Een aangekondigde molenveiling op 9 januari 1850

Nieuwe primaire bron: een gerechtelijke verdelingsverkoop in de zaak Van Linn tegen Van Linn. Het aangeboden water-, zaag- en oliemolenbezit is zeer waarschijnlijk het complex van de Viller Mühle. De advertentie noemt een notaris, twee vonnisdata, een veilingdatum en nauwkeurige oppervlakten. De koper en de daadwerkelijke eigendomsoverdracht zijn nog niet vastgesteld.

1. Wat de originele advertentie vastlegt

Het Wochenblatt für die Stadt und den Kreis Cleve, nr. 98 van 8 december 1849, bevat onder het opschrift Licitation een aankondiging, gedateerd Goch, 6 december 1849. De tekst staat op de vijfde digitale pagina van de zes pagina’s tellende aflevering, pagina-ID 19082797. De krantendatum, de belangrijkste tekst en de onderstaande getallen zijn op de originele scan gelezen. De portaalweergave noemt daarnaast “[Seite 1181]”; dat is geen betrouwbaar als gedrukt paginanummer over te nemen nummer.

De gemeentelijke monumentenbrochure van Goch noemt Peter Joseph Schüller als notaris in Goch in 1841–1870. Dat ondersteunt de identificatie van de ondertekenaar; de advertentie zelf vermeldt alleen de achternaam. Er is in deze ronde nog geen inventarisnummer van zijn veilingakte gevonden.

2. Het aangeboden molenbezit: onderdeel 4

Het geheel onder nummer 4 is getaxeerd op 10.546 thaler. Dit is een taxatie, geen bewezen verkoopprijs. De oppervlakten zijn bewust in de historische eenheden overgenomen; perceelnummers staan niet in deze advertentie.

Onder nummer 5 volgt afzonderlijk een windmolen in Kessel met woonhuis, tuin en akkerland: 1 Morgen 163 Ruthen 70 Fuss, getaxeerd op 3.500 thaler. De bron maakt dus zelf onderscheid tussen het water-/zaag-/oliemolenbezit en de windmolen. Beide behoren tot dezelfde aangekondigde verdeling. Dat bewijst nog geen verwantschap of persoonlijke identiteit van de afzonderlijke latere exploitanten.

3. Waarom de koppeling met Viller sterk is

De combinatie van een waterkorenmolen, een zaag- en oliemolen en grond in de drie aangrenzende gebieden Kessel, Nergena en Hommersum sluit nauw aan bij het eerder onderzochte complex. Op de historische kaart van Kessel, Flur 1, Abteilung 1, staat de Villersche Mühle bij de gemeentegrenzen, met in de omgeving de naam van Linn. De eerder teruggevonden advertentie van maart 1848 verbindt Wittwe J. W. van Linn bovendien expliciet met de houtzaagmolen te Viller bij Kessel.

Bewijsgrens: de nieuwe veilingadvertentie schrijft de plaatsnaam Viller niet uit. De vereenzelviging van onderdeel 4 met de Viller Mühle is daarom hier zeer waarschijnlijk, nog niet definitief op perceelniveau bewezen. De kaart heeft latere wijzigingen en een ruime datering; het naamopschrift op de kaart levert op zichzelf geen exacte eigendomsdatum op.

De zoekingang “Hommersum, Flur 1” is hierdoor te beperkt. Voor het gehele historische complex moeten ook Kessel en Nergena worden meegenomen, inclusief de in de advertentie afzonderlijk beschreven erfpacht.

4. Herhaalde aankondiging en verdere krantencontrole

Het Geldern’sches Wochenblatt herhaalt dezelfde verdeling op 22 en 29 december 1849 en 5 januari 1850. De eerste twee herhalingen zijn via OCR/passages gecontroleerd; de scan van 5 januari is ook visueel nagezien. Deze laatste bron herhaalt onderdeel 4, de taxatie en de veiling op 9 januari. Het zijn herpublicaties van dezelfde aangekondigde verkoop, geen drie zelfstandige bewijzen dat de veiling daadwerkelijk is uitgevoerd.

