Familie Van den Berg 3.0 — Viller Mühle, molenaarswoning en historische kaarten

Familie Van den Berg 3.0 — Viller Mühle, molenaarswoning en historische kaarten

Nieuwe ADD-ONLY-verdieping — 13 oktober 2026
Onderwerp: Petrus/Peter van den Bergh (ca.1767–1838) × Elisabeth van Dinter; de verkoop van Viller Mühle in 1806, huisbewoning 1806–1815 en historie 1632–1892.
Publicatie: nog NIET gepubliceerd;
Methodiek: primair bronbeeld AA 0633/3193 scan0055 zoals in reeds bewaarde vorige ronde; gerichte vergelijking met bestaande Library, gepubliceerde molengeschiedenis, monumentenbeschrijving, historische kaarten en notariële HTR. Geen nieuwe primaire akte met woningnummer/echtgenote gevonden.

1. Bewijsconclusie

Primair bronvast: Landesarchiv NRW, AA 0633 nr 3193, scan 0055, transactie/post 975, gedateerd 5 augustus 1806, heeft een koper met naamvorm Vanbergh, omschreven als uit Gennap (Gennep), goederen van abbaye de Neukloster, verwijzing naar twee molens bij/te Asperden met gronden, en verkoopprijs 10.000 Franse francs. De volledigheid van de voornaam, het precieze Franse woordelijk object en de expliciete ligging Viller zijn niet zeker uit de handschriftregel gelezen. Zie eerder in Library bewaard rapport VILLER_AA0633_3193_VERKOOPPOST_975_1806_VANBERGH_GENNEP_KOOPREGISTRATIE_13-10-2026_ADD_ONLY.md en ongewijzigd originele zip /06_BRONNEN_EN_AKTES/AA0633_3193_VERKOOPREGISTRATIE_1806/.

Sterk-waarschijnlijk: deze post is de historische verkoop van de Viller Mühle, die de Verkehrs- und Heimatverein Kessel op 1806, Schankwirt Peter van Bergen, 10.000 fr. beschrijft. Ook het voormalige bezit van Graefenthal/Neukloster en twee molens (koren/olie, reeds aanwezig rond 1600 volgens KuLaDig) past nauw. Primaire registernotering = werkelijk historisch registratiefeit; identiteit met specifiek het object Viller blijft uit andere stukken af te maken.

Sterk-waarschijnlijk, niet bewezen identiteit: de koper Vanbergh uit Gennep = onze Petrus/Peter van den Bergh (1767/68–1838), echtgenoot Elisabeth van Dinter. Levensloop en familiekring zijn passend, vooral omdat in een notariële HTR op BHIC 7048/inv24/scan33 (register 1815–16) Peter van den berg molenaar wonende te vilder voorkomt naast meerdere Van-Dinte-personen. Die akte noemt in geciteerd deel niet expliciet Peters vrouw Elisabeth; bovendien is datering in HTR tegenstrijdig (tekst '14 juli 1814', registratie 24 juli 1815); originele afbeeldingen nog integraal lezen.

NIET bewezen: een bepaald huis op het molenterrein in eigendom of bewoning van Peter; het bouwjaar/locatie van een ouder molenaarshuis; exacte grondpercelen; eigendom tot zijn overlijden of daarna. De notariële akte van 1815 verhuurt een molen mét molenhuis bij Oeffelt en noemt Viller als Peters woonplaats: deze twee locaties niet verwisselen.

2. Nieuw uitgewerkt: 1632, hof met 15 Morgen

De door Verkehrs- und Heimatverein Kessel uitgegeven historische route meldt in een beschrijving uit 1632 circa 25 woningen in de buurschap Viller en dat klooster Graefenthal er behalve de Juffenhof ook de Villerische Kornmühle met een bijbehorende hof van 15 Morgen bezat. Deze passage is een secundaire weerslag van een ouder goederenoverzicht, hier niet uit de oorspronkelijke opnamelijst zelf gelezen. Hof impliceert een agrarische bedrijfseenheid en biedt een onderzoeksspoor naar oudere woon- en bijgebouwen; de passage bewijst NIET dat de volle hof van 1632 bij de aankoop in 1806 was inbegrepen of dat het woonhuis uit 1632 in Peters tijd nog stond. Evenmin Neuklosterhof te Hommersum (Mortelweg 2) vereenzelvigen met de eigenlijke Viller-molenaarswoning. Bron: Historischer Weg Kessel /Readkong, hoofdstuk Antonius Kapelle, rond pp.24–25. URL https://de.readkong.com/page/kessel-historische-route-historischer-weg-kessel-9666907 .

