Onderzoeksnotitie · 7 november 2026

Housmans-testamenten 1747/1754: archiefconcordantie

Onderzoeksdatum: 7 november 2026 Modus: ADD-ONLY; zelfstandige aanvulling zonder nieuw formeel R-/MC-nummer. Bestaande onderzoeken, bronbeelden, afwijzingen, naamgenootprofielen en hypotheses blijven bestaan. Geen oorspronkelijke testamenttekst verkregen. Geen website-, boek- of stamboomwijziging.

Hoofdvraag

Is Petrus van den Berg, gedoopt Maaseik 1 januari 1693, zoon van Petrus × Harlindis/Erlindis Benaers, dezelfde man als Peter van den Bergh × Anna Wolters, met acht dopen te Kessel bij Goch (Duitsland) vanaf 20 september 1722 en latere aanknopingspunten in Ottersum/Gennep? Identiteit blijft KANDIDAAT-HYPOTHESE. De alternatieve identificatie Maaseik 1693 met de Elense Petrus × Petronella Severijns blijft eveneens onbeslist.

1. Gecontroleerde testamentvermeldingen

Historische bron: M. Hendrickx, ‘Testamenten uit de XVIIe en XVIIIe eeuw te Maaseik bewaard’, Vlaamse Stam, jaargang II (1966), nr. 3, p. 275–277; herdruk in De Maaseikenaar 1995/4, gedrukte p. 202–205; testamentvermeldingen op p. 203.

Herdruk: https://www.demaaseikenaar.be/msk1995_4.pdf (p. 202–203 in gedrukte uitgave; afbeelding in openbare webreader gecontroleerd). De titel van de lijst betekent niet dat alle stukken in gewone Maaseikse notariële minuten terug te vinden zijn: Hendrickx bespreekt een verzameling los bewaarde testamenten en akten, deels uit verzameling Drost, deels giften van inwoners en openbare onderstand.

Bewijsniveau: het bestaan van deze twee vermeldingen is BEWEZEN OP DE PUBLICEERDE TESTAMENTENLIJST. Geen inhoudelijke erfgenamenlijst, levensstatus van begunstigden of filiatie uit de originele minuut verkregen. Het zusterverband volgt uit Raymond Driessens secundaire reconstructie van Hendrick Housmans × Dircksken Keijsers, niet uit de testamenten zelf.

2. Historische bewaarroute — bevestiging, geen eerste ontdekking

Bron: Marcel Hendrickx en Stan Hendrickx, ‘Maaseiker archieven’, in De Maaseikenaar 2003/2–3, reproductie van inleiding ‘Historiek van de Maaseiker archivalia’ uit:

R. Nijssen en R. Raskin, Inventaris van de Maaseiker archieven overgedragen door Marcel Hendrickx, Rijksarchief te Hasselt, Toegangen in beperkte oplage 37, Brussel 2002. De historische inventaris is ook aangeduid als leeszaalnummer 784 (dit is geen afzonderlijk stuknummer).

Archiefhistorische publicaties:

Nauwkeurigheid: dit is een collectiebrede herkomstlijn, geen bewijs dat de twee specifieke Housmans-testamenten vandaag nog in Hasselt aanwezig zijn of een eigen afzonderlijk inventarisnummer bezitten. De archiefroute Drost–Heere–Hendrickx–Hasselt stond reeds in de onderzoeksarchiefs van 2 en 4 oktober 2026 (ONDERZOEKSAANVULLING_HENDRICKX_TESTAMENTENLIJST_HOUSMANS_KANDIDATEN_02-10-2026.md; MICROCHECKPOINT_MAASEIK_INV2120_HASSELT_TESTAMENTEN_04-10-2026.txt; ONDERZOEKSAANVULLING_VANDENBOSCH_CD53_MAASEIK_NOTARISSEN_TARGET_02-10-2026.md). Deze ronde levert een hercontrole en aanscherping van de concrete vraagstelling, geen claim van eerste ontdekking.

Actuele archiefondersteuning: AGATHA meldt uitdrukkelijk dat niet iedere inventaris gedigitaliseerd is en dat soms het papieren exemplaar in de leeszaal moet worden geraadpleegd. https://agatha.arch.be/help/?lang=nl

3. Al bekende, ter vergelijking relevante Maaseikse notarisakten

Deze zijn eerder onderzocht in de twee complete namenindex-CSV's en behouden hun huidige bewijsniveau; ze zijn niet opnieuw ontdekt.

| Datum | Moderne indexcode | Aangetroffen namen | Beperking | | 18-09-1721 | H. Craens, IX–151b, nr. 189 | Anna Maria Housmans weduwe Nelissen; Elisabeth Housmans; grond Elen | Namen in één akte bewijzen geen zusterschap of juridische rol | | 02-11-1750 | J.A. Prinsen, I–66d/67abc, nr. 132 | Anna Maria Housmans weduwe Nelissen; Elisabeth Housmans weduwe Coenen; Maria Helena Deenkens × Petrus Coolen | De akte lijkt een overdracht/schenking wegens ouderdom/blindheid te bevatten; schenker, ontvangers, erfgoed nog niet uit de minuut gelezen | | 29-01-1760 | J.A. Prinsen, II–212cd, nr. 169 | Elisabeth Housmans weduwe Coenen; Maria Helena Deenkens weduwe Coolen | Geen directe Benaers/Van-den-Bergh-verwantschap bewezen | | 16-04-1761 | J.W. Van Rey, V–282bc, nr. 17 | Weduwe Nelissen–Housmans, Maria Helena Deenkens, Nicolaus van de Berg | Geen identiteitsbewijs Nicolaus = kind van Gerardus × Joanna Baggen of Maaseikse koster |

