VBFamilie Van den Berghonderzoeksdossier

Onderzoeksarchief · toegevoegd 6 november 2026

Viller Mühle – eigendom 1806–1853

Dit is een bewaarde onderzoeksstand. Latere correcties kunnen oudere conclusies vervangen; een kandidaat in dit verslag is daarmee geen bewezen voorouder. Zinnen over een nog niet bijgewerkte website beschrijven het moment van schrijven.

Teksteditie. Alle onderzoekstekst, bijschriften en externe bronlinks staan hieronder. De 2 ingesloten of lokale scanbeelden zijn niet opnieuw gekopieerd in deze teksteditie. Raadpleeg de archieflinks bij de betreffende akten; de bestaande aktekijkers blijven daarnaast beschikbaar.

Alle onderzoeksverslagen Actuele bronvergelijking Teksteditie downloaden

Viller Mühle – eigendom 1806–1853

FAMILIE VAN DEN BERG(H) 3.0 · ADD-ONLY

Viller Mühle
Eigendom 1806–1853

Bronhercontrole en gerichte vervolgvragen · 19 oktober 2026

De verkoopakte en het eindjaar van het Van-den-Bergh-bezit zijn nog niet gevonden.

Deze ronde herstelt twee ontbrekende onderdelen uit de laatste samenvatting: de primaire advertentie van weduwe J. W. van Linn uit 1848 en de al eerder gevonden concrete kadasterdossiers. De vijf catalogusverwijzingen zijn nu opnieuw officieel bevestigd. Dit is een hercontrole, geen nieuwe ontdekking van deze stukken.

1. De advertentie uit 1848 hoort in de tijdlijn

Het bewaarde pakket VILLER_KRANTEN_VAN_LINN_1848_ADD_ONLY.zip bevat een uitsnede uit het Wochenblatt für die Stadt und den Kreis Cleve, nr. 19, 4 maart 1848. De advertentie staat op de zesde digitale pagina. De kop noemt een houtzaagmolen te Viller bij Kessel; de afzender is Wittwe J. W. van Linn. Het bericht zelf is gedateerd 3 maart 1848.

[Scanbeeld: Oorspronkelijke advertentie houtzaagmolen Viller, weduwe J. W. van Linn, maart 1848 — zie de bronverwijzing bij dit onderdeel.]
Opnieuw visueel gelezen uit de bewaarde oorspronkelijke krantenreproductie. Digitale pagina 19081722. De actuele OCR-pagina is eveneens opgehaald; zij leest Kessel foutief als Ressel/Helsel.

BEWEZEN: deze advertentie verbindt de naam van de weduwe met het houtzaagmolenbedrijf te Viller. NOG TE CONTROLEREN: haar volledige identiteit, juridisch eigendom, de exacte aansluiting van dit bedrijf op het complex van 1806 en eventuele verwantschap of overdracht tussen Van den Bergh, Van Linn en Mathysen. De advertentie maakt “Erben von Lim” uit 1849 niet automatisch tot een bewezen leesfout. De afzonderlijke Kesseler windmolen blijft een ander object.

2. De echte kaartingang is preciezer dan “kaart 461”

De verwijzing “461 Urkataster Viller Mühle Goch-Hommersum” leidt naar een Wikimedia-bestand van 600 × 400 pixels. Het voorvoegsel 461 komt ook bij andere afbeeldingen van dezelfde molen voor. Het is in die bron niet als kadastraal perceelnummer of archiefsignatuur gedocumenteerd. De afbeelding is een overzichtskaart met landschap en plaatsnamen, geen bruikbaar bewijs van een genummerd molenperceel. De metadata noemen een Pruisische kaartopname uit 1846; die benaming alleen bewijst niet dat dit een oorspronkelijke kadasterkaart is.

Daartegenover staat de officieel aangeboden Urkarte Kessel, Flur 1, Driesberg, Abteilung 1, in de bestandsgroep 1831–1869. Dit kaartblad is al in het rapport van 18 oktober gebruikt en nu opnieuw rechtstreeks van Kreis Kleve verkregen en bekeken. Het toont “Villersche Mühle” en nabijgelegen “van Linn”. De kaart bevat zwarte en rode nummeringen en latere wijzigingen. Het juiste perceelnummer is nog niet betrouwbaar vastgesteld.

