RUTGER VAN BENTHEM VERVOLG 12 30-10-2026

FAMILIE VAN DEN BERG 3.0 — RUTGER VAN BENTHEM
Vervolgonderzoek 12 — 30 oktober 2026 — ADD-ONLY
Herstelpunt: BENTHEM-RUTGER-20261030-12

Een akte uit 1720 verbindt het echtpaar Bentum–Hollander met het minderjarige kind van Philips Jonckhans

1. UITKOMST VAN DEZE RONDE

De belangrijkste vondst is een originele protocolinschrijving uit 1720 in het Oud Rechterlijk Archief Overbetuwe. Derck van Bentum en zijn vrouw Hollander treden daarin op naast personen die als ooms en voogden worden aangeduid van een minderjarig kind van Philips Jonckhans, met de naam Philippje Jonckhans. Daarmee zijn Bentum, Hollander en Jonckhans nu rechtstreeks in één rechtshandeling aangetroffen. Dit is sterker dan alleen een combinatie van doopgetuigen.

Een tweede originele inschrijving, geregistreerd op 23 maart 1702, noemt Roelof en Philip Jonckhans uitdrukkelijk 'gebroederen'. Een akte uit 1696 vermeldt een minderjarige Philips Jonckhans en Leendert Jonckhans in de rol van oom/voogd. De gelijkstelling van deze personen met alle gelijknamige personen uit de kerkboeken vergt nog afzonderlijke controle.

Verder zijn drie eerder via een particuliere publicatie bekende rekeningposten nu rechtstreeks in de Lobithse rekeningen gelezen: 1709, 1738 en 1741. De formuleringen maken zichtbaar wat de bron zelf zegt en welke namen achteraf zijn ingevuld.

Er is in deze ronde GEEN nieuwe generatie bewezen in de afstammingsketen naar Rutger. De open verbindingen Johannes–Nicolaus, Nicolaus/Helena of Hilleken Spronck–Aleida en Rutger–Walraven zijn niet gesloten. Er zijn wel nieuwe, expliciete relaties binnen het onderzochte familienetwerk aangetroffen.

2. VOORTBOUWEN OP DE EERDERE STAND

Voor de voortzetting zijn de bestaande verslagen Vervolg 11 en Vervolg 02 inhoudelijk geraadpleegd. Vervolg 11 eindigde met twee concrete opdrachten: lees de Lobithse rekeningstukken 237, 268 en 271 en doorzoek de historische voornamenindex GA 0193/417 met vervolg naar de originele protocollen. Beide opdrachten zijn in deze ronde daadwerkelijk uitgevoerd.

De onderzochte Jonckhans–Hollander–Bentum-kring is relevant doordat Nicolaus van Bentum eerder als doopgetuige is aangetroffen bij een kind van Theodorus van Benthem en Hendrina Hollanders in Elten in 1711. Een beter afgebakend gezin kan helpen om deze Nicolaus te onderscheiden. Een doopgetuigenrelatie is echter geen bewijs van vaderschap, broederschap of een aansluiting op Rutger.

Eerdere kerkboekgegevens, hier uitsluitend als vergelijkingsmateriaal en niet als nieuwe lezingen opgevoerd:
- Elten, 17 maart 1709: Philippina, dochter van Philippus Jonckhans en Hendrina Hollanders.
- Elten, 24 augustus 1709: Theodorus van Benthem en Hendrina.
- Elten, 13 januari 1711: Wilhelmina, dochter van Theodorus en Hendrina; getuigen Nicolaus van Bentum en Gisberta Jorissen.
- Aerdt, 1721: Philippa Jonckgans als doopgetuige bij het gezin Bentum–Hollander.
- Aerdt, 1733: huwelijk Hendricus Aerens en Philippina Jonckhans; geen ouders en geen eigen dag/maand in de eerder gelezen inschrijving.

