Maaseik en Sittard: nieuwe akten, open verbindingen

Een schoonvader in Sittard

Op 20 augustus 1778 verschijnt in een Sittards revisiestuk een concrete familiebetrekking: Joann Gerard van den Bergh wordt verbonden aan zijn schoonvader, de voormalige burgemeester Jacoben of Jacobus Gulickers. De woorden seines SchwiegerVatters leggen die verhouding vast. Dat is meer dan een gedeelde achternaam of een vermoeden uit een getuigenkring.

De naam van de dochter met wie hij getrouwd was, staat hier echter niet bij. De akte bewijst dus de schoonvaderrelatie binnen deze bron, maar identificeert zijn vrouw niet als Maria Helena Gulickers. Evenmin bewijst zij dat deze Joann Gerard de vader uit de doop van 1749 is, of familie van Peter van De Roepaan.

Het stuk gaat terug op rekeningjaren 1746–1747. Een verhoor van 30 augustus 1748 is afzonderlijk teruggevonden in de rekeningstukken; de revisie dateert van 1778. Die verschillende data mogen niet tot één gebeurtenis worden samengevoegd. Ook volgt hieruit niet dat Gulickers vóór de doop van 1749 overleden was.

Een kleine leesnuance verandert de betekenis: vorlesen wolte betekent hier dat men hem rekeningposten wilde voorlezen, niet dat hij ze zelf voorlas. De aanduiding uxorio nomine verwijst naar optreden namens de echtgenote; zij geeft haar naam niet prijs.

Eén doop, twee overleveringen

Op 12 november 1749 werd in Sittard Maria Agnes Servatia gedoopt. Er zijn twee overleveringen van dezelfde inschrijving bewaard. Juist de verschillen maken vergelijking zinvol: twee beelden zijn hier geen twee onafhankelijke doopgebeurtenissen.

In het gebonden register 202/912 luidt de vadersnaam Joannis Vanderberg en de moedersnaam Maria Helena Gulickers. De mannelijke getuige staat er als scabinus Gullickers: schepen Gullickers, zonder voornaam. De vrouwelijke getuige is Agnes Peusen. Scabinus is een functie, geen voornaam Sabinus.

Het losse blad 202/913 noemt Joannes Vandenberg en als mannelijke getuige Jacobus Gulickers. Daar ontbreekt de functie scabinus. In geen van beide vadervermeldingen staat Gerardus. Hoe beide versies precies van elkaar afhangen, is nog niet vastgesteld.

De doop biedt daarmee een belangrijk aanknopingspunt voor de familie Gulickers en Van den Bergh. Zij levert op zichzelf geen sluitende identificatie van de vader met Joann Gerard uit het revisiestuk van 1778. Die verbinding blijft afzonderlijk te bewijzen.

Een getuige kan vertegenwoordigd zijn

Ook in Maaseik duikt een Joannes Gerardus Vandeberg op. Bij de doop van Gertrudis de Leur op 7 september 1750 staat Mathias Moors vice Joannis Gerardi Vandeberg: hij treedt op in diens plaats. De registratie bewijst dus niet dat Joannes Gerardus zelf bij de doop aanwezig was.

Vertegenwoordiging speelt ook in de onderzochte vermeldingen uit 1748 en 1753. Dat maakt een contact of betrokkenheid zichtbaar, maar nog geen woonplaats, reis of bewezen familieband. De Maaseikse getuige en de Sittardse naamdragers blijven daarom afzonderlijke bronpersonen.

Het huwelijk van Gerardus de Leur op 29 augustus 1746 noemt Elisabetha Catharina, met een nog onzekere, tussen de regels geschreven achternaam. De doop van 12 augustus 1747 geeft de moeder als Elisabetha Christina. Deze bronvormen worden niet stilzwijgend tot één zekere naam samengevoegd. De vermelding uit 1747 is in de viewer gelezen, maar er is geen afzonderlijk rasterbeeld in de bewaarset; daarom tonen we hier geen vervangend beeld.

Wat het huwelijk van 1791 werkelijk noemt

Het oorspronkelijke Sittardse huwelijksregister van 5 mei 1791 noemt Antonius Wilhelmus Cornelius Van Sonn en Maria Agnes Vandenberg. Bij de bruidegom staat dat hij gedoopt is in Geldorp, bij een plaatsnaam gelezen als Eindoviam of Endoviam, in de Meierij. Verder staat er dat hij hier vier jaar woont. Dat geeft geen exacte vestigingsdatum en is niet hetzelfde als een letterlijk genoemde geboorteplaats.

De bruid wordt aangeduid als Sittardiensis, uit Sittard. Het huwelijk vermeldt geen ouders, leeftijd of derde voornaam Servatia. Daarmee kan deze akte alleen de bruid nog niet gelijkstellen aan het doopkind van 1749.

Onder de getuigen staan Arnoldo Van Berkel, aangeduid als Theologiae Candidato, Maria Elisabetha zonder expliciet herhaalde achternaam en Joanna Maria Vandenberg. Het register noemt deze vrouwen niet als moeder of zussen van de bruid. De vermelde dispensatie betreft de huwelijksafkondigingen; zij bewijst geen bloedverwantschap tussen het paar.

Een moderne index van de overlijdensakte van Maria Agnes geeft overlijden op 29 april 1812, akte van 30 april, nummer 63. Die index noemt vader Jean Gerard, moeder Marie Helene Gulickers en echtgenoot Antoine Guillaume van Son. Het oorspronkelijke overlijdensbeeld is nog niet gelezen. Dit is een bruikbare vervolgaanwijzing, geen tekst die we achteraf in de huwelijksakte mogen invullen.