[Scanbeeld: Detail officiële kadasterkaart met Villersche Mühle en naam van Linn — zie de bronverwijzing bij dit onderdeel.]
Mechanische uitsnede van de officiële Kessel-Urkarte; geen AI-reconstructie. Kaartnaam, grensligging en latere annotaties moeten gezamenlijk worden beoordeeld.

Gevolg voor het onderzoek: laat eerst alle historische molenpercelen en hun gemeente-/gemarkingsindeling bepalen. Beperk de aanvraag niet vooraf tot Hommersum, Flur 1. Het complex ligt op de kaart bij gemeentegrenzen; Kessel en de aangrenzende gebieden horen bij de controle. De kaartnaam “van Linn” geeft op zichzelf geen voornaam, eigendomstitel of datum van aankoop.

3. Vijf concrete dossiers, opnieuw bevestigd

SignatuurOmschrijvingLooptijdLeesstatus
BR 0143 / 7021 - HommersumFlurbuchum 1832Catalogus; geen scanlink aangeboden
BR 0143 / 7015 - HommersumGrundsteuerfortschreibungsverhandlung1834-1844Catalogus; geen scanlink aangeboden
BR 0143 / 7016 - HommersumGrundsteuerfortschreibungsverhandlung1843-1854Catalogus; geen scanlink aangeboden
BR 0143 / 7017 - HommersumGrundsteuerfortschreibungsverhandlung1835-1863Catalogus; geen scanlink aangeboden
BR 0007 / 35169Niersmühle zu Viller, Bd. 11846-1892Catalogus; geen scanlink aangeboden

De beschrijvingen zijn op 19 oktober 2026 rechtstreeks in de openbare catalogusgegevens van Archive.NRW gecontroleerd. De records geven geen digitalisaatlink. De inhoud van de dossiers is niet gelezen. De vier Hommersum-registers zijn pas definitief relevant wanneer het molenperceel aan die registratie is gekoppeld.

Gerichte prioriteit: het objectgebonden dossier BR 0007/35169 begint in 1846 en kan worden opgevraagd zonder eerst een perceelnummer te kennen. Het is een concretere eerste vraag aan het Landesarchiv dan een algemene vraag naar negentiende-eeuwse grondboeken. Daarnaast kan het Katasteramt de perceelketen identificeren; BR 0143/7016 overlapt precies de jaren 1849–1853.

4. Bestuursprotocollen en grondakten: bruikbare routes, met grenzen

Het geïndexeerde fragment van het LVR-Handbuch bevestigt voor Bgm./Amt Asperden protocollen vanaf 1846 met hiaten, begrotingen over 1815–1912 en bevolkingsregistratie over 1822–1905. Het maakt tegelijk onderscheid met afzonderlijke gemeentelijke protocollen: de daar genoemde Hommersum-reeks begint in 1946 en de Kessel-reeks in 1920. De verwijzing naar 1846 geldt dus niet automatisch voor iedere gemeentelijke reeks. Het volledige Handbuch-PDF gaf bij directe opening een fout; deze controle berust op het geïndexeerde fragment, niet op opnieuw gelezen originele protocollen.

De actuele onderzoekshulp van het Landesarchiv verwijst voor de identificatie van grondboekstukken eerst naar het bevoegde Grundbuchamt en vraagt onder meer Gemarkung, Band en Blatt. Voor Rheinland worden de grondaktesignaturen op aanvraag meegedeeld. Dat ondersteunt de route, maar bewijst niet dat de Viller-verkoopakte bewaard is of al geïdentificeerd kan worden.

5. Bewijsstand na deze ronde

JaarWat de stand draagtWat openblijft
1806Transactie Vanbergh / P. v. d. Bergh uit Gennep volgens het bestaande primaire dossier.Originele aankoopbladen deze ronde niet herlezen. De laatste overdracht houdt object- en gezinsidentificatie op STERK-WAARSCHIJNLIJK.
1815Bestaande notariële bronroute plaatst Peter als molenaar te Viller/Vilder.Bewoning en beroep bewijzen geen eigendom; hier geen nieuwe originele lezing.
1838Overlijden Peter volgens de bestaande reconstructie.Geen gevonden eigendoms- of boedelbewijs voor Viller in deze ronde.
1848Primaire advertentie weduwe J. W. van Linn voor houtzaagmolen te Viller, opnieuw gelezen.Eigendom, identiteit en objectaansluiting nog open.
1849“Erben von Lim” in de latere lokale geschiedschrijving.NOG TE CONTROLEREN; geen primair eigenaarsregister gelezen.
Ca. 1853Mathysen verwerft de molen volgens de gemeentelijke monumentenbrochure.Sterk secundair; datum, verkoper en koopakte ontbreken.

