Onderzoeksverslag — vervolg 17 — ADD-ONLY

Ondertrouw gezocht:
Elias van den Berg × Nieuwenhuijse

Haarlem en Leiden · Onderzoeksdatum 26 oktober 2026

In het Haarlemse ondertrouwboek is van 3 januari 1694 tot en met 13 februari 1695 geen herkenbare inschrijving van het gezochte paar vastgesteld. Een Leids naamindexspoor uit 1694 blijft ongekoppeld.

1. Uitgangspunt uit vervolg 16

Het onderzoeksverslag van vervolg 16 en het bijbehorende bronpakket vormen de eerdere stand. Daarin zijn zeven oorspronkelijke doopinschrijvingen gecontroleerd: vijf met Elias als getuige en twee met hem als vader. De twee vadervermeldingen noemen in 1695 en 1697 Elias van den Berg met de aanduiding v: Leyde en Lijsbet/Elisabet van Nieuwenhuijse.

Zoekvormen zijn gebruikt als hulpmiddel: Elias; Berg/Bergh/Berge en naamvoorzetsels; Lijsbet/Lijsbeth/Elisabet/Elisabeth; Nieuwenhuijse/Nieuwenhuijsen/Nieuwenhuysen/Nieuwenhuisen. Een spellingovereenkomst is geen identificatie.

2. Haarlem: een aaneengesloten registerdeel gecontroleerd

Bron: Noord-Hollands Archief, toegang 2142, Nederlands hervormde kerk, ondertrouwboeken, inventarisnummer 59 (3 januari 1694–6 augustus 1702; 540 digitale beelden volgens de catalogus).

De datumafbakening berust op de koppen in het register. Marginale aantekeningen kunnen latere huwelijksdata noemen; die zijn niet als datum van de ondertrouwkop behandeld. De jaarwisseling is zichtbaar op scan 086, p. 80: eerst de voortzetting van december 1694, daarna Anno 1695, 2 januari en 9 januari.

3. Leiden: naamindex uit 1694, nog geen identificatie

Een zoeking op naamvarianten leverde een indexrecord op voor Elisabet van Nieuwenhuysen in Leiden, 1694. De bij het record aangeboden scan is bekeken. Het betreft een historische alfabetische naamindex, met linksboven onder de letter E een vermelding van Elisabet van Nieuwenhuijsen (werklezing) en verwijzing 30.

Het spoor is praktisch relevant door de naamovereenkomst, de datering en de Leidse verwijzing bij Elias in de eerder onderzochte doopinschrijvingen. Dat is een reden voor nader onderzoek, geen bewijs dat deze Elisabet dezelfde vrouw is.

Bronrecord Erfgoed Leiden · Indexrecord Open Archieven. De scan is via de bij het record opgegeven IIIF-bron verkregen; het ongewijzigde gedownloade beeld en de metadata zijn meegeleverd.

4. Indexzoekingen en bijvangst

Naast de oorspronkelijke registerbeelden zijn digitale indexen geraadpleegd. De onderstaande aantallen zijn resultaten van concrete zoekvragen, geen aantallen bewezen unieke personen. Zoekingen overlappen en naamzoeking kan ook patroniemen of andere rollen raken. Een nulresultaat bewijst geen afwezigheid in het archief.

Noord-Hollands Archief / Archieven.nl

Een aanvullende zoekaanroep in een ander indexonderdeel gaf nul resultaten. Omdat de dekking daarvan niet is vastgesteld, is daaraan geen genealogische conclusie verbonden. De ruwe zoekrespons is uitsluitend voor reproduceerbaarheid bewaard.

Open Archieven

Onvolledige brede Leidse zoeking: van 507 gemelde resultaten voor Elias, 1670–1695, zijn slechts de eerste 100 opgehaald. Hieruit volgt dus geen volledige controle van alle Leidse Elias-vermeldingen. Ook de overige zoekvragen vormen geen volledige dekking van alle mogelijke naamvarianten, registers en plaatsen.