3. DE KERNVONDST: BENTUM–HOLLANDER EN PHILIPPJE JONCKHANS, 1720

Vindplaats: Gelders Archief, toegang 0193, ORA Overbetuwe, inventaris 410, Protocol van bezwaar Herwen en Aerdt, 1693–1724, folio 223 recto en verso.
Digitale scans: 449 en 450.
Bestanden: GA0193-410_scan449_r12.jpg en GA0193-410_scan450_r12.jpg.
Duurzame catalogusverwijzing: https://proxy.archieven.nl/0/ED3FB66CD30743428BBC08C2DACF8D5F

De relevante akte begint ONDERAAN folio 223 recto, na de afsluiting van een andere overdracht. De bovenste tekst op dat blad behoort dus niet bij het gezin Bentum.

Werklezing van de kern, met spelling zo dicht mogelijk bij het beeld en weglatingen aangegeven:

  'Derck van Bentum en H[...]ke Hollander
  Echteluijden, en Gij[...] Jonckhans, Roelof Jonck-
  hans en Bernt van Brandenburgh als Oomen
  en Bloed Mombers van 't onmundige kindt van
  Philips Jonckhans met name Philippje Jonckhans ...'

De vrouw haar voornaam lijkt op Henneke/Hanneke, maar wordt hier uitdrukkelijk NIET definitief opgelost en evenmin stilzwijgend vervangen door Hendrina. De eerste voornaam in de reeks voogden lijkt een verkorte vorm van Gijs; ook die lezing heeft nog een voorbehoud. De woorden 'Echteluijden', 'Oomen', 'Bloed Mombers', 'onmundige kindt', 'Philips Jonckhans' en 'Philippje Jonckhans' zijn de wezenlijke relatiegegevens.

De akte verwijst naar ratificatie door de koninklijk Pruisische rechter te Lobith en noemt 10 februari 1720. Zij is in maart 1720 geregistreerd; de dag wordt voorlopig als 9 maart gelezen. Bij overname als exacte datum verdient het dagcijfer nog een tweede paleografische controle. Het jaartal 1720 is duidelijk.

In dezelfde overdracht worden als verkrijgers onder meer Gerrit Blij en Sibilla Duijff genoemd, alsmede drie minderjarige kinderen van Jannetje Jonckhans, door haar in huwelijk met Gerrit Blij verwekt: Leendert, Aeltje en Peter Blij (werklezingen van de voornamen). Deze laatste relatie is in de tekst omschreven, maar Jannetje wordt niet automatisch tot zuster van Philips verklaard.

Het vervolg op folio 223 verso betreft aandelen in een binnenweide en een akker bouwland onder Herwen, een bedrag van 150 gulden, belendingen en dijklasten. Dat geeft een bruikbare zakelijke ingang voor verder onderzoek naar eigendom en vererving. De belending bij erfgenamen van Leendert Jonckhans is geen zelfstandige verklaring wie diens kinderen waren.

Bewijswaardering:
A. Rechtstreeks in deze akte: Derck van Bentum en de genoemde vrouw Hollander zijn echtgenoten.
B. Rechtstreeks in deze akte: Philippje is het minderjarige kind van Philips Jonckhans.
C. Rechtstreeks in deze akte: de genoemde Jonckhans/Brandenburgh-personen handelen met de omschrijving ooms en bloedmombers. 'Mombers' betreft voogdij. De precieze bloed- of aanverwantschapsroute van iedere persoon afzonderlijk is niet uit deze formulering alleen afgeleid.
D. Sterke aanvullende aanwijzing: dit past bij het eerder onderzochte samengestelde gezin van Hendrina/Henrica Hollanders, eerst met Philippus Jonckhans en daarna met Theodorus/Derck van Benthem/Bentum.
E. Nog te controleren identificatie: Philippje uit 1720 = Philippina uit de Eltense doop van 1709 = Philippina uit het huwelijk van 1733. De akte van 1720 noemt geen doopdatum en noemt Hollander niet expliciet 'moeder' van Philippje.
F. Niet bewezen: Derck als zoon of broer van Nicolaus; enige rechtstreekse afstamming naar Rutger.

Het bronbewijs van het gezin en van de vader-kindrelatie mag dus worden toegevoegd. De identificatie met de personen uit andere bronnen blijft als afzonderlijke conclusie gemarkeerd.