6. Klaarstaande aanvraagteksten

Onderstaande concepten zijn niet verzonden. Er zijn geen kopieën besteld, kosten aanvaard of externe accounts aangemaakt. De contactadressen zijn getoetst aan officiële publicaties. De website en het familieboek zijn niet gewijzigd.

Concept aan Katasteramt Kreis Kleve
Aan: kataster.auskunft@kreis-kleve.de
Betreff: Historische Flurstücksidentifizierung und Eigentümerfolge der Viller Mühle, 1806–1855

Sehr geehrte Damen und Herren,

ich erforsche die historische Eigentümerfolge der Viller Mühle an der Niers bei Goch-Kessel/Hommersum für meine Familiengeschichte. Gesucht wird insbesondere der Eigentumsübergang nach der französischen Veräußerung von 1806 und vor dem Erwerb durch Peter Frans/Franz Mathysen um 1853.

Zunächst bitte ich um Hilfe bei der eindeutigen Identifizierung sämtlicher damaliger Mühlenparzellen, einschließlich der Gebäude und Grundstücke auf beiden Seiten des ehemaligen Nierslaufs. Eine Beschränkung auf Hommersum, Flur 1, möchte ich nicht vorwegnehmen: Auf Ihrer Urkarte Kessel, Flur 1, Driesberg, Abteilung 1 (Dateigruppe 1831–1869) ist die „Villersche Mühle“ am Rand zu benachbarten Gemeinden eingezeichnet. Die Karte enthält auch spätere rote Eintragungen und den Namenszug „van Linn“ in unmittelbarer Nähe; daraus leite ich noch keinen gesicherten Eigentumsnachweis ab.

Kartenquelle:
https://offenedaten.kreis-kleve.de/files/Fachbereich_6/gisverb/Flurkarten_und_Flurbuecher_Kreis_Kleve/historische_Flurkarten_Format_pdf/3032%20Kessel/3032_001_1831-1869_Urkarte_Abteilung%201.pdf

Könnten Sie bitte mitteilen,
1. welche historischen Gemarkungen, Fluren und Parzellennummern zu diesem Mühlenkomplex gehörten und wie sie zu den heutigen Flurstücken zuzuordnen sind;
2. ob die ursprünglichen Eigentümer-/Artikelverzeichnisse, Mutterrollen, Flurbücher sowie Veränderungs- und Fortschreibungsnachweise für ca. 1806–1855 erhalten sind;
3. welche Eigentümerfolge daraus hervorgeht, einschließlich Datum, Erwerbsart und Verweisen auf Übertragungsurkunden, Notare oder ältere Grundbuch-/Hypothekenbezeichnungen;
4. wo die entsprechenden Nachweise heute aufbewahrt werden.

Als Suchhinweise, ausdrücklich nicht als vorab bewiesene Eigentumskette, liegen vor:
– 5. August 1806: französische Verkaufsadministration mit Vanbergh bzw. P. v. d. Bergh aus Gennep, 10.000 Francs; die genaue Personenidentifizierung wird noch geprüft.
– 4. März 1848: Anzeige „Holzschneide-Mühle zu Viller bei Kessel“, unterzeichnet „Wittwe J. W. van Linn“, datiert Kessel, 3. März 1848, Wochenblatt für die Stadt und den Kreis Cleve, Nr. 19. Die Anzeige belegt keine Eigentumsübertragung.
– 1849: „Erben von Lim“ in der späteren örtlichen Darstellung; die Originalquelle fehlt, Gleichsetzung mit van Linn unbewiesen.
– Um 1853: Erwerb durch Peter Frans Mathysen nach der Denkmalbroschüre der Stadt Goch.

Im Landesarchiv sind ferner BR 0143 Nr. 7021 (Hommersum, Flurbuch um 1832) und Nr. 7015, 7016, 7017 (Fortschreibungsverhandlungen 1834–1844, 1843–1854 bzw. 1835–1863) nachgewiesen. Ob diese tatsächlich die Mühlenparzellen enthalten, ist offen.

Ich bitte zunächst um Auskunft zu Zuständigkeit, Signaturen und verfügbaren Reproduktionen sowie gegebenenfalls einen Kostenvoranschlag.