5. Gevolgen voor de eigendomsvraag

De aankoop uit 1806 en de identificatie van de koper worden in deze ronde niet opnieuw bewezen of opgewaardeerd. Er is evenmin bewijs gevonden voor verkoop bij Peters overlijden in 1838. De mededeling “Mathysen omstreeks 1853” uit de monumentenbeschrijving blijft een afzonderlijke secundaire aanwijzing; de nieuwe veilingdatum mag die datum niet zonder gunningsakte vervangen.

6. De meest gerichte vervolgvraag

De prioriteit verschuift van een algemene vraag naar de eigenaarsreeks naar een identificeerbare procedure. Vraag het Landesarchiv NRW, Abteilung Rheinland, naar de bewaarplaats en overlevering van:

1. De twee vonnissen van het Landgericht Cleve van 7 juli 1849 en 13 oktober 1849 in de verdelingszaak van Linn ./. van Linn, inclusief rollen of registers als de processtukken ontbreken.
2. Het Bedingungsheft, de Vorakten, het veilingproces-verbaal en een eventuele gunning (Zuschlag/Adjudikation) voor de aangekondigde verkoop door notaris Schüller te Goch op 9 januari 1850.
3. Vooral onderdeel 4: de namen van alle deelgerechtigden, een eventuele koper, de kadastrale omschrijving en de eerdere verkrijgingstitels. Juist die laatste kunnen de overgang van Van den Bergh naar Van Linn zichtbaar maken.

De krant zegt dat voorwaarden en voorafgaande stukken toen bestonden; hun huidige bewaring is nog niet vastgesteld. De algemene uitleg van het Landesarchiv noemt notarissen/opvolgers, Amtsgerichte en Landesarchive als mogelijke bewaarplaatsen. Een gespecificeerde bewaarplaatsvraag is dus nodig; er wordt hier geen archiefsignatuur voor de veilingakte verzonnen.

Dit is een zoekformulering; er is geen aanvraag verzonden. Het Katasteramt blijft daarnaast relevant voor de perceelkoppeling in alle drie genoemde gemeenten. De eerder gevonden stukken BR 0143/7021, 7015, 7016 en 7017 en het molendossier BR 0007/35169 (1846–1892) blijven bruikbare ingangen; hun inhoud is in deze ronde niet ingezien.

7. Nevenspoor: wie was de weduwe uit 1848?

Een online stamboom van Willy Paans noemt Johann Wilhelm van Linn (Kessel, 15 juli 1778 – 12 april 1846) en zijn huwelijk op 9 juni 1822 met Johanna Stoffels (volgens dezelfde stamboom overleden te Kessel op 26 oktober 1848). Dit vormt een chronologisch passende kandidaat voor de initialen J. W. en de daaropvolgende verdeling. Het is geen vastgestelde identificatie. De bekeken stambomen hebben onopgeloste genealogische inconsistenties en leveren geen zichtbaar bewijs van beroep of moleneigendom. Ze mogen ook niet als onafhankelijk van elkaar worden geteld.

De officiële catalogus levert nu wel drie concrete registerverwijzingen voor controle op:

Dit zijn catalogusverwijzingen, geen gelezen akten. In de gevonden catalogusresultaten stond geen digitalisaatlink. Matricula meldt bovendien expliciet dat de betreffende kerkboeken van Kessel verloren zijn en daar niet kunnen worden getoond. Daarom is “even de kerkboeken op Matricula bekijken” hier geen werkbare vervolgstap.

8. Transcriptie van de kernpassages

Werktranscriptie naar de scan van 8 december 1849. Regelafbrekingen en spaties zijn genormaliseerd; niet overgenomen onderdelen zijn expliciet aangegeven. De procesnotatie is als ./. weergegeven. Belangrijke OCR-fouten zijn op de scan gecorrigeerd: 1850 (niet 1830), 1849 (niet 1819), Hütung en Bedingungsheft.

Licitation.

Auf den Grund zweier in der gerichtlichen Theilungssache van Linn ./. van Linn beim Königlichen Landgerichte zu Cleve am 7. Juli und 13. October dieses Jahres erlassenen Urtheile, sollen nachverzeichnete den Theilungsinteressenten gemeinschaftlich zugehörigen Immobilien, als:

[onderdelen 1–3 hier weggelaten; deze noemen goederen in de gemeente Kessel, waarnaar “daselbst” hieronder verwijst]

4) die daselbst gelegene Wasserkornmühle nebst Wohnhaus, Scheune, Garten, Baumgarten und Ackerland, gross 12 Morgen 171 Ruthen 70 Fuss, sowie das Erbpachtsrecht an einer daselbst gelegenen Parzelle Ackerland, Holzung und Wiese, gross 28 Morgen 168 Ruthen 20 Fuss; ferner die in der Gemeinde Nergena belegene Säge- und Oelmühle nebst Weide, Teich, Hütung und Wiese, gross 16 Morgen 59 Ruthen 80 Fuss, und die in der Gemeinde Hommersum belegenen drei Parzellen Ackerland, gross 1 Morgen 178 Ruthen 80 Fuss; zusammen abgeschätzt zu 10,546 Thalern;

5) die in der Gemeinde Kessel belegene Windmühle nebst Wohnhaus, Garten und Ackerland, mit einer Flächengrösse von 1 Morgen 163 Ruthen 70 Fuss, abgeschätzt zu 3500 Thalern;

[onderdelen 6–11 hier weggelaten]

am Mittwoch den 9. Januar 1850,
Vormittags 9 Uhr,

in der Wohnung der Geschwister van Linn zu Kessel, durch den unterzeichneten hierzu gerichtlich committirten Notar, auf dessen Amtsstube das Bedingungsheft und die sonstigen Voracten eingesehen werden können, öffentlich meistbietend versteigert werden.

Goch, den 6. December 1849.
Schüller, Notar.

9. Originele bronnen om zelf te controleren

Open de hoofdbron bij Zeitpunkt NRW · Open de herhaling van 5 januari 1850

10. Bronnen en onderzoeksdekking

• Wochenblatt Cleve, 8 december 1849, nr. 98, vijfde digitale pagina — hoofdbron, scan gecontroleerd.
• Geldern’sches Wochenblatt, 5 januari 1850 — herhaalde aankondiging, scan gecontroleerd; daarnaast OCR van 22 en 29 december 1849, pagina-ID’s 23774090 en 23774093.
• Wochenblatt Cleve, 4 maart 1848 — eerder gevonden advertentie van Wittwe J. W. van Linn voor de houtzaagmolen te Viller.
• Bürger-Blatt, 16 mei 1852 — J. H. van Linn en de windoliemolen, scan gecontroleerd.
• Clevisches Volksblatt, 11 maart 1857 — weduwe Mathysen, rechtbankverslag, scan gecontroleerd.
• Stadt Goch, monumentenbrochure, gedrukte p. 22 — ambtsperiode Peter Joseph Schüller; secundaire gemeentelijke bron.
• Landesarchiv NRW, Urkunden der Notare — algemene bewaarplaatsen; geen bevestiging dat de specifieke veilingakte bewaard is.
• PA 2105/8384; PA 2105/8469; PA 2105/8471 — officiële catalogus, geraadpleegd via de publieke zoekdienst; akten niet gelezen.
• Geneanet, Johann Wilhelm van Linn en Johanna Stoffels — uitsluitend kandidaat-identificatie.
• Matricula, Kessel St. Stephanus — toelichting op verloren kerkboeken.
• Kreis Kleve, historische kaart Kessel Flur 1, Abteilung 1 — eerder verkregen kaart, nu vergeleken met de nieuwe omschrijving.

Alle nieuwe raadplegingen: 19 oktober 2026. Er zijn 73 OCR-pagina’s verzameld voor gerichte passagecontrole, met zoektermen Viller, Linn, Mathysen en Nergena en varianten. Dit is geen volledige lezing van alle jaargangen of alle opgeslagen pagina’s. De zoektermen leverden veel plaatsnaam-, persoonsnaam- en OCR-neventreffers op. De negatieve zoekuitkomst voor een koopakte bewijst niet dat zo’n akte ontbreekt.

De nieuwe gerichte zoekingen naar Nergena in de tijdvakken 1811–1820 en 1821–1830 leverden in de gebruikte portaalzoeking geen treffers op; 1831–1840 leverde één treffer op. Voor 1841–1850 waren er 34 en voor 1851–1860 55 treffers. Deze tellingen beschrijven de zoekindex, niet de historische volledigheid. De enige treffer uit 1831–1840 betreft een bosbouwbenoeming en leverde geen aanwijzing voor moleneigendom op.