FAMILIE VAN DEN BERG 3.0 · ADD-ONLY · 27 OKTOBER 2026 · EUROPE/AMSTERDAM
Catharina Smits en Wilhelmus Gruiters
Een huwelijk met dispensatie in 1780
Vervolgonderzoek vanuit het gezin Peter Smits × Maria Wolters in Hassum. Doel: de levensloop van hun dochter Catharina toetsen en zoeken naar een expliciete brug naar de familie Wolters. Bestaande gegevens blijven behouden; nieuwe waarnemingen en interpretaties worden apart toegevoegd.
Wat is daadwerkelijk gecontroleerd?
Twee relevante inschrijvingen zijn op het digitale registerbeeld gelezen: het huwelijk in 1780 en de doop van Wilhelmus in 1758. In totaal zijn veertien verschillende registerbeelden voor lokalisering en context bekeken; dat zijn geen veertien nieuwe akten. BA 0082 wordt in het WGfF-overzicht als Abschrift beschreven. Dit verslag spreekt daarom van een bekeken historische registerinschrijving, zonder de status van een oorspronkelijk op de huwelijksdag gemaakte akte te claimen.
1. Huwelijk, Asperden, 11 september 1780
Bron: BA 0082, beeld S192, trouwdeel pagina 25. Het jaar 1780 staat hoger op dezelfde pagina; de huwelijksregel is gedateerd 7bris die 11 (11 september). De partners staan onder de kolom voor huwelijkssluitingen, de twee andere namen onder de getuigenkolom.
| Veld | Lezing |
|---|---|
| Bruidegom | Wilhelmus Gruiters |
| Bruid | Catharina Smits |
| Getuigen | Franciscus Gruiters; Catharina van Eick [werklezing; index: van Eyck] |
| Bijzonderheid | Dispensatie wegens bloedverwantschap, derde en vierde graad [werklezing van de cijfers en afkortingen] |
| Niet vermeld | Ouders, leeftijden, geboorteplaats, woonplaats, vorige partners en namen van gemeenschappelijke voorouders |
Werktranscriptie van de relevante tekst; spelling en afkortingen niet stilzwijgend gemoderniseerd:
Wilhelmus Gruiters / Catharina Smits / cum dispensatione in 3tio / et 4to gradu consanguinitatis
Getuigen: Francisco Gruiters / Catharinâ van Eick
Betekenis voor het onderzoek. Er is een concrete aantekening over bloedverwantschap tussen de huwelijkspartners. Zonder het bijbehorende onderzoek of familieschema is niet vast te stellen via welke ouders de verwantschap loopt. De aantekening mag niet worden omgezet in een specifieke familieband met Anna Wolters. De graden blijven een werklezing; ook de exacte afstammingsketen moet worden gecontroleerd.
2. Doop, Asperden, 12 maart 1758
Bron: BA 0082, beeld S074. In de kolommen Parentes, Baptizati en Susceptores staan de volgende gegevens.
| Veld | Lezing en beperking |
|---|---|
| Doopkind | Wilhelmus |
| Datum | 12 maart 1758; jaar en maand uit de doorlopende paginacontext. Geen afzonderlijk bewezen geboortedatum. |
| Vader | Reinerus Gruiters [werklezing van de naamvorm] |
| Moeder | Margaretha Neyen [werklezing]. De huwelijksindex normaliseert deze naam tot Neu; die vorm vervangt de scanlezing niet. |
| Getuigen | Voorlopig: Joes Merks? loco Joes Pasmans?; Catharina van … . Rechterzijde bij de boekrand slecht leesbaar/weggevouwen. Deze onzekere namen worden niet als persoonsidentificaties gebruikt. |
De ouder-kindrelatie in deze doop is rechtstreeks zichtbaar. Dat dit kind de bruidegom van 1780 is, blijft een afzonderlijke koppeling: de index maakt die verbinding, maar de trouwregel bevat geen leeftijd of ouders waarmee die zelfstandig kan worden bewezen.
3. Vergelijking met de index en het bestaande dossier
De huwelijksindex van Verhohlen koppelt de bruid aan de Hassumse doop van 14 maart 1755 en noemt als ouders Peter Schmitz en Maria Wolters. Voor de bruidegom koppelt de index 12 maart 1758 en de ouders Reiner Grütters en Margaretha Neu. Ook verwijst zij naar Catharina’s overlijden op 4 maart 1833, Goch nr. 19, en Wilhelms overlijden op 27 juli 1816, Goch nr. 66. Dit zijn indexgegevens, geen nieuwe lezingen van de overlijdensakten. De dispensatie ontbreekt in de geraadpleegde rij.
De doop van Catharina als dochter van Peter Smits × Maria Wolters was eerder op BA 0846 S079 gecontroleerd. Deze ronde voegt haar vermoedelijke huwelijk toe als te toetsen levensloopverband. De drie Peter-Smits-profielen bij Maria Wolters, Elisabetha Pauls en Catharina Lemmen blijven gescheiden. Het huwelijk van Catharina levert geen expliciete verklaring over hertrouwen van haar vader.