Mit freundlichen Grüßen
Marcel van den Bergh
Concept aan Landesarchiv NRW, Abteilung Rheinland
Aan: rheinland@lav.nrw.de
Betreff: Viller Mühle – BR 0007 Nr. 35169 und historische Eigentumsübergänge 1806–1853

Sehr geehrte Damen und Herren,

für eine familiengeschichtliche Untersuchung suche ich die Eigentümer der Viller Mühle an der Niers und insbesondere die Übertragung an Peter Frans/Franz Mathysen um 1853.

In Ihrem Katalog ist nachgewiesen:
BR 0007 / Regierung Düsseldorf, Nr. 35169: „Niersmühle zu Viller, Bd. 1“, Laufzeit 1846–1892, Findbuch „Regierung Düsseldorf, Wasser- und Schiffahrtsangelegenheiten“.

Könnten Sie bitte mitteilen, ob dieser Band ein Inhaltsverzeichnis oder Vorgänge aus 1846–1855 enthält, in denen Eigentümer, Konzessionsnehmer, Rechtsnachfolger oder Erwerbstitel genannt werden? Besonders relevant wären Anträge und Anlagen zur Öl-, Getreide- oder Sägemühle, zum dritten Wasserrad und zu Wasser-/Staurechten. Gesucht sind auch darin enthaltene Abschriften von Kaufverträgen oder Verweise auf Notar, Urkundendatum und Registernummer.

Eine zeitgenössische Anzeige im Wochenblatt für die Stadt und den Kreis Cleve vom 4. März 1848 (Nr. 19, sechste Digitalisatseite; datiert 3. März) nennt die „Holzschneide-Mühle zu Viller bei Kessel“ und „Wittwe J. W. van Linn“. Deren genaue Identität und ihr Eigentum sind noch nicht geklärt. „Erben von Lim“ für 1849 stammt bislang nur aus späterer Literatur und wird nicht ungeprüft mit van Linn gleichgesetzt.

Ergänzend interessieren BR 0143 Nr. 7021 sowie Nr. 7015–7017 für Hommersum. Die Zuordnung des Komplexes zu Hommersum, Kessel bzw. angrenzenden Gemarkungen wird anhand der historischen Karten noch geklärt. Eine historische Grundbuchbezeichnung mit Band und Blatt liegt noch nicht vor; ich bitte daher nicht um eine bereits bestimmte Grundakte, sondern zunächst um Hinweise aus dem benannten Mühlendossier.

Bitte nennen Sie mir die Möglichkeit einer gezielten Einsicht oder Reproduktion, den Umfang und gegebenenfalls die voraussichtlichen Kosten sowie die hierfür erforderliche Anmeldung. Ein Kostenvoranschlag genügt zunächst.

Mit freundlichen Grüßen
Marcel van den Bergh

7. Onderzoeksdekking en overdracht

Gelezen: de twee eigendomsoverdrachten van 19 oktober; het inhoudsverslag en de advertentie uit het krantenpakket van 18 oktober; het bewijscontrolerapport van 18 oktober inclusief hyperlinks; de officiële Kessel-kaart; vijf actuele catalogusrecords. De openbare cataloguszoekopdracht “Viller” gaf 53 resultaten, waarvan titels, signaturen en looptijden zijn beoordeeld. Aanvullend zijn Mathysen, “van Linn”, “Amt Asperden” en enkele kadastercombinaties onderzocht. De twee Mathysen-treffers betroffen andere historische contexten en leverden geen verkoop op. Dit is geen volledige inhoudscontrole van alle registers of kranten.

De naam “van Linn” naast de molen en de advertentie uit 1848 zijn niet nieuw voor het gehele project. Ze zijn opnieuw verbonden met de eigendomsvraag omdat zij in de laatste samenvatting ontbreken. Er zijn geen nieuwe R-, MC- of V-nummers toegekend. Geen volledige deduplicatie van het gehele projectarchief geclaimd.

Volgende inhoudelijke stap: lees de eerste stukken en eventuele titelbijlagen van BR 0007/35169; identificeer ondertussen via het officiële kaartblad de historische molenpercelen en hun eigenaars-/artikelverwijzingen. Pas daarna kan een overdracht gericht worden gekoppeld aan Van den Bergh, de weduwe Van Linn, eventuele erven en Mathysen.