3. Nieuwe bron voor het tijdsbeeld — drie echte historische kaarten

1. Tranchot / von Müffling, opname Rheinland 1803–1820: eigentijdse originele landkaart met de Viller-molenplaats, toenmalige Niersloop, omliggende bebouwing/erven en wegen. Niet zonder preciezere bladmetadata kaart uit 1806 noemen. Origineel 461 Tranchot Viller Mühle Goch-Hommersum.jpg, Landesvermessungsamt NRW, publiek domein op Wikimedia Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Tranchot_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg .
2. Preußische Uraufnahme / Urkataster, ca.1846 (sommige secundaire beschrijvingen noemen 1843): toont later historisch gebouwspatroon en oude waterloop, vóór bouw van huidige woonhuis rond 1890. Auteur Stolz und Leese, oorspronkelijke opname Landesvermessungsamt NRW. Origineel 461 Urkataster Viller Mühle Goch-Hommersum.jpg, publiek domein: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Urkataster_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg . Dit is een TOPOGRAFISCHE kaartuittreksel, geen eigendomskaart met naam eigenaar.
3. Preußische Neuaufnahme 1891–1912, laat-19e-eeuwse/ vroeg-20e-eeuwse situatieweergave ter vergelijking met industrialisering. Origineel 461 Neuaufnahme Viller Mühle Goch-Hommersum.jpg, Königlich Preußische Landesaufnahme, publiek domein: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Neuaufnahme_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg .

Al deze beelden vertegenwoordigen echte oude kaarten (GEEN AI-afbeeldingen). Commons toont een public-domain-mark; bij website publicatie bronregel + auteur/instelling/kaartperiode noemen. Webbron toont alleen uitsnede van 600×400, dus de kaartindelingen verschaffen geen individueel huiseigenaarschap. Voor definitieve plaatsbepaling huis: oorspronkelijk kadaster op schaal met kadastrale perceelnummers plus Grund-/Steuer-/Hypothekenbücher.

4. Wie woonde er rond 1806–1815 en later?

Nierslandschap: vóór de verlegging/rechttrekking in de jaren dertig van de twintigste eeuw stroomde een rivierbocht tussen de koren- en oliemolen en dreef hun waterraderen aan. Waar nu een brede weg ligt, lag een oude rivierloop. KuLaDig beschrijft ligging op een hoger gelegen eiland in de uiterwaarden en nog aanwezige verlandende molenvijvers. Historische kaarten kunnen dit authentiek illustreren. Bron: https://www.kuladig.de/Objektansicht/KLD-294826 .

5. Monument en foto — niet anachronistisch presenteren

• Stadt Goch / lokale monumentengids Historische Spuren einer Stadt, ongeveer pp.34–35: huidig molenaarswoonhuis uit circa1890, destijds 2 verdiepingen, later verlaagd; naburig hofgebouw als Hallenhaus eveneens circa1890 met woontrakt uit ca1910. URL: https://www.heimatverein-goch.de/app/download/5817089922/180626%2BGoch_Brosch%C3%BCre_Denkm%C3%A4ler_0418_web.pdf .
• Foto van circa1933: KuLaDig heeft een originele historische opname van Viller Mühle met molenvijver/pegelhuis, echter reproductie met expliciete rechtenvermelding Hans-Michael Altemüller / Rheinisches Mühlen-Dokumentationszentrum. Voor later artikel: link/broncontext opnemen, afbeelding niet ongevraagd kopiëren/herpubliceren zonder gebruiksrechten te controleren. URL: https://www.kuladig.de/Objektansicht/KLD-294826 .
• Een huidige foto met zichtbare fabriek, woonhuis en silo mag alleen worden aangeduid als latere toestand (negentiende/twintigste eeuw), niet hoe Peter woonde in 1806.