Voor Anna Wolters blijft de bestaande uitgangspositie gelden: doop 16 november 1699 in Kessel bij Goch, dochter van Jan/Johannes Wolters en Elberta/Elbertina Holtermans. De eerder gecorrigeerde broer is Joannes Arnoldus, gedoopt 15 februari 1697; de oude lezing Simon wordt niet heringevoerd. De identiteit van Hülmse Derk met Anna’s broer Theodorus en de identiteit van Maria in Hassum met Maria uit Derk × Gritje blijven onbewezen. Er worden geen grootouders van Anna toegevoegd.
4. Bewijsmatrix en statuswijzigingen
| ID | Bewering | Status | Bron | Onderzoeksgrens |
|---|---|---|---|---|
| CH01 | Wilhelmus Gruiters × Catharina Smits, huwelijk Asperden 11 september 1780 | BEWEZEN | BA 0082 S192, fol./pag. 25 trouwdeel | Inschrijving zelf gecontroleerd; BA 0082 door WGfF als Abschrift beschreven. Ouders, leeftijden en herkomst ontbreken. |
| CH02 | Bij CH01 is dispensatie wegens bloedverwantschap aangetekend | BEWEZEN | BA 0082 S192 | Bewijs van de vermelding. Werklezing graden: 3tio et 4to. Gemeenschappelijke voorouders en familietakken niet genoemd. |
| CH03 | Wilhelmus, doop 12 maart 1758, ouders Reinerus Gruiters en Margaretha Neyen [werklezing] | BEWEZEN | BA 0082 S074 | Ouder-kindrelatie binnen de doopinschrijving; moedernaam paleografische werklezing, index heeft Neu. Geen afzonderlijke geboortedatum. |
| CH04 | Bruid CH01 is Catharina gedoopt 14 maart 1755 Hassum, dochter Peter Smits × Maria Wolters | KANDIDAAT-HYPOTHESE | Index Verhohlen; eerdere doopcontrole BA 0846 S079 | Index koppelt; trouwinschrijving levert geen zelfstandige ouderbrug. Niet samengevoegd. |
| CH05 | Bruidegom CH01 is het doopkind CH03 | KANDIDAAT-HYPOTHESE | Index Verhohlen; BA 0082 S074 en S192 | Naam en chronologie passen, index koppelt; leeftijd/ouders ontbreken in huwelijk. Niet samengevoegd. |
| CH06 | Catharina Schmitz overleden 4 maart 1833 Goch, akte 19-1833 | NOG TE CONTROLEREN | Index Verhohlen | Burgerlijke akte niet ingezien; geen ouder-, leeftijd- of herkomstgegevens uit die akte overgenomen. |
| CH07 | Peter Smits bij Maria Wolters, Elisabetha Pauls en Catharina Lemmen is één man | KANDIDAAT-HYPOTHESE | Voorgaand verslag, ongewijzigd overgenomen onderzoeksvraag | Deze ronde levert geen expliciete brug tussen de drie huwelijken. |
| CH08 | Hassumse Maria Wolters behoort tot het gezin Derk Wolters × Gritje van Wickeren en daarmee tot Anna’s familie | KANDIDAAT-HYPOTHESE | Bestaand netwerkonderzoek | Maria-identiteit en Derk = Anna’s broer blijven afzonderlijk onbewezen. Dispensatie bewijst geen verwantschap met Anna. |
| CH09 | Onderliggend dispensatiedossier voor huwelijk CH01 | NOG TE CONTROLEREN | Archiefverkenning J 191 / A 076 en Roermond inv. 913 | Geen aanvraag, besluit of genealogisch schema gevonden. Jurisdictie voor Asperden in 1780 eerst vaststellen. |
Wijziging: het huwelijk en de vermelding van dispensatie zijn nu op een historisch registerbeeld gecontroleerd. De doop van Wilhelmus is eveneens gecontroleerd. De persoonskoppelingen uit de index worden niet mee opgewaardeerd. Stand: 0 nieuwe Peter/Petrus-van-den-Bergh-kandidaten, 0 uitsluitingen, 0 persoonssamenvoegingen en 0 nieuwe bewezen voorouders van Anna.
5. Archiefverkenning en concrete vervolgstappen
- Bevestig eerst de identiteit van de bruid. Zoek Goch, overlijdensregister 1833, akte 19, en lees de hele akte inclusief aangevers, leeftijd, geboorteplaats, ouders en echtgenoot. De akte is in deze ronde niet ingezien. De NRW-overzichtsstaat van 30 april 2025 noemt voor PA 2105 Kleve, 1833–1852, raadpleging van originelen. Dat is een gedateerde beschikbaarheidsopgave; geen bewijs dat nergens een digitale kopie bestaat. De catalogusroute gaf een botcontrole; er is niet omheen gewerkt.