Bronnen en herkomst

  1. Bewaarbestand 19 oktober: VILLER_EIGENDOM_ONDERZOEKSSTAND_19-10-2026_ADD_ONLY.md; libfile_d90639d101f48191b0294d48ea3e5a08.
  2. Overdracht 19 oktober: OVERDRACHT_VILLER_EIGENDOM_19-10-2026_ADD_ONLY.txt; libfile_884484824fa8819182ef003b913c3a59.
  3. Krantenpakket 18 oktober: VILLER_KRANTEN_VAN_LINN_1848_ADD_ONLY.zip; libfile_e6821147fd708191bdc9b8b8168de058. Originele aflevering: PDF 21183680.
  4. Bewijscontrole 18 oktober: VILLER_BEWIJSCONTROLE_18-10-2026_ADD_ONLY.pdf; libfile_31937bfaef908191a5e8ab23ea321fc7. Dit oudere verslag formuleert de objectkoppeling van 1806 stelliger dan de overdracht van 19 oktober; deze ronde lost dat verschil niet op en verhoogt de laatste status niet.
  5. Wikimedia, bestand met voorvoegsel 461; bestandsmetadata en afbeelding bekeken.
  6. Officiële kaart Kreis Kleve en Archive.NRW-records: links bij de kaart en in de dossiertabel.
  7. LVR-Handbuch Kommunalarchive, Goch; uitsluitend geïndexeerd fragment gecontroleerd, directe PDF-opening mislukt.
  8. Monumentenbrochure Stadt Goch; geïndexeerde Viller-passage bevestigt verwerving rond 1853, zonder verkoper.
  9. Landesarchiv NRW: Grundbücher und Grundakten; actuele onderzoekshulp gelezen.
  10. Kreis Kleve: contact Katasterauskunft en Stadtarchiv Goch; officiële contactvermeldingen gecontroleerd.
Gecontroleerde catalogusmetadata voor hergebruik
[
  {
    "title": "Flurbuch",
    "unitDate": "um 1832",
    "signatur": "7021 - Hommersum",
    "bestaendeId": "BR 0143",
    "findbuchTitle": "Regierungsbezirk Düsseldorf: Katasterbücher",
    "permalink": "https://www.archive.nrw.de/ms/search?link=VERZEICHUNGSEINHEIT-Vz_237d92af-9ff6-4296-ae63-23c8b353d477",
    "daogrpDaolocHrefs": []
  },
  {
    "title": "Grundsteuerfortschreibungsverhandlung",
    "unitDate": "1834-1844",
    "signatur": "7015 - Hommersum",
    "bestaendeId": "BR 0143",
    "findbuchTitle": "Regierungsbezirk Düsseldorf: Katasterbücher",
    "permalink": "https://www.archive.nrw.de/ms/search?link=VERZEICHUNGSEINHEIT-Vz_c8cfd16f-5164-41eb-b86c-34d5499989a7",
    "daogrpDaolocHrefs": []
  },
  {
    "title": "Grundsteuerfortschreibungsverhandlung",
    "unitDate": "1843-1854",
    "signatur": "7016 - Hommersum",
    "bestaendeId": "BR 0143",
    "findbuchTitle": "Regierungsbezirk Düsseldorf: Katasterbücher",
    "permalink": "https://www.archive.nrw.de/ms/search?link=VERZEICHUNGSEINHEIT-Vz_a35b9ef3-ee49-4669-ab46-c3eeb2450d9f",
    "daogrpDaolocHrefs": []
  },
  {
    "title": "Grundsteuerfortschreibungsverhandlung",
    "unitDate": "1835-1863",
    "signatur": "7017 - Hommersum",
    "bestaendeId": "BR 0143",
    "findbuchTitle": "Regierungsbezirk Düsseldorf: Katasterbücher",
    "permalink": "https://www.archive.nrw.de/ms/search?link=VERZEICHUNGSEINHEIT-Vz_ae266915-d48d-4bb8-b42f-d078c515bd82",
    "daogrpDaolocHrefs": []
  },
  {
    "title": "Niersmühle zu Viller, Bd. 1",
    "unitDate": "1846-1892",
    "signatur": "35169",
    "bestaendeId": "BR 0007",
    "findbuchTitle": "Regierung Düsseldorf, Wasser- und Schiffahrtsangelegenheiten",
    "permalink": "https://www.archive.nrw.de/ms/search?link=VERZEICHUNGSEINHEIT-Vz_D62F72A9-C5BC-4036-A2EE-5A0E6ECE1D8E",
    "daogrpDaolocHrefs": []
  }
]