6. Sporen met hoogste bewijswaarde voor Peters echte huis

1. Origineel veilingproces-verbaal (procès-verbal d'adjudication) bij 5 augustus 1806 en AA0633/3193 scan55 post975, koper Vanbergh uit Gennep, voormalig kloostergoed Neukloster, twee molens + eventuele maison, cour, jardin, bijgebouwen, percelen en naam Viller. Een registerpost is niet vanzelf een volledige koopakte.
2. Kadastrale minuutplans / vroege belastingleggers voor Mairie Asperden, Viller, en als vergelijking Kessel/Mairie Ottersum, te koppelen aan de drie Tranchot-/Uraufnahme-kaarten. Grondboek/hypothekenboek met huisnummer plus Vanbergh biedt pas woonhuis- en eigendomsidentiteit. Zelf géén nieuw, exact inventarisnummer verzinnen.
3. Primaire BHIC notariële akte 7048/24/scan33 met eerdere bladen: diplomatisch lezen of Peter als partij, borg of getuige functioneert, correcte datum 1814/1815 en eventueel echtgenote/woonadres; molenhuis van de Oeffeltse verpachting gescheiden houden van Viller.
4. Mairie Ottersum/Kessel kindergeboorten 1808,1810,1812,1817,1820 op letterlijk adres/beroep; zodoende tijdstip vertrek Gennep→Viller/Kessel en naar Oeffelt in kaart brengen. Geen bewijs uit uitsluitend een doopplaats dat het gezin in molenhuis woonde.
5. Juridische eigendomsschakel 1806 Vanbergh → ? → Erben von Lim (1849) → Mathysen (1853). Dit kan de eigendomsduur begrenzen, ook relevant voor eventuele verkoop van molenaarswoning vóór Peters dood in 1838.

7. Dossierregels

Bewaar: BEWEZEN voor rechtstreeks in de originele scan leesbare registratie/naamvorm/datum/prijs (niet voor voornaam of woning); STERK-WAARSCHIJNLIJK voor Viller-identificatie van verkoop en voor identiteitskoppeling met Peter1767; NOG TE CONTROLEREN voor molenwoning/uiterste eigendomsduur. Twee vroege Peters niet verwarren: deze laat-achttiende-eeuwse Petrus is niet Peter IV als doopgetuige in Venray 1706, noch de eerste bekende Peter×Anna Wolters van Kessel 1722–1738. Alle oudere Library-stukken behouden, geen R/MC-nr claimen.

8. Vindplaatsen / bronverwijzing voor artikelredactie

P1: Landesarchiv NRW, Roerdepartement AA0633 nr3193 scan0055 post975 (originele ZIP in Library, 1806).
S2: Historischer Weg Kessel (Verkehrs- und Heimatverein Kessel), kapittel Viller Mühle, Antonius Kapelle (1632) — https://de.readkong.com/page/kessel-historische-route-historischer-weg-kessel-9666907 .
S3: Stadt Goch/Heimatverein Goch monumentenbrochure p34–35, 1890 woonhuis — https://www.heimatverein-goch.de/app/download/5817089922/180626%2BGoch_Brosch%C3%BCre_Denkm%C3%A4ler_0418_web.pdf .
S4: KuLaDig/Rheinisches Mühlen-Dokumentationszentrum (2019), ligging, twee molens, Niers, ca1933 foto auteursrecht — https://www.kuladig.de/Objektansicht/KLD-294826 .
S5: BHIC 7048/24 scan33 HTR 1815(?) — https://www.openarchieven.nl/transcripties/toon/NL-HtBHIC_7048_24_0033 .
S6: Molenaars familie van den Bergh, genealogische molenaarsstudie (secundair, verwijst naar Oeffelt 1830, Boxmeer 21/1309 4-9-1830) — https://usercontent.one/wp/molenvrienden.nl/wp-content/molenvrienden/084-De%20Molenvriend-bijlage-Molenaarsfamilie-van-den-Bergh.pdf?media=1734619140 .
K1/K2/K3: Wikimedia Commons, bronopnamen Tranchot, Uraufnahme en Neuaufnahme, links hierboven, publiek domein.