4. ROELOF EN PHILIP JONCKHANS ZIJN IN 1702 BROERS

Vindplaats: GA 0193/410, folio 81 verso–82 recto; scans 166–167. Scan 165 bevat het recto met het folionummer en de voorafgaande, andere akte.
Bestanden: GA0193-410_scan165_r12.jpg, scan166 en scan167.

Kernlezing aan het begin van de relevante 'Vestenis':

  'Roelof en Philip Jonckhans gebroederen bekennen ...'

Zij erkennen een schuld van 200 gulden aan rechter Gijsbert Wenders en diens erfgenamen, tegen vijf procent. Als zekerheid wordt onder meer hun twee derde aandeel in een binnenweide onder Herwen omschreven. De erkenning verwijst naar 21 februari; het vervolg eindigt met registratie op 23 maart 1702.

Hier is broederschap dus expliciet bronbewijs, geen gevolgtrekking uit dezelfde achternaam. De akte geeft echter niet de namen van hun ouders.

De marge op scan 166 bevat latere afwikkelingsnotities, waaronder namen die als Bernt van Brandenburgh en Gijs Jonckhans worden gelezen en een registratie in mei 1719. Deze marge verdient een zelfstandige volledige transcriptie: zij kan de personen uit 1702 met de voogden in 1720 verbinden. In deze ronde is daarop nog geen sluitende eigendoms- of voogdijketen gebaseerd.

Belangrijke zoekcorrectie: het tweede folionummer bij Philips in de index werd aanvankelijk als 61 gelezen. Controle van folio 61 recto en verso leverde de gezochte naam niet op. De vervolgcontrole bij 81 leverde de bovenstaande inschrijving op. Voor de volgende ronde is de bruikbare verwijzing daarom 81 verso–82 recto. De eerdere voorlopige route '31 en 61' is hiermee gecorrigeerd.

5. EEN MINDERJARIGE PHILIPS JONCKHANS IN 1696

Vindplaats: GA 0193/410, folio 31 verso–32 recto; scans 66–67. Scan 65 bevat folio 31 recto en de voorafgaande andere akte.
Bestanden: GA0193-410_scan065_r12.jpg, scan066 en scan067.

Onder de kop 'Opdracht' worden Jonckhans-personen genoemd, waaronder Teuntjen, Roelof en een minderjarige Philips. De tekst bevat de formulering 'Philips Jonckhans minderjarigh' en een verwijzing naar Leendert Jonckhans als oom; Teuntjen wordt eveneens met diens bijstand genoemd. De volledige grammaticale afbakening van de eerste opsomming behoeft nog een tweede lezing.

Het stuk beschrijft een overdracht aan Hendrick Philipsen en Sophia, zijn vrouw, voor 60 gulden, betreffende rechten op grond. De akte noemt juli 1696 (voorlopige daglezing 13); de registratie op het vervolgblad is 11 augustus 1696.

Wat dit wel toevoegt: een Philips Jonckhans was in deze handeling minderjarig en behoorde tot een kring waarin Leendert Jonckhans een oom/voogdrol vervulde.
Wat dit niet toevoegt: namen van Philips' vader en moeder; een exact geboortejaar; bewijs dat alle genoemde verkopers broers en zusters waren; zekerheid dat deze Philips dezelfde is als de vader van Philippina in 1709.

De combinatie met Roelof in 1702 en de voogden in 1720 is een concrete onderzoekslijn. 'Minderjarig in 1696' wordt niet omgezet in een berekend geboortejaar zonder kennis van de toepasselijke meerderjarigheidsregels en eventuele uitzonderingen.

6. HOLLANDER-CONTROLE: EEN ANDER GEZIN, 1694

Vindplaats: GA 0193/410, folio 9 verso–10 recto, scans 22–23; scan 21 bevat folio 9 recto.
Bestanden: GA0193-410_scan021_r12.jpg, scan022 en scan023.

De index noemt Peter, Hendrick, Derck en Catharijn Hollander bij folio 9. Het originele stuk blijkt een overdracht met voogdij over drie minderjarige kinderen van wijlen Hendrick Hollander en Leentjen van Oij te bevatten: Derck, Catharijn en Gerrit (werklezingen). Peter Hollander staat in de opsomming van mombers, niet als vader van deze drie kinderen. Verder komen Rut van Duijnen en Gertjen Hollanders als echtgenoten voor.

De handeling noemt 26 juli 1694; de registratie op folio 10 recto luidt 25 augustus 1694.

Deze vondst verhindert een onjuiste samenvoeging: een Peter Hollander als voogd is niet zonder meer de Petrus Hollander uit de Eltense doop van Henrica in 1684, en zijn voogdrol bewijst geen vaderschap. De akte is wel bruikbaar voor verder onderzoek naar verwante Hollander-gezinnen in Herwen/Lobith.

7. LOBITH 1709: DE WEDUWE VAN PHILIP JONCKHANS

Vindplaats: GA 0343, Hervormde Gemeente Lobith, inv. 237, rekeningjaar 1709, scan 9. Scan 1 is het titelblad en bevestigt het rekeningjaar.
Bestanden: GA0343-237_scan001_r12.jpg en GA0343-237_scan009_r12.jpg.
Duurzame verwijzing: https://proxy.archieven.nl/0/22BC999D5B5242738E84321686064823

Rubriek: ontvangsten van het overluiden der doden en doodkleed.
Kernlezing:

  'Den 30 dito bet: de weduwe / van Philip Jonckhans'

De maand augustus wordt uit de voorafgaande posten overgenomen. In de geldkolommen staat 1 | 10. De particuliere ontsluiting duidt dit als 1 daalder en 10 stuivers; voor de bronvaste notitie zijn ook de kolomwaarden zelf vastgelegd.

Rechtstreeks bewezen: een betaling op 30 augustus 1709 door/aangaande de weduwe van Philip Jonckhans binnen deze rekeningrubriek. De overleden man wordt dus WEL met voor- en achternaam genoemd. De weduwe haar eigen naam staat NIET in deze post.

Identificatie als Hendrina Hollanders: een aansluiting op de eerder gelezen kerkboekcontext, geen letterlijk gegeven uit de rekeningpost. De betaaldatum is geen vastgestelde overlijdensdatum. Dat is hier extra belangrijk omdat het eerder onderzochte tweede huwelijk op 24 augustus 1709 valt. Een later betaalde rekening voor de vorige echtgenoot is daarmee verenigbaar; Philip op 30 augustus laten overlijden zou een onterecht geconstrueerde chronologie geven.

8. LOBITH 1738: VROU VAN BENTEM WEGENS HAAR MAN

Vindplaats: GA 0343/268, scan 5, rubriek '1738 ontfanck van doode'.
Bestand: GA0343-268_scan005_r12.jpg.
Duurzame verwijzing: https://proxy.archieven.nl/0/5794595976C94F8E8B287293A29B7BCE

Kernlezing:

  'd: 27 maij vrou van bentem wegens / haer man'

Kolomwaarden: 3 | 0. Datum: 27 mei 1738.

Rechtstreeks in de bron: een vrouw Van Bentem betaalt wegens haar man. Geen voornaam van de vrouw; geen voornaam van de man; geen ouders, kinderen of leeftijd.
De identificatie als Hendrina/Henrica Hollanders en Theodorus/Derck van Bentum is een hypothese in samenhang met het overige materiaal, niet een volledige identificatie door deze post zelf. 27 mei blijft de datum van de rekeningpost, niet een bewezen sterfdag.

Op hetzelfde blad staat ook een Jonckhans-post over een kind. Die is hier niet gebruikt om een nieuw kind of een nieuwe verwantschap in de onderzochte kwartierstaat op te nemen.

9. LOBITH 1741: WILLEMIN VAN BENTUM WEGENS HAAR MOEDER

Vindplaats: GA 0343/271, scan 8. Scan 1 bevestigt het rekeningjaar 1741.
Bestanden: GA0343-271_scan001_r12.jpg en GA0343-271_scan008_r12.jpg.
Duurzame verwijzing: https://proxy.archieven.nl/0/6DC1A163E6014DFDB077578143C52EDB

Kernlezing:

  'd: 26 dito bet: Willemin / van Bentum wegens / haer moeder'

De maand is februari, ontleend aan de direct voorafgaande gedateerde post. Kolomwaarden: 3 | 0.

Rechtstreeks in de bron: Willemin van Bentum en een betaling wegens haar moeder op 26 februari 1741. De moeder wordt niet bij naam genoemd. De voornaam wordt in het verslag niet stilzwijgend uitgebreid tot Wilhelmina.

De aansluiting bij het gezin Theodorus/Derck en Hendrina/Henrica is aannemelijk als werkhypothese, mede door de eerder gevonden Wilhelmina-dopen en latere getuigen. Die dopen moeten onderling worden onderscheiden; een herhaalde doopnaam bewijst niet welke dochter in 1741 betaalt. De moeder-kindrelatie in de post is expliciet, de identiteit van de moeder niet. De post levert geen exacte sterfdatum op.

10. HISTORISCHE INDEX: WAT IS WEL EN NIET GECONTROLEERD?

GA 0193/417, duurzame verwijzing:
https://proxy.archieven.nl/0/3DF87987D62E441E83C45106285EC90E

Scan 19 draagt de kop voor het 'tweede Protocol van beswaer' van Herwen en Aerdt. De actuele catalogus bevestigt inventaris 410 als het deel 1693–1724. De index is op voornaam ingericht.

Gebruikte ingangen:
- scan 22, C: Catharijn Hollander → folio 9; geen herkenbare Claes van Bentum op dit blad.
- scans 23–24, D: Derck Hollander → onder meer folio 9; Derck Bentom → folio 223.
- scans 29–30, H: Hendrick Hollander → folio 9; geen zekere Henrica/Hendrina Hollander-identificatie op deze twee bladen.
- scan 37, N: geen herkenbare Nicolaus van Bentum op dit blad.
- scan 40, P: Peter Hollander → onder meer folio 9; Philips Jonckhans → folio 31 en het nader gecontroleerde 81.

Andere bekeken navigatiebladen in inv. 417: 19 (A/kop), 28 (G), 38 (zonder eigen inschrijvingen), 39 (O), 44 (S) en 46 (aanvulling A). Geen uitputtende transcriptie van deze bladen gemaakt. De index heeft aanvullingen na de hoofdletters; de negatieve controles op C en N gelden daarom uitsluitend voor de genoemde bladen. Er is geen volledige uitsluitingszoekactie over alle 431 scans verricht.

Negatieve en begrenzende controles:
- GA 0193/410, folio 61 recto/verso (scans 125–126): de aanvankelijk vermoede Jonckhans-verwijzing niet aangetroffen; daarna succesvol gecorrigeerd naar folio 81 verso.
- Geen Nicolaus, Aleida of Rutger als verwant genoemd in de hierboven voor de familiegegevens gelezen akten.
- De stukken uit 1694 en 1696 hebben afzonderlijke partijen en mogen niet op achternaam tot één gezin worden samengevoegd.
- In Lobith zijn ook scans 5–8 van inv. 237, 6–7 van inv. 268 en 5–7 van inv. 271 gebruikt om de rekeningrubrieken te lokaliseren. Dit was navigatie, geen volledige personenindex van die rekeningen.
- Catalogusdateringen en data waarop rekeningen werden afgehoord zijn geen persoonsgebeurtenissen.

11. BRONSOORTEN EN VERANTWOORDING

De rekeningposten en protocolakten zijn visueel gelezen op openbare scans van het Gelders Archief via Archieven.nl. De in het pakket opgenomen JPG-bestanden zijn ongewijzigde archiefdownloads. Geen tekst of historische afbeelding is door beeldgeneratie aangevuld. De lezingen zijn werktranscripties, geen gecertificeerde transcripties. Onzekere letters, identificaties en dagcijfers zijn hierboven apart benoemd.

