezen ouderregel. De verkorte vorm d[en] en de onzekerheid bij de vrouwelijke getuigenvoornaam blijven zichtbaar in de kaart.
De hervormde broncontext is vastgelegd, zonder daaruit op zichzelf een uitsluiting af te leiden. De kaart is als afzonderlijke toevoeging aangemaakt; bestaande dossiers en hun beoordelingen zijn inhoudelijk niet veranderd.
2. Controle op eerdere vastlegging en naamgenoten
De doop is niet teruggevonden als dezelfde gebeurtenis in het beschikbare 185-kaartenregister of bij de gerichte zoekingen in 10.318 beschikbare tekstobjecten van de samengebrachte bronindex. Er is gezocht op record-ID, verschillende schrijfwijzen van de datum, het werkelijke ouderpaar en Haarlem-context. Twee ruime tekstmatches bleken andere gezinnen te betreffen.
Dit is een begrensde dubbelingencontrole in het beschikbare materiaal. Het getal 10.318 slaat op bestaande tekstobjecten, niet op nieuw gevonden mensen en niet op een volledige handmatige herlezing van alle oude dossiers en afbeeldingen.
Een beperkte Haarlemse indexcontrole van latere naamgenoten leverde vijf vermeldingen op: een Pieter van den Berg als vader in 1718 met Josijntje Freerks, een Pieter van Berg als vader in 1727 met Catharina Otterbeek, en getuigenvermeldingen uit 1730, 1738 en 1739. Geen van deze vermeldingen is met een ouderpaar, leeftijd of ander onderscheidend gegeven verbonden aan de dopeling uit 1679. De latere aktebeelden van deze vijf vermeldingen zijn niet gelezen. Ze leveren daarom geen bewezen eigen gezin en geen uitsluiting op.
Twee aanvullende begraafindexvragen voor 1679–1695 gaven geen treffer. Die uitkomst bewijst niet dat Pieter zijn kinderjaren overleefde: de begraafboeken zijn niet volledig blad voor blad onderzocht.
Aanvullende gezinscontrole: twee concrete ingangen
Na de eerste doopcontrole zijn drie aanvullende Haarlemse akten in het oorspronkelijke beeld gelezen. De gegevens van 1675 en 1687 sluiten sterk aan op het ouderpaar uit 1679. Het onderlinge familieverband blijft een onderbouwde werkhypothese: er is nog geen ouderhuwelijk of expliciete verwijzing tussen deze inschrijvingen gelezen.
| Doop | Ouders volgens de akte | Betekenis |
|---|---|---|
| 27 oktober 1675 — Jacobus | Jacobus van den Berg, van Haerlem; Catharina van de Wal | Sterk overeenkomend ouderpaar. De G-spelling is behouden; geen eind-h op verwachting toegevoegd. |
| 11 april 1687 — Geertruid | Jacob van d[…] Bergh, van Haarlem; Catharina van der Walle | Tweede sterke gezinsingang. Getuige Pieter is nog niet geïdentificeerd als de dopeling uit 1679. |
| 29 november 1680 — Margarita | Jacobus van d[…] Berg[h?]; Catarina van der Wo[…] | Moedernaam onopgelost; index: Van der Wolts. Geen zekere zus aangenomen en niet naar Van der Wal genormaliseerd. |
Een aanvullende patroniemcontrole op Pieter Jacob* gaf veel vader- en getuigenrollen, maar geen bewezen levensloopidentiteit. Een vernauwde combinatie met Wal* bleek een getuige bij het andere gezin Van Wallenberg te betreffen. De resultatenscope en de naamverwarring zijn vastgelegd; er is geen familieband uit afgeleid.
Twee andere Haarlemse doopleads
| Doop | Wat de oorspronkelijke akte laat zien | Beoordeling |
|---|---|---|
| 24 augustus 1689 | Jacob van den Bergh is getuige; de vader van Pieter is Jan Dingmans. | Deze getuigennaam geeft onvoldoende grond om het kind als Van den Bergh-kandidaat op te nemen. |
| 5 maart 1704 | Lijsbet van d[…] Bergh is moeder; de vader is Jacob Santvoort. | De beschikbare akte geeft onvoldoende grond om dit kind de familienaam Van den Bergh toe te kennen. |
Bij de bredere Nederlandse zoekingen is bovendien Pieter Lubberts van den Berg, Deventer, 26 maart 1699, herkend als een al eerder vastgelegde vermelding. Deze is niet als nieuwe kandidaat opgevoerd. Zoekvragen en persoonsrollen zijn per bronantwoord bewaard.
3. Nieuwe inhoudelijke dekking in Duitse doopboeken
| Plaats | Bron | Gelezen beeldsegment | Afgelezen dateringsgrenzen | Selectie-uitkomst |
|---|---|---|---|---|
| Grefrath, St.Laurentius | KB 888 | Scans 094–124: 31 opeenvolgende opnamen van de hoofdreeks; daarnaast bijlageopnamen 126–130. | Hoofdreeks: 4 januari 1660–11 maart 1679. Bijlagen bevatten ook relevante latere toevoegingen, waaronder juni 1679. | 65 duidelijke Peter/Petrus-selecties, waarvan één in de bijlage; geen veilig exact-GH-ouderverband vastgesteld. |
| Oedt, St.Vitus | PA 1101, BA 2011 | Scans S080–S100: 21 opeenvolgende oorspronkelijke opnamen. | September 1680–24 mei 1690; 1688 is in deze reeks aanwezig. | 11 duidelijke Peter/Petrus-selecties; geen veilig exact-GH-ouderverband vastgesteld. |
| Kaldenkirchen, St.Clemens | KB 229_2 | Scans 003–022: 20 inhoudelijke opnamen, zichtbare registerpagina’s 3–41. | 8 juni 1673–5 december 1688. | 26 duidelijke Peter/Petrus-selecties; zeven variantcontexten apart. Geen veilig exact Van den Bergh bij de geselecteerde dopelingen. |
De genoemde 65+11+26 selecties zijn 102 gecontroleerde voornaam- en dopelingrollen, geen 102 Van den Bergh-kandidaten. De lectuur was gericht op de dopeling en vervolgens de ouders; het betreft geen volledige diplomatische transcriptie. De lezingen, bladgrenzen, onzekerheden, bron-URL’s en controlesommen staan in het bronpakket.