Alleen-indexverwijzingen, zonder nieuwheidsclaim

De Haarlemse indexzoeking bevat naast de zeven in vervolg 16 gecontroleerde vermeldingen ook de volgende vier getuigenverwijzingen. Hun oorspronkelijke inschrijvingen zijn in deze ronde niet bekeken; ze zijn niet als nieuwe bewezen relaties geboekt.

Een Amsterdams indexrecord noemt op 3 november 1696 Elias Andriesz van den Bergh bij een ondertrouw met Ariaantje Tomas, met in de index Adriaan Willemsz als eerdere man (Stadsarchief Amsterdam, 5001, inv. 526, p. 294). Het origineel is niet bekeken. Er is geen grond om hem gelijk te stellen aan de Haarlemse vader Elias of om op basis hiervan iemand uit te sluiten. Indexverwijzing.

Een ander Leids indexrecord betreft de doop van Susanna op 9 december 1692 in de Hooglandse Kerk, met ouders Johannes van Nieuwenhuisen × Sara Jans en een getuige Elisabeth van Nieuwenhuisen. Ook dit is uitsluitend een indexverwijzing (Erfgoed Leiden, 1004, inv. 243); identiteit met de gezochte vrouw is niet aangetoond. De recordmetadata zijn bewaard als elo1692.json.

5. Stand en concrete vervolgstappen

1. Ondertrouw terugzoeken in 1693. Begin bij het einde van NHA 2142, inv. 58 (11 augustus 1686–27 december 1693) en werk terug. Leg telkens de daadwerkelijk bekeken scanreeks en datumgrens vast. Dit is het directe vervolg op het nu onderzochte venster.
2. Leiden, 0506/1485, verwijzing 30, ophalen. Controleer eerst of nummer 30 naar een akte of folio verwijst en zoek de bijbehorende volledige akte plus aanhef, slot en eventuele vervolgbladen. Zoek naar echtgenoot, woonplaats, burgerlijke staat, verwanten en handtekening; identificeer de vrouw pas met samenhangend bewijs.
3. Bij uitblijven van een huwelijkstreffer: zoek verder terug en onderzoek Leidse ondertrouwregisters en eventuele andere Haarlemse registraties. De aanduiding v: Leyde is een zoekaanwijzing en mag niet zonder aanvullende bron als vaststaande geboorteplaats worden uitgewerkt.
4. Open leesvraag bewaren: p. 66, scan 072, zo nodig opnieuw beoordelen op het best beschikbare beeld. De afwezigheid van een herkenbare naam mag daar niet in een uitsluiting worden omgezet.

6. Bronnen en controleerbaarheid

Het bronpakket bevat 89 bronbeelden: 86 Haarlemse pagina’s binnen het zoekvenster, twee aanvullende Haarlemse pagina’s voor grenscontext en één Leidse naamindexscan. De beelden zijn bewaard zoals gedownload; de Leidse IIIF-afbeelding is een afgeleide afbeelding op 3500 pixels breed. De illustraties in dit verslag zijn verkleind of, waar vermeld, uitgesneden voor leesbaarheid.

• Bronmanifest.csv / .json: per beeld de archiefverwijzing, bestandsnaam, bron-URL, omvang en SHA-256-controlegetal.
• Leeslog_ondertrouw_2142_59.csv: één regel per Haarlemse scan, datumkop/context, resultaat en leesbeperking.
• Zoeklog_Open_Archieven.csv: concrete zoekvragen en opgehaalde aantallen; de corresponderende JSON-responsen staan in zoekresultaten/.
• metadata/: archiefviewerresponsen, tekstextracties en downloadmetadata voor de Haarlemse bronbeelden.
• Bronnenindex.html: lokaal klikbaar overzicht van alle beelden. Pak de ZIP eerst uit.

De catalogus is gebruikt om het juiste register te kiezen; de eigenlijke Haarlemse zoekuitkomst berust op de ingekeken beelden. De Leidse persoonsindex is als ingang gebruikt, waarna uitsluitend de aangeboden naamindexscan is gecontroleerd. Een indexrecord en een originele akte worden nergens als hetzelfde bewijsniveau behandeld.