Bron: bewaarde indexexports Notaris_aktes_AL_download_07-10-2026.csv en Notaris_aktes_MZ_download_07-10-2026.csv; 82.208 persoonsnaamsregels (geen 82.208 akten). Het oude broers-/zustersverband van Housmans berust op een secundaire publicatie; de persoonlijke identiteiten bij elke indexgroep behoeven oorspronkelijke bewijzen.

4. Welke akten kunnen voor Peter × Anna beslissend zijn?

Eerste prioriteit, 18-07-1754: volledige erfgenamenpassage van Elisabeth Housmans. Het stuk is in Luik opgesteld, maar als los Maaseiks testament beschreven in de vroegere Hendrickx-lijst. Het is niet bewezen een van de 'twee testamenten' die Rosy Coenen in 2025 bedoelde. Controleer of een begunstigde wordt genoemd als zoon van Petrus van den Berg × Harlindis Benaers, en vervolgens of hij in leven, met Anna Wolters, of te Kessel bij Goch / Gennep / Ottersum / Roepaan wordt geduid. Een naam in een testament uit 1754 bewijst niet zonder meer dat die persoon toen leefde; index- en testamentformules kunnen vooroverledenen of afstammelingen bevatten. Dit is juist relevant omdat de alternatieve oudere Elense Petrus volgens een secundaire reconstructie in september 1747 stierf.

Tweede prioriteit, 27-05-1747: volledige testamenttekst Anna Maria Housmans met alle namen, bedragen, bewoordingen rond erfgenamen en executeurs. Verwijzing naar Petrus uit Maaseik zonder woonplaats/echtgenote kan de Elense tegenhypothese niet sluiten: het testamentsjaar ligt vóór de opgegeven Elense sterfdatum.

Derde prioriteit: originele 02-11-1750-schenking (Prinsen nr. 132) voor identificatie van de Housmans/Deenkens-relaties. Daarna vergelijking van 29-01-1760 (Prinsen nr. 169) en 16-04-1761 (Van Rey nr. 17) op hun eigen partijrollen.

Parallel, onveranderd: 28 juni 1760 Maria Bastiaens, J.W. Van Rey nr. 130, moderne index XI–142ab; waarschijnlijke microfilm 1462285 item 2; primair nog niet ingezien. Ook Rotemse Thijs van Bergh 1721, BE-A0515.279 inv.4 fol.10v, blijft een andere onafhankelijke route. Housmans en Benaers blijven genealogisch gescheiden totdat een bron Hendrick Housmans × Dircksken Keijsers aan Elisabeth Housmans, vermeende moeder van Harlindis, koppelt.

5. Gerichte vraag aan Rijksarchief Hasselt — concept, NIET verzonden

Aan: 〔contactadres weggelaten〕 Onderwerp: Verzameling Marcel Hendrickx (Nijssen/Raskin 2002, leeszaal 784) — twee losse Housmans-testamenten 1747/1754

Geachte archiefmedewerker,

Voor genealogisch onderzoek naar de Maaseikse families Van den Bergh, Benaers en Housmans zoek ik de oorspronkelijke teksten van twee losse testamenten die M. Hendrickx opsomde in ‘Testamenten uit de XVIIe en XVIIIe eeuw te Maaseik bewaard’ (Vlaamse Stam, 1966; herdruk De Maaseikenaar 1995/4, pp. 202–205):

  1. Anna Maria Housmans, weduwe van Joannes Nelissen, testament op 27 mei 1747 te Maaseik, notaris J.H. van Reij.
  2. Elisabeth Housmans, weduwe van Andreas Coenen uit Elen, testament op 18 juli 1754 te Luik, notaris P.G.L. Lenaerts.

De archiefhistoriek van Marcel en Stan Hendrickx, De Maaseikenaar 2003/3, verbindt de door Drost verzamelde losse testamenten via kruisheer Heere met de verzameling Marcel Hendrickx, waarvan veel archiefmateriaal rond 2000 werd overgebracht naar Rijksarchief Hasselt. De overeenkomstige toegang is gepubliceerd door R. Nijssen en R. Raskin (2002), Toegangen in beperkte oplage 37, in oudere beschrijvingen leeszaalnummer 784.

Zou u willen controleren of deze twee testamenten in de huidige Hendrickx-collectie aanwezig zijn? Zo ja, verneem ik graag de actuele fonds-/toegangs-, inventaris- en folionummers en of reproducties van de volledige stukken, inclusief vervolgen en achterzijden, mogelijk zijn. Indien niet, kunt u aangeven of ze nog bij het Stadsarchief Maaseik, een andere verzameling, of in de notariële minuutreeksen Van Reij/Lenaerts te vinden zijn?

Ik verