Wat deze ronde toevoegt
De overlijdensbron van Gesina’s vader uit 1813 en de Amsterdamse huwelijksakte van Jan Willem Rademaker uit 1881 zijn nu rechtstreeks op hun registerbeelden gelezen. Het Oosseldse bevolkingsregister geeft daarnaast de woorden zoon en stiefzoon, én twee concrete verhuisdata van Willem.
Dit verslag is een ADD-ONLY-aanvulling op de drie eerdere rondes van 28 oktober. Bestaande lezingen, hypotheses en bronconflicten blijven bewaard. Conform de afspraak wordt het onderzoek nu voortgezet en wordt de website over enkele dagen gezamenlijk bijgewerkt. Deze ronde bevat geen websitewijziging of publicatie.
| Onderdeel | Stand vóór deze ronde | Nu toegevoegd |
|---|---|---|
| Berend Bijer/Beijer, 1813 | Overlijden genoemd in de huwelijksakte van zijn dochter uit 1819. | Eigen overlijdensakte gelezen: 6 april, 08:00, 54 jaar, landbouwer; huisnummer 121. |
| Oosseld, blad 137 | Registerbeeld was al in het project aanwezig. | Onafhankelijke herlezing van gezinsrollen, vertrek naar Arnhem in 1866 en terugkomst als timmerman in 1867. |
| Amsterdam, 1881 | Huwelijksindex gelezen; het NHA-beeld was niet toegankelijk in de vorige ronde. | Gemeentelijk registerexemplaar gevonden en gelezen: Jan Willem Rademaker × Petronella Cruijsen, 18 mei, akte 813. |
| Kostcontract, 1862 | Namenindex bekend; originele tekst ongelezen. | Protocol 3012/42 en repertorium 3012/71 gecontroleerd. Geen aangeboden scan gevonden in de onderzochte routes. |
Telling: twee nieuw zelfstandig gelezen akten over drie volledige registerbeelden; daarnaast één herlezen bevolkingsregisterbeeld. Het bronpakket bevat dus vier volledige bewijsbeelden. Catalogusbeschrijvingen en leesuitsneden tellen niet als extra akten.
1. Berend Bijer/Beijer: het overlijden van 1813
OORSPRONKELIJKE AKTE GELEZEN
In het huwelijk van Wilhelmus Hillenbrant en Gesina Beijer van 29 januari 1819 staat dat een Hummelo-overlijdensextract van haar vader is overgelegd, met datum 6 april 1813. Vanuit die specifieke verwijzing is nu de eigen overlijdensakte gevonden: ECAL 1536/58, akte 16. De tekst noemt de toenmalige gemeente Hummelo, terwijl het stuk in de huidige catalogus onder overlijdensakten Ambt Doetinchem is gerangschikt. Beide aanduidingen horen bij de bronvermelding. [S01] [S02]
| Veld | Lezing uit de akte |
|---|---|
| Naam | Berend Bijer; de schrijfwijze kan ook als Bÿer worden weergegeven. Beijer blijft de bestaande onderzoeksnaam. |
| Overlijden | 6 april 1813, om acht uur ’s morgens. |
| Leeftijd en beroep | Vierenvijftig jaar — 54 — en landbouwer. |
| Aktedatum | Eveneens 6 april 1813; geen afzonderlijk aangifte-uur vastgesteld. |
| Woon- en overlijdensplaats | Buurtschap [Nijeman?], mairie Hummelo; huisnummer 121. De exacte buurtschapslezing en huisnaam blijven onzeker. |
| Familiegegevens | Geen echtgenote, ouders of kinderen genoemd. Ook geen geboorteplaats, geboortedatum of doodsoorzaak vermeld. |
Hoe dit aan Gesina wordt gekoppeld
De verbinding met Gesina berust op haar huwelijksakte van 1819: die noemt haar vader Berend Beijer en geeft de exacte overlijdensdatum en gemeente. De gevonden akte stemt daarmee overeen. De overlijdensakte zelf noemt geen Gertrudis Helleminck en geen Gesina. Dat onderscheid voorkomt dat informatie uit twee bronnen achteraf als één letterlijke bronvermelding wordt gepresenteerd. [S02]
De bestaande persoonskaart s298 vermeldde voor Bernardus Beijer “ca. 1758 volgens secundair”. Die eerdere opgave blijft staan als historische onderzoeksinformatie. De akteleeftijd van 54 jaar is daarmee verenigbaar, maar bewijst geen geboortedatum. Hoogstens biedt circa 1758/1759 een zoekindicatie. Er zijn geen ouders of verdere voorouders van Berend toegevoegd.
Aangevers en leesgrenzen
De aangevers zijn volgens de akte buren en niet verwant: Grades/Gradus [Vriede?], 52 jaar, landbouwer, uit de voorlopig als [Nijeman?] gelezen buurtschap onder mairie Zelhem; en Berend [Wolsink/Walsink?], 42 jaar, dagloner, uit die buurtschap onder mairie Hummelo. De eerste tekent, de tweede verklaart niet te kunnen schrijven. De nog onzekere namen worden niet aan familiepersonen gekoppeld. Huisnummer 121 is geen bewijs van eigendom of van een modern adres. Een eerste vluchtige lezing van de overlijdensleeftijd als 55 is na vergroting gecorrigeerd naar 54; dat was een leesfout, geen historische bronvariant.
2. Oosseld: gezinsrollen en Willems bewegingen
BESTAAND BRONBEELD HERLEZEN
Het gaat om ECAL 0447/101, wijk E (Oosseld), 1859–1869, gemerkt deel 12, blad 137, huidige digitale scan 101. Het beeld stond al in het familieproject. Nieuw in deze ronde is de gerichte, gecontroleerde uitwerking van de relatiekolom en de verhuisregels. De looptijd 1859–1869 beschrijft een doorlopend register; zij betekent niet dat alle genoemde personen in 1859 gelijktijdig in huis woonden. [S03]
| Persoon | Letterlijke registerrol | Relevant gegeven |
|---|---|---|
| Evert Rademaker | Hoofd | Landbouwer; overlijden ingevuld op 2 april 1864. |
| Gezina Beijer | Vrouw | Overlijden ingevuld op 14 juni 1865. |
| Willem Rademaker | Zoon | Geboren 14 januari 1838. |
| Hendrikus Hillebrand | Stiefzoon | Geboren 4 september 1833. |
| Theodora Herbers | Nietverwant | Geboren 30 september 1829; huwelijk met Hendrikus afzonderlijk bewezen. |
De woorden zoon en stiefzoon zijn rechtstreeks gelezen. Zij ondersteunen de al uit de afzonderlijke geboorte- en huwelijksakten opgebouwde familieverbinding: Jan Willem en Hendriekus hebben dezelfde moeder, Gesina Beijer, en verschillende vaders. Stiefzoon beschrijft Hendrikus’ verhouding tot Evert als gezinshoofd; de onderlinge verhouding van Hendrikus en Jan Willem is die van halfbroers. [S07]
Van Oosseld naar Arnhem en terug
Willems eerste regel vermeldt vertrek op 10 november 1866 naar Arnhem. Een latere regel op hetzelfde blad noemt opnieuw Willem Rademaker met exact dezelfde geboortedatum, nu met het beroep timmerman, en vestiging op 25 juni 1867, afkomstig uit Arnhem. De combinatie van naam, geboortedatum en bewegingen ondersteunt de terugkomst van dezelfde bewoner. [S03]
In Willems eerste beroepscel staat geen zelfstandig uitgeschreven beroep dat met voldoende zekerheid aan hem kan worden toegekend. Daarom wordt geen vaststaande loopbaan van landbouwer naar timmerman geconstrueerd. Ook een rechtstreekse verhuizing van Arnhem naar Amsterdam volgt niet uit dit blad.
Verschillen blijven zichtbaar
Gezina’s geboortedatum staat hier als 7 Julij 1793. Dat botst met de inmiddels zelfstandig gelezen doopinschrijving van 3 augustus 1792 in Wijnbergen. De registeropgave uit 1793 wordt bewaard; zij vervangt de oudere doopbron niet. De doopdatum is bovendien niet zonder meer een afzonderlijk bewezen geboortedatum. [S03] [S08]
Willem en Grada Hillebrand staan beiden met 12 maart 1863. Dit bevestigt een al bestaande lezing en sluit aan op hun eerder gelezen geboorteakten. De oude opgave 12 mei wordt op Grada’s bestaande kaart aan een Langeraks register toegeschreven. Dat afzonderlijke beeld is hier niet herlezen, zodat die historische bronverwijzing behouden blijft.
Adres en later aangevulde regels
In de huisingskolom staat wijk E, nummer 43 doorgestreept en nummer 38 toegevoegd. Een datum of verklaring ontbreekt; er wordt geen verhuizing of moderne adresomzetting uit afgeleid. Het later toegevoegde kind Hendricus uit 1865 staat als “zoon”, maar krijgt op grond van die rij geen automatische vaderverbinding met het inmiddels overleden hoofd Evert. Bij Hendrikus is de datum 27 april 1866 leesbaar; het volgende woord is nog onzeker, zodat er geen specifieke gebeurtenis aan is gekoppeld. De overige bewoners worden niet door hun aanwezigheid op hetzelfde blad tot kinderen of familieleden gemaakt.
3. Amsterdam 1881: de huwelijksindex krijgt aktebewijs
OORSPRONKELIJKE AKTE GELEZEN
De vorige ronde kende het huwelijk uit de NHA-index. Via het gemeentelijke exemplaar bij Stadsarchief Amsterdam is nu de akte zelf gelezen: SAA 5009/1658, 1881 deel 9, folio 19 verso, akte 813, linkerblad van digitale scan 22. Het huwelijk vond plaats op 18 mei 1881. Dit is een aanvullende archiefroute; de eerdere mislukte toegang tot het NHA-beeld blijft in het onderzoekslog staan. [S04]
Jan Willem Rademaker
43 jaar, timmerman.
Geboren te Ambt Doetinchem; wonende te Amsterdam.
Meerderjarige zoon van Everhardus Rademaker en Geziena Beijer, beiden overleden.
Petronella Cruijsen
41 jaar, dienstbode.
Geboren te Neerbosch, gemeente Nijmegen; wonende te ’s-Hertogenbosch.
Dochter van Peter Cruijsen, overleden, en Jacomina Haak, zonder beroep, wonend te Neerbosch.
De afkondigingen zijn volgens de akte gedaan in Amsterdam en ’s-Hertogenbosch op 1 en 8 mei 1881. De tekst noemt overgelegde geboorteakten van de verloofden. Die bijlagen zijn hiermee genoemd, maar nog niet afzonderlijk geraadpleegd. ’s-Hertogenbosch is de in de huwelijksakte opgegeven woonplaats van Petronella; het is geen door ons veronderstelde vroegere woonplaats.
Betekenis voor de identificatie
Naam, leeftijd, geboorteplaats en het precieze ouderpaar sluiten aan op de geboorteakte van Jan Willem van 14 januari 1838. Het beroep timmerman sluit ook aan op zijn Oosseldse terugkomstregel uit 1867. Zo is de verbinding tussen Jan Willem uit de geboorteakte, Willem uit het bevolkingsregister en de Amsterdamse bruidegom nu met gelezen oorspronkelijke bronnen onderbouwd. De huwelijksakte van 1881 geeft zelf geen volledige geboortedatum; die komt uit de andere stukken. [S07]
Getuigen, ondertekening en eerdere huwelijken
| Getuige | Beroep en leeftijd | Leesgrens |
|---|---|---|
| Bartholomeus [achternaam onzeker: Ebl/Ehl?] | Spoorbeambte, 42 jaar | Achternaam niet vastgelegd als zekere spelling. |
| Jan van ’t Loo | Timmerman, 40 jaar | Geen verwantschap genoemd. |
| Maarten ter Horst | “Als voren”, 49 jaar | Het beroep verwijst naar timmerman bij de vorige getuige; handtekening M. ter Horst ondersteunt de naam. |
| Johannes van Wijngaarden | Werkman, 32 jaar | Geen verwantschap genoemd. |
De getuigen wonen volgens de slotzin allen te Amsterdam. Onderaan staan onder meer J. W. Rademaker en P. Cruijsen. Er is geen sluitende handtekeningenvergelijking met 1863 verricht. De akte noemt geen eerder huwelijk van de partners, maar gebruikt evenmin de expliciete termen jongman of jongedochter. Daarom wordt niet afzonderlijk bewezen verklaard dat dit voor beiden het eerste huwelijk was.
4. Wat nu vaststaat en wat nog openblijft
| Vraag | Onderzoeksbeoordeling |
|---|---|
| Wat staat in Berends overlijdensakte? | BEWEZEN op het beeld: naamvariant Bijer, datum, uur, leeftijd 54, beroep en huisnummer. De gezinskoppeling loopt via de expliciete verwijzing in 1819. |
| Willem in Oosseld = Jan Willem uit 1838? | BEWEZEN door samenlezing: exacte geboortedatum, ouderlijk huishouden en expliciete zoonpositie. |
| Amsterdamse bruidegom = Jan Willem uit 1838? | BEWEZEN binnen de akteketen: naam, leeftijd, geboorteplaats en hetzelfde ouderpaar, met passend beroep. |
| Willem, getuige bij het huwelijk van 1863 = dezelfde Jan Willem? | STERK-WAARSCHIJNLIJK als identificatiehypothese, nog niet afgerond. De opgegeven leeftijd 24 tegenover 25 en “aangehuwde broeder” vragen verklaring. |
| Wat bepaalt het kostcontract van 1862? | NOG TE CONTROLEREN. De oorspronkelijke tekst is ongelezen. Deelnemen aan hetzelfde contract bewijst op zichzelf geen verwantschap. |
| Ouders van Berend of oudere familietakken? | Geen nieuwe bewijsstatus. Deze ronde levert daarvoor geen oudervermelding. |
De oorspronkelijke huwelijksakte noemt Willem Rademaker, 24 jaar, landbouwer, “aangehuwde broeder des Bruidegoms”. Jan Willem, geboren 14 januari 1838, was op 7 februari 1863 25 jaar. De inmiddels bewezen halfbroerrelatie maakt hem een sterke kandidaat, maar verklaart niet vanzelf de formulering en leeftijd. Er wordt evenmin beweerd dat de getuige bewezen een andere man was. [S09]
5. De volgende gerichte onderzoeksvragen
Eerste prioriteit: het kostcontract en de stukken rond 1863
Voor het kostcontract van 18 december 1862, akte 274, van notaris J.D. Pasteur is nu de precieze route vastgelegd: ECAL 3012/42 bevat het protocol van 1862; 3012/71 het repertoire 1844–1889. Beide gecontroleerde beschrijvingen bieden studiezaalraadpleging en geen scanviewer. De link “Nadere toegang: Inzien” bij het protocol leidt naar de namenindex. In de onderzochte externe routes is geen bruikbare openbare scan aangetroffen. Dat bewijst niet dat nergens een reproductie bestaat. [S05] [S06]
De raadpleegnotitie in het bronpakket is klaar. Zij richt zich op de letterlijke naam Willem of Jan Willem, eventuele leeftijd en beroep, uitdrukkelijke verwantschap, contractrollen en ondertekening. De volledige minuut, vervolgvellen en eventuele bijlagen zijn nodig. Het reeds bekende namenregister vormt daarvoor een aanwijzing, geen vervanging van de tekst.
Ook de zes huwelijksbijlagen van Hendriekus en Theodora uit 1863 blijven open onder ECAL 3004/46. Daar kunnen aanvullende identiteitsgegevens in staan; dat wordt pas beoordeeld na lezing. Er is geen aanvraag of bericht naar een archief verstuurd. [S10]
Tweede prioriteit: Willems route naar Amsterdam
De nieuwe vertrek- en terugkomstdata maken een gerichte vergelijking mogelijk met Arnhem in 1866–1867. Daarna kan worden gezocht naar zijn daadwerkelijke vestiging in Amsterdam vóór het huwelijk van 18 mei 1881. De nog ontbrekende tussenstap wordt niet ingevuld met een veronderstelde rechtstreekse verhuizing.
Voor de gezamenlijke website-update
De aanvullingen zijn voorbereid als bronverwijzingen en afzonderlijke statusvoorstellen. De latere verwerking kan de overlijdensgegevens van Berend toevoegen, de gezinsrollen en migratie van Willem uitwerken en de bronstatus van Amsterdam 1881 verhogen van index naar gelezen akte. De onzekerheden rond 1863, Gezina’s datumverschil, Grada’s oude mei-opgave en de ongelezen contracttekst blijven zichtbaar. Eerdere dossiers en hypotheses worden niet verwijderd.
Andere open onderzoekslijnen uit de vorige rondes, waaronder Hülm 1754, blijven in het hervattingsbestand staan. Deze ronde heeft daaraan geen nieuwe bronlezing of persoonskoppeling toegevoegd.
Bronnen en verantwoording
- S01 — overlijden 1813, nieuw gelezen. ECAL 1536/58, akte 16, mairie Hummelo, 6 april 1813. Scan 077, begin · scan 078, vervolg · registerbeschrijving.
- S02 — huwelijk 1819, eerder gelezen contextbron. ECAL 1536/47, akte 1, 29 januari 1819. Eerste blad · vervolg met extractverwijzingen.
- S03 — Oosseld, herlezen. ECAL 0447/101, wijk E (Oosseld), 1859–1869, gemerkt deel 12, blad 137, scan 101. Oorspronkelijk beeld · registerbeschrijving.
- S04 — huwelijk 1881, nieuw gelezen. Stadsarchief Amsterdam, 5009/1658, deel 9, folio 19v, akte 813, 18 mei 1881, scan 22. Register · volledig aangeboden scanbeeld · eerder bekende NHA-index. De NHA-verwijzing 358.6/661 hoort bij het andere registerexemplaar.
- S05 — protocolbeschrijving, geen aktebeeld. ECAL 3012/42, J.D. Pasteur, 1862. Protocol · reeds bekende index van akte 274.
- S06 — repertoriumbeschrijving, geen registerbeeld. ECAL 3012/71, repertoire J.D. Pasteur, 1844–1889. Beschrijving · inventarisvoorwoord over de overbrenging naar ECAL.
- S07 — eerder gelezen akteketen. Geboorte Hendriekus, 4 september 1833, ECAL 1536/36, akte 53 · huwelijk Evert/Everhardus × Gesina, 24 januari 1837, ECAL 1536/49, akte 1 · geboorte Jan Willem, 14 januari 1838, ECAL 1536/36, akte 6.
- S08 — doop Gesina, eerder gelezen. ECAL 3019/281, rooms-katholieke statie Wijnbergen, 3 augustus 1792, scan 026. Doopbeeld. De datum is een doopdatum.
- S09 — huwelijk 1863, eerder gelezen. ECAL 1536/52, akte 4, 7 februari 1863. Begin · vervolg met getuigen.
- S10 — huwelijksbijlagen 1863, nog ongelezen. ECAL 3004/46, catalogusroute.
De kernvelden van de nieuwe akten en de beslissende Oosseldse passages zijn onafhankelijk door minstens twee lezers gecontroleerd. Onzekere paleografische lezingen staan tussen vierkante haken met een vraagteken. De afbeeldingen in dit verslag zijn leesuitsneden; de volledige aangeboden scanbestanden, metadata, uitgebreide bronnotities, statusvoorstellen en een hervattingsbestand staan in het begeleidende bronpakket. De ECAL-catalogi vermelden CC BY-SA 4.0; bronhouder en bewerkingen zijn per beeld vermeld. Voor het SAA-beeld is geen aanvullende licentieclaim afgeleid.