Grefrath: hoofdreeks en bijlagen onderscheiden
De hoofdreeks eindigt met een doop op 11 maart 1679. Dat de catalogus het boek tot 1679 dateert, maakt dit gelezen segment niet automatisch tot een volledige kalendercontrole van dat jaar. De bijlage bevat onder meer een akte van 27 juni 1679. Meerdere bijlageopnamen tonen dezelfde tekst met los ingelegde stukken in verschillende standen; die zijn niet als extra gebeurtenissen geteld.
Bij de doop van Petrus op 6 april 1664 staat een doorgestreepte regel en een opnieuw ingevoegde regel met dezelfde datum en ouders. Deze is als één gebeurtenis behandeld. Ook oudere bladen kunnen latere toevoegingen bevatten: op het oriënterend bekeken beeld 090 staat bij een oudere hoofdreeks een toevoeging uit 1665. De niet systematisch gelezen oudere bladen worden daarom niet als volledig uitgeput beschouwd.
Een afzonderlijke bijlageakte van 31 augustus 1665 betreft Petrus, zoon van Beatrix [familienaam onopgelost]. De moeder noemt Joannes als vader, maar de tekst vermeldt dat deze man het vaderschap ontkent. Deze passage is onafhankelijk herlezen. Joannes is als genoemde vermeende vader vastgelegd, niet als bewezen biologische vader. Er is geen Van den Bergh-naam aangetoond.
Oedt: 1688 is aanwezig
Het gelezen segment S080–S100 bevat ook 1688: er staat een jaarkop op S096 en de omliggende bladen bevestigen de overgang. De catalogusopmerking over S.123 is dus geen bewijs dat 1688 uit dit segment ontbreekt. S123 is niet gelezen. De inventaris- en paginaverwijzingen zijn afzonderlijk vastgelegd; de alternatieve Matricula-reeks KB881 is niet als een tweede inhoudelijke controle meegeteld.
Kaldenkirchen: een lokale Peter in een andere naamvorm
Op 10 oktober 1682, beeld 013, registerp. 22, staat de doop van Gertrudis, dochter van Petri opden bergh en Margareta. Dit is een concrete volwassen Peter in lokale broncontext, met de vorm opden bergh. Hij is niet als een binnen 1660–1705 gedoopte Peter of als exact Van den Bergh-profiel opgevoerd.
Andere contexten met auff den Bergh, Berghs en opden Berch staan afzonderlijk in het variantenbestand. Er is geen onderlinge verwantschap of persoonsidentiteit aangenomen op grond van die namen alleen.
4. Grenzen van deze ronde
- Verbleekte, naamloze of onvolledig gelezen regels blijven open. Zij kunnen geen uitsluiting van een persoon of plaats dragen.
- De opnamen voor oriëntatie, een titelblad en dubbele opnamen zijn onderscheiden van het inhoudelijk gelezen segment.
- De genoemde dateringsgrenzen begrenzen de gelezen beelden. Ze bewijzen niet dat alle oorspronkelijke inschrijvingen uit die kalenderjaren bewaard zijn of overal leesbaar zijn.
- Het zoekgebied van 600 kilometer is met deze ronde niet volledig doorzocht. Ook de niet gelezen delen van Oedt en Kaldenkirchen blijven open.
- Geen kandidaat is gekoppeld aan Anna Wolters zonder aanvullende persoonsbewijzen; geen bestaande kandidaat is uitgesloten.
5. Concrete vervolgingangen
De Haarlemmer uit 1679 heeft nu de eerste prioriteit voor levenslooponderzoek. Het onderscheidende vertrekpunt is zijn ouderpaar, aangevuld met de getuigen van de doop. Een huwelijk, overlijden, inschrijving met leeftijd of een overtuigend gezinsverband kan dit spoor verder brengen of een tegenidentificatie opleveren.
Voor nieuwe naamkandidaten blijven de volgende afgebakende bronstukken beschikbaar: het vervolg van Kaldenkirchen na 5 december 1688 en Oedt na 24 mei 1690, plus de nog niet gelezen eerdere delen van Oedt. In Grefrath verdienen de onduidelijke oudercellen en de buiten de gewone chronologie geplaatste toevoegingen een gerichte tweede controle. Geen van deze vervolgstappen wordt in dit verslag als al uitgevoerd aangemerkt.
6. Vastgelegde bestanden en herkomst
De afzonderlijke kandidaatkaart, dit verslag en het bronpakket vormen de nieuwe toevoeging. Het bronpakket bevat de oorspronkelijke beeldbestanden, relevante uitsneden, leeslogs, indexantwoorden, dubbelingencontrole en bronmanifesten met SHA-256. Afgeleide uitsneden zijn herkenbaar als leeshulp; er zijn geen gereconstrueerde aktebeelden gebruikt.
Voor de Duitse bronnen zijn de officiële registeringangen gekoppeld in de dekkingstabel. Het Oedter beeldmanifest is gebaseerd op het openbare METS-bestand van het Landesarchiv NRW. De volledige bronherkomst van de Haarlemse doop staat bij de kaart hierboven.