1. Uitkomst van deze vervolgopdracht
De opdracht was het onderzoek voort te zetten vanaf de laatst gecontroleerde stand. Eerst zijn de geboorteakte van Johannes en de huwelijksbijlagen van 1863 onderzocht. Parallel zijn het datumverschil bij Theodora en de open huwelijksbron Smits–Wolters aangepakt. Als gerichte aanvulling binnen hetzelfde gezin zijn de twee geboorteakten van Willem en Grada gelezen.
| Onderzoeksvraag | Nieuw resultaat | Wat nog open blijft |
|---|---|---|
| Theodora: augustus of september 1829? | Geboorteakte 112 noemt 30 september 1829, 10:00; aangifte 1 oktober, 16:00. | Eigen geboorte- en huwelijksbronnen van haar ouders zijn hiermee niet onderzocht. |
| Johannes: geboorte en kantmelding? | Akte 45, geboorte 30 maart 1856, 19:00; aangifte 31 maart. Kantmelding over erkenning/wettiging bij huwelijk 7 februari 1863 gelezen. | Biologisch vaderschap; afzonderlijke bijlage; enkele letterdetails en het dateringsonderschrift onder de kantmelding. |
| Willem en Grada: dezelfde geboortedag? | Twee akten: 12 maart 1863, Willem om 03:00 en Grada om 04:00; dezelfde ouders en woning. | Het woord tweeling staat niet letterlijk in de akten; de conclusie volgt uit hun gezamenlijke inhoud. |
| Zes huwelijksbijlagen uit 1863? | Huidige jaarbundel precies gelokaliseerd: ECAL 3004/46. | De zes afzonderlijke stukken en de volledigheid van de bundel zijn niet beeldgelezen. |
| Smits–Wolters, Hülm 7 mei 1754? | Nieuwe reguliere route bij MOSAIK Kleve: alfabetische toegang K 137–18 en huwelijksmicrofiches. | De huwelijksinschrijving zelf en de identificatie van Maria blijven ongelezen/onbewezen. |
Vier geboorteakten staan op drie beelden: één voor Theodora, één voor Johannes en één met de twee akten van Willem en Grada. De huwelijksakte uit 1863 en de Hassumse doop uit 1770 uit de voorgaande ronde worden niet opnieuw als nieuwe vondsten geteld.
Uitgangspunt: voorgaande onderzoeksaanvulling vanaf Work V262 en de gepubliceerde hercontrole van 28 oktober. Dit verslag is een nieuwe toevoeging; het wijzigt de oudere onderzoeksverslagen niet.
2. Theodora Herbers: 30 september 1829
GEBOORTEAKTE BEELDGELEZEN
De geboorteakte beslist het maandverschil. Theodora is geboren op woensdag 30 september 1829 om 10:00. Haar vader deed op 1 oktober 1829 om 16:00 aangifte.
Bron: Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem, toegang 1535, Gemeentebestuur Montferland — akten burgerlijke stand; Bergh, inv.nr. 3, geboorten 1827–1832, akte 112, scan 109 rechtsonder. Permanent registerbeeld.
| Gegeven | Rechtstreeks gelezen |
|---|---|
| Kind | Theodora; in de marge Theodora Herbers. |
| Vader / aangever | Henricus Herbers, 27 jaar, dagloner, wonende te Wijnbergen in de gemeente. |
| Moeder | Johanna Peters, 27 jaar, echtgenote van de aangever. |
| Geboorte | Woensdag 30 september 1829, tien uur in de voormiddag. |
| Aangifte | 1 oktober 1829, vier uur in de namiddag, burgerlijke stand Bergh. |
“op woensdag den Dertigsten der maand September dezes jaars, des voormiddags ten tien uren”
De nu gelezen datum ondersteunt de septemberopgave uit het reeds gelezen Oosseldse bevolkingsregister. De oudere secundaire opgave 30 augustus 1829 blijft zichtbaar als achterhaalde onderzoeksopgave; beide maanden zijn niet langer gelijkwaardige open alternatieven.
Naam en ouderpaar sluiten aan op het huwelijk van 7 februari 1863: Theodora Herbers, 33 jaar, geboren te Bergh, dochter van Henricus Herbers en Johanna Peters. De huwelijksleeftijd alleen kon de twee maanden niet onderscheiden; de eigen geboorteakte kan dat wel.