De oude index is een historische zoekingang; hij bewijst op zichzelf geen familierelatie. De relaties hierboven zijn waar mogelijk in de achterliggende protocolakten gecontroleerd.

Secundaire ontsluiting van de Lobithse rekeningen:
https://vanbenthemgenealogie.nl/lobith-overluiden-doden/
Deze pagina was de aanwijzing voor de rekeningposten. De bovenstaande bronlezingen zijn vervolgens zelfstandig aan de scans getoetst. De brongegevens en persoonsidentificaties in de particuliere publicatie zijn niet zonder meer als bewezen overgenomen.

Eerder gebruikte verwijsfiche voor de index:
https://genealogiedomein.nl/archief-achterhoek-en-liemers/herwen-en-aerdt/herwen-en-aerdt-ora-vrijwillige-rechtspraak/6929-417-herwen-en-aerdt-afbeeldingen-eigentijdse-index-ora-protocol-van-bezwaar-periode-1654-1811/file

Catalogus van de protocolreeks:
https://proxy.archieven.nl/0/791C62C148CA43489A498ACBD2B929A1
Inventaris 410 is actueel beschreven als 1693–1724, met 586 digitale bestanden. Inv. 417 bevat de afzonderlijke indices op de delen 409–416.

Het bronpakket bevat de volledige gebruikte aktebladen, relevante indexbladen, titelbladen bij de rekeningen, dit verslag, een leeswijzer en een bronnenmanifest met viewerlinks en SHA-256-controlesommen. Bladen met de voorafgaande akte zijn waar nuttig toegevoegd om de folionummering te kunnen controleren. Niet elke tijdelijk bekeken navigatiescan is in het pakket opgenomen.

12. GERICHT VERVOLG

1. Laat de namen en dagcijfers in GA 0193/410 fol. 223r–v opnieuw paleografisch controleren. Zoek de genoemde ratificatie van de rechter te Lobith van 10 februari 1720 en eventuele voogdij- of boedelstukken. Vooral een expliciete omschrijving van Hollander als moeder en Derck als stiefvader kan de identificatie van Philippje sluiten.
2. Transcribeer de marge bij de schuldakte van Roelof en Philip, fol. 81v, volledig. Volg de afwikkeling in 1716/1719 en de betrokkenen Gijs Jonckhans en Bernt van Brandenburgh naar de voogden in 1720. Vergelijk perceelsbeschrijvingen; gedeelde belendingen alleen zijn onvoldoende.
3. Werk de Jonckhans-akte van 1696 volledig uit en zoek de eerdere nalatenschap/voogdij die de minderjarigheid en de rol van Leendert verklaart. Zoek pas daarna naar de ouders van de bewezen broers Roelof en Philip; vul geen vader in op grond van een patroniem of een online stamboom.
4. Maak de C/N-zoekingang in inv. 417 af, inclusief aanvullingen, en controleer ook de index bij het deel 1724–1750. Noteer exact welke bladen zijn gelezen. Houd Bentum, Benthem, Benthom/Bentom en Bentingh als zoekvarianten aan.
5. Richt het directe afstammingsonderzoek weer op Nicolaus, Helena/Hilleken Spronck en Aleida en op de oudere stukken van Leuth/Kekerdom. De Jonckhans-vondsten zijn context en mogelijke identificatiehulp; zij vervangen geen akte die de ontbrekende ouder-kindrelatie noemt.

13. STATUS NA DEZE AANVULLING

Nieuw bronbewijs: echtpaar Bentum–Hollander in een overdracht met Philippje Jonckhans; expliciet Philips als vader van het minderjarige kind; expliciete broederschap Roelof–Philip; originele rekeningposten uit 1709, 1738 en 1741.
Nieuwe hoofdgeneratie richting Rutger: geen.
Website, familieboek en bewezen kwartierstaat: in deze onderzoeksronde niet gewijzigd.
Eerdere onderzoeksbestanden en hypothesen: behouden; dit verslag is uitsluitend een toevoeging.

Einde herstelpunt BENTHEM-RUTGER-20261030-12.