Maria Bastiaens: van legaat naar mogelijke betaling

Het al besproken stuk uit 1722 is een later handgeschreven uittreksel, geen door de testatrice ondertekend origineel testament. Daarin worden Peter en Geertruijt, kinderen van oom Peter en tante Erlindis, ieder met vijftig gulden bedacht. Het noemen van een legaat bewijst nog niet dat het geld daadwerkelijk aan hen is uitgekeerd.

Ook de kerkelijke bepalingen vragen zorgvuldigheid. Cruijsbroeders, Capucijnen en Minderbroeders krijgen elk honderd gulden; daarnaast bevat de tekst een bepaling over tweehonderd zielmissen. Daaruit maken we niet zonder meer zeshonderd missen. De honderd gulden voor de executeur vormen weer een afzonderlijke bepaling.

Er is nu een preciezere route naar een mogelijke financiële vervolgbron: het archief van het Kruisherenklooster te Maaseik, BE-A0515.569, met de huidige verwijzing 515–1398–3 naar ontvangsten en uitgaven over 1720–1737. De officiële inventaris is gelezen; de rekening zelf nog niet. Dit is dus een gevonden toegang, geen reeds aangetroffen kwitantie of uitbetaling.

Daarnaast blijven de volledige Craens-akten van 9 april 1739 (XIII 171a / P64) en 5 mei 1740 (XIII 182b / P98) van belang. Dit zijn verwijzingen uit een moderne index, niet automatisch de oorspronkelijke folionummers. P99 betreft een afzonderlijke roggepacht. Maria Peters mag hierbij niet zonder bewijs met Maria Bastiaens worden vereenzelvigd.

Waarom de gezinsproef nog geen keuze oplevert

Het recente vervolgonderzoek vergelijkt de route via Geertruijt en Henricus Schauken met het gezin Petrus van den Bergh en Petronella Severijns in Elen. Het huwelijk Schauken–Gertrudis van 23 januari 1718 staat in de reconstructie. De noodzakelijke ouderkoppeling van die Gertrudis met Peter en Erlindis is daarmee nog niet bewezen.

Ook de doop uit 1725 bij het Elense paar maakt de vader niet vanzelf tot de Maaseikse dopeling van 1693. Gedeelde getuigen in de kring rond Heppeneert kunnen sociale contacten tonen, maar onderscheiden de kandidaten nog onvoldoende. De naam Henricus Bergherdier wordt niet veranderd in Van den Bergh.

Deze gezinsproef heeft geen nieuw origineel, geen bewezen verbinding en geen definitieve uitsluiting opgeleverd. Dat negatieve resultaat hoort wel bij de geschiedenis van het onderzoek: het voorkomt dat een bekende getuigennaam of passende leeftijd zwaarder gaat wegen dan de bron toelaat.

Wat deze aanvulling verandert

Er ligt nu een aantoonbare schoonvaderrelatie in Sittard, een nauwkeurige vergelijking van twee doopoverleveringen en een oorspronkelijke huwelijksinschrijving die aannames begrenst. Ook is de route naar de kloosterrekening beter afgebakend. Deze gegevens stonden nog niet in de bestaande Maaseikse artikelen en het familieboek bij deze vergelijking.

Petrus, gedoopt in Maaseik op 1 januari 1693, blijft KANDIDAAT voor Peter van den Bergh, echtgenoot van Anna Wolters. De verbinding tussen het Maaseikse oudergezin, de Sittardse naamdragers en de latere familie is niet bewezen. Er wordt geen nieuwe voorouder of ouderrelatie aan de stamboom toegevoegd.

De volgende doorslag moet komen uit een bron die twee kanten van de verbinding werkelijk samen noemt: bijvoorbeeld een volledige familieakte, boedelstuk of uitbetalingsbewijs met identificerende verwantschap. De oorspronkelijke overlijdensakte uit 1812 kan daarnaast de Sittardse namen helpen toetsen.

Bronnen en verantwoording

Redactionele aanvulling op basis van de bewaarde onderzoeksdossiers van 17 oktober 2026, met name de aktenvergelijking van 15:34, het hoofdrapport over de schoonvaderrelatie en de latere gezinsproef Elen–Heppeneert–Schauken. Dit is een verwerking van verzameld materiaal, geen nieuwe archiefonderzoeksronde.

• Sittard, revisiestuk van 20 augustus 1778 · blad 026. De schoonvaderrelatie wordt binnen deze bron genoemd. Bekijk de archiefbeschrijving.
• Doopregister Sittard 202/912 · bladzijden 217–218. Gebonden overlevering van de doop van 12 november 1749. Bekijk de archiefbeschrijving.
• Sittard 202/913 · los blad 012. Tweede overlevering van dezelfde doop; geen tweede doopgebeurtenis. Bekijk de archiefbeschrijving.
• Huwelijksregister Sittard 202/936 · bladzijden 137–138. Huwelijk van 5 mei 1791. Bekijk de archiefbeschrijving.

De vier reproducties zijn afkomstig uit de bewaarde bronset MAASEIK_AKTENVERGELIJKING_EN_BRONSET_17-10-2026_1534_ADD_ONLY en worden ongewijzigd weergegeven. Herkomst: de Sittardse archiefcollecties ontsloten via Archieven.nl. Bij de gedetailleerde lezingen blijven de onzekerheden uit de onderzoeksrapporten vermeld.

Inventaris Kruisherenklooster Maaseik, Rijksarchief · BE-A0515.569, verwijzing 515–1398–3. Inventaris gelezen; rekening 1720–1737 niet gelezen.

De Craens-verwijzingen komen uit de moderne index; de volledige doelakten zijn nog niet ingezien. De overlijdensgegevens van 1812 berusten hier uitsluitend op een moderne index. Ontbrekende beelden zijn niet gereconstrueerd.