De e/o in de achternaam van getuige Berntsen/Borntsen blijft onzeker. Dit raakt de geboortedatum, oudernamen en tijden niet. De akte noemt geen grootouders; uit de leeftijden zijn geen exacte geboortedata van de ouders berekend.
3. Johannes: geboorteakte én kantmelding gelezen
GEBOORTE EN JURIDISCHE ERKENNING OP BEELD
Johannes is geboren op 30 maart 1856 om 19:00; de aangifte is van 31 maart 1856. De oorspronkelijke hoofdtekst noemt Theodora als ongehuwde dienstmeid, met woonadres Wijnbergen nummer 10, en verwijst naar haar woonstede aldaar.
Bron: Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem, toegang 1535, inv.nr. 7, geboorten Bergh 1853–1862, akte 45, scan 163 rechtsboven. Permanent registerbeeld.
| Onderdeel | Vastgesteld |
|---|---|
| Kind | Johannes, mannelijk. |
| Moeder | Theodora H[e/a]rbers, ongehuwd, dienstmeid. De eerste klinker blijft een leesvariant. |
| Adres moeder | Wijnbergen, binnen de gemeente Bergh, nummer 10. De tekst verwijst naar haar woonstede; geen adres van grootouders vastgesteld. |
| Aangeefster | Maria Wiggers, 54 jaar, vroedvrouw, wonende te Zeddam nummer 9. |
| Vader in hoofdtekst | Geen vader met naam vermeld. De indexaanduiding Nn Nn is geen historische persoonsnaam. |
| Kantmelding | Verwijst naar het huwelijk te Ambt Doetinchem van 7 februari 1863 tussen Hillebrand en Theodora Herbers; Johannes Herbers is daarbij erkend en gewettigd. |
De verbinding tussen de twee akten
De kantmelding op de geboorteakte sluit aan op de al gelezen huwelijksakte van 7 februari 1863, akte 4. Die huwelijksakte noemt het op 30 maart 1856 geboren kind en de verklaring van bruidegom en bruid dat zij hem als wettig en als hun kind erkennen. De oorspronkelijke geboorte-inschrijving is daarmee rechtstreeks met de latere juridische handeling verbonden.
Huwelijksakte, eerste blad · Huwelijksakte, vervolg met erkenning en naamsverklaring.
Spelling en dateringsonderschrift
De gemeentelijke hoofdtekst levert bij onafhankelijke lezingen zowel Harbers als Herbers op. De eerste klinker is daarom als e/a-onzekerheid bewaard. De Gelderse index noemt moeder Harbers en kind Herbers. De huwelijksakte uit 1863 bespreekt de historische naamskwestie zelf. Die verschillende bronlagen worden afzonderlijk bewaard; de index van het Gelderse registerexemplaar vervangt niet de lezing van het gemeentelijke exemplaar.
Onder de kantmelding staat een afzonderlijk onderschrift uit ’s-Heerenberg. De beste lezingen verschillen tussen 16 februari 1863 en 16 januari 1873. Dit kleine dateringsonderschrift blijft NOG TE CONTROLEREN en wordt niet als vastgesteld feit gebruikt. De verwijzing in de kantmelding naar het huwelijk van 7 februari 1863 en de erkenning/wettiging is wel duidelijk. ’s-Heerenberg in dit onderschrift wordt niet als geboorteplaats overgenomen.
De zesde huwelijksbijlage — het destijds overgelegde geboorte-uittreksel — blijft een afzonderlijk, nog ongelezen stuk. Het terugvinden van het oorspronkelijke geboorteregister verandert die bijlagestatus niet.
4. Willem en Grada: geboorte met één uur verschil
TWEE OORSPRONKELIJKE GEBOORTEAKTEN
De geboorteakten van Willem en Grada staan direct onder elkaar. Beide noemen 12 maart 1863, dezelfde vader en moeder, en geboorte bij de vader thuis. De geboortetijden verschillen één uur.
Bron: Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem, toegang 1536, inv.nr. 39, geboorten Ambt Doetinchem 1863–1872, akten 23 en 24, scan 026 linkerblad. Permanent registerbeeld met beide akten.
| Gegeven | Willem | Grada |
|---|---|---|
| Aktenummer | 23 | 24 |
| Geboortedatum | 12 maart 1863 | 12 maart 1863 |
| Geboortetijd | 03:00, des morgens ten drie uren | 04:00, des morgens ten vier uren |
| Aangifte | 13 maart 1863 | 13 maart 1863 |
| Vader / aangever | Hendriekus Hillebrand, 29 jaar, landbouwer, wonend te Oosseld. | |
| Moeder | Theodora Herbers, landbouwster, uitdrukkelijk zijn echtgenote. | |
| Geboorteplek | “te Zijnen huize”; geen huisnummer in deze akten vastgesteld. | |
De gezamenlijke inhoud onderbouwt dat Willem en Grada een tweeling waren. Het woord tweeling staat niet letterlijk in de akten; de conclusie volgt uit dezelfde moeder, vader, woning en dag, met tijden van 03:00 en 04:00. Willem is volgens de registraties één uur eerder geboren.
In beide akten verschijnen dezelfde getuigen: Jan Verheij, 27 jaar, en Willem Rademaker, 24 jaar, beiden landbouwer. Rademaker was al als aangehuwde broer van de bruidegom in de huwelijksakte van februari genoemd. Zijn aanwezigheid bij beide geboorten versterkt de samenhang binnen dit gezinsdossier; de precieze huwelijksverbinding die hem tot zwager maakt blijft nog afzonderlijk uit te zoeken.
Voor Grada is 12 maart nu rechtstreeks in haar eigen geboorteakte gelezen. Het eerder op de website genoemde maart/mei-verschil wordt hiermee voor de geboorte beslecht. De onderliggende oude mei-bron is in deze ronde niet geïdentificeerd; de oude onderzoeksvermelding blijft als geschiedenis bewaard.
5. Huwelijksbijlagen 1863: de juiste bundel gevonden
INVENTARIS GELEZEN · STUKKEN NOG OPEN
De huidige vindplaats is ECAL, toegang 3004, inventarisnummer 46, jaar 1863, onder de huwelijksbijlagen van de gemeente Ambt Doetinchem. Binnen die jaarbundel moeten de bijlagen bij akte 4 van 7 februari 1863 worden gezocht.
Officiële inventarisverwijzing. De beschrijving verwijst naar studiezaalraadpleging en toont bij dit stuk geen scanviewer. Een historische FamilySearch-verwijzing naar de bijlagenreeks 1859–1874 kon niet worden geopend. Dit is geen bewijs dat de stukken of scans ontbreken.
De eerder gelezen huwelijksakte noemt zes overgelegde stukken: geboorteakte van de bruidegom, geboorteakte van de bruid, overlijdensakte van Willem Hillebrand, bewijs van afkondigingen zonder stuiting, militiecertificaat van de bruidegom en geboorteakte van Johannes. Geen van deze zes losse bijlagen is in deze ronde gelezen; ook de volledigheid van de jaarbundel is nog niet gecontroleerd.
De eigen geboorteakten van Theodora en Johannes zijn nu langs de gemeentelijke registers bereikt. Daarmee zijn belangrijke inhoudelijke vragen opgelost, terwijl de afzonderlijke bijlagen als broncategorie open blijven.
6. Smits–Wolters 1754: een nieuwe reguliere raadpleegroute
HUWELIJKSINSCHRIJVING NOG NIET GELEZEN
Voor Peter Smits/Schmitz × Maria Wolters, Hülm, 7 mei 1754, is geen nieuw registerbeeld gelezen. Wel is in de eigen collectie-inventaris van MOSAIK te Kleve een bruikbare alternatieve route gevonden.
| Materiaal, Hülm katholiek | Jaarbereik | Vindplaats |
|---|---|---|
| Alfabetische toegang tot huwelijken | 1633–1818 | K 137–18 |
| Huwelijken op microfiches | 1633–1911 | MF; geen nader fiche- of beeldnummer in de inventaris |
Bron: Bestandsliste Mosaikarchiv, stand 1 april 2026, pagina 43; de legenda op pagina 3 bevestigt AR als alfabetisch register en MF als microfiches. Beide pagina’s zijn visueel gecontroleerd. De verwijzing is gevonden via de officiële downloadpagina.
De concrete vervolghandeling is het echtpaar in K 137–18 lokaliseren en daarna de inschrijving in de microfichereeks controleren. Het opgegeven tijdvak omvat 1754; de aanwezigheid en inhoud van deze specifieke inschrijving zijn daarmee nog niet vastgesteld. Ook is niet aangetoond of de fiches dezelfde overlevering als Matricula bevatten.
De officiële Matricula-catalogus beschrijft KB004_1 als huwelijken 1633–1911. De NRW-boeken BA1007 en BA1008 zijn daarentegen beschreven als dopen respectievelijk overlijdens; zij vormen geen aangetoonde alternatieve huwelijksreeks. De gebruikersinformatie van het Bistumsarchiv Münster noemt bovendien inzage van kerkboekdigitalisaten op computers in de leeszaal.
7. Herstelpunt en gerichte vervolgstappen
Stand na deze ronde: Theodora’s eigen geboorteakte is gelezen en het maandverschil is opgelost. Johannes’ eigen geboorteakte met kantmelding is gelezen. Willem en Grada zijn elk in hun eigen geboorteakte gecontroleerd. De zes huwelijksbijlagen en het Hülmse huwelijk blijven afzonderlijke open bronnen met een precieze raadpleegroute.
- Hillebrand–Herbers verder onderbouwen: de eigen geboorteakte van Hendriekus en de overlijdensakte van zijn vader Willem zijn inhoudelijk logische vervolgstappen. De zes huwelijksbijlagen kunnen dezelfde gegevens en een militiecertificaat leveren.
- Wolters: de daadwerkelijke inschrijving Hülm 7 mei 1754 lezen via een reguliere bereikbare scan of de nu vastgelegde archiefroute. Ouders, getuigen en herkomst alleen overnemen als ze werkelijk in de bron staan.
- Leespunten Johannes: het dateringsonderschrift en de eerste klinker in de moedernaam desgewenst toetsen aan het andere originele registerexemplaar. De al bevestigde kern hoeft niet opnieuw als geheel open te worden beschouwd.
- Gezinsverband Rademaker: de expliciete zwagervermelding en aanwezigheid bij beide geboorten geven een gerichte zoekvraag; de precieze verbinding blijft tot een eigen huwelijksbron open.
Dit is een gedateerde onderzoeksaanvulling op de gepubliceerde basis V262. De geboortedatumcorrectie en nieuwe leesstatussen zijn in deze aanvulling opgenomen; er is geen nieuwe websiteversie gepubliceerd. Geen oude bronlaag is verwijderd en geen algemeen persoons- of kwartierstatusveld automatisch veranderd.
Er is geen archief aangeschreven, geen betaalde opdracht gegeven en geen bezoek geboekt. De beschreven routes zijn klaar voor vervolgonderzoek; zij zijn niet als uitgevoerde inzage geboekt.
8. Bronpakket en verantwoording
Het bijbehorende bronpakket bevat de drie volledige oorspronkelijke ECAL-registerbeelden, leesuitsneden, de bronnotities, gestructureerde brongegevens, de gelokaliseerde open bronroutes, dit verslag en een bestandsoverzicht met controlehashes. Navigatiebeelden van andere akten zijn niet als bewijs toegevoegd.
De moderne MOSAIK-inventaris is als bronverwijzing opgenomen; het complete moderne archiefcatalogusbestand is niet overgenomen in het pakket. De historische registerbeelden blijven ongewijzigd. De beelden in dit verslag zijn leesuitsneden die geometrisch zijn uitgesneden en verkleind; er is geen tekst ingevuld of gewijzigd.
Archiefvermelding voor de registerbeelden: Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem, toegangen 1535 en 1536. De geraadpleegde toegang vermeldt CC BY-SA 4.0. Bronverwijzingen en onderscheid tussen origineel beeld, index, inventaris en gevolgtrekking zijn behouden.
Onderzoeksdatum 28 oktober 2026. Het verslag steunt op directe visuele lezingen van de genoemde akten; de belangrijke datum-, ouder- en tijdvelden zijn onafhankelijk herlezen. Onzekere letters of datering zijn als zodanig gemarkeerd.