- Zoek het dispensatiedossier vóór 11 september 1780. Leg eerst vast welke kerkelijke instantie voor Asperden bevoegd was. Het officiële Asperdense findbuch J 191 noemt A 076 voor 1808–1856 en latere reeksen; deze zijn op grond van hun beschrijving geen directe dekking van 1780. Het onderhavige dossier is niet gevonden en er is geen bewijs dat het bewaard is.
- Voorwaardelijke Roermondse route. Venner beschrijft inv. 913 met dispensatiecorrespondentie 1780–1785 en inv. 2 met beschikkingen, onder meer augustus–oktober 1780. Dit zijn zoekadressen, geen treffers op Gruiters of Smits. De toepasselijkheid op dit huwelijk is nog te bepalen; ook een Keulse route mag zonder bevoegdheidscontrole niet als vaststaand worden gekozen.
- Vergelijk de registeroverlevering. Het Asperdense findbuch vermeldt KB3 met dopen en huwelijken 1736–1860 en KB4a als fotokopie van KB4. KB4a is dus geen onafhankelijk tweede bewijs. Zoek zo mogelijk CH01 in KB3 voor controle van de graden en eventuele aanvullende tekst.
- Werk pas daarna de gemeenschappelijke voorouders uit. Gebruik de ouders en getuigen uit bevestigde levensloopakten. Begin met de takken Gruiters/Neyen en Smits/Wolters; selecteer niet vooraf Maria Wolters als de verwantschapslijn. Een dispensatie kan ook via Catharina’s vader lopen.
6. Reikwijdte en vastlegging
Gerichte vergelijking met het voorafgaande dossier en de genoemde openbare bronnen; geen herinventarisatie van alle chats of alle bestanden. Zoekopdrachten zonder resultaat gelden niet als genealogische uitsluiting. Er is geen archiefcontact opgenomen en de website is niet gewijzigd.
Het bronpakket bevat veertien volledige historische registerbeelden, twee detailuitsneden met een extra contextuitsnede, de METS-bron, deze rapportage, de bewijsmatrix, bronverwijzingen en een controlemanifest. Oriëntatiebeelden zijn gemarkeerd; alleen S074 en S192 dragen de nieuwe uitgewerkte feiten. Volledige moderne indexen en inventarissen zijn niet overgenomen.
Bronnenregister
- B01 Landesarchiv NRW, Asperden rk., BA 0082 — S192, trouwdeel pagina 25 CH01-CH02, zelf visueel gelezen
- B02 Landesarchiv NRW, Asperden rk., BA 0082 — S074, jaar 1758, maart 12 CH03, zelf visueel gelezen
- B03 METS BA 0082 — Beeldlokalisering; meerdere afgeleide URL’s per beeld zijn geen extra pagina’s
- B04 Verhohlen, huwelijksindex Asperden — rij 11.09.1780 Secundaire persoonskoppelingen en overlijdensverwijzingen
- B05 WGfF overzicht kerkboeken — PDF pagina 6 BA 0082 en kwalificatie Abschrift
- B06 Bistumsarchiv Münster, PfA Asperden St. Vincentius J 191 — PDF pagina 24 (gedrukt 12), 68 (gedrukt 56) Dispensatiereeks A 076: 1808-1856; KB4/4a en KB3; uitsluitend inventariscontrole
- B07 Matricula, Asperden St. Vincentius — Catalogus en locatie KB4, geen nieuwe scanlezing via Matricula
- B08 Landesarchiv NRW, Digitalisierungsampel — Stand 30 april 2025 PA 2105 Kleve, 1833-1852 als Original; historische stand, geen garantie over alle huidige beschikbaarheid
- B09 Stadtarchiv Goch — Officiële archiefroute; geen contact opgenomen
- B10 Venner, inventaris bisschop Roermond — PDF pagina 163 / inv. 913; pagina 56 / inv. 2 Mogelijke zoekroute: dispensatiecorrespondentie 1780-1785 en beschikkingen augustus-oktober 1780. Geen persoonsvondst; jurisdictie onbevestigd
- B11 Voorgaand ADD-ONLY verslag: Maria Wolters 1759 en vervolggezinnen — Vóór nieuwe analyse volledig teruggelezen; 22/22 regels, has_more=false
- B12 Voorgaand ADD-ONLY verslag: getuigen en vervolggezinnen — Verwijzing naar eerder gecontroleerde doop Catharina; in deze ronde geen herlezing van de doopscan
Beoordeling per 27 oktober 2026. ADD-ONLY: nieuwe bevindingen naast bestaande dossiers, met behoud van spellingen, onzekerheden en onderzoeksgrenzen. VERIFIED bij het bronpakket betreft bestandsintegriteit en aanwezigheid, niet de genealogische juistheid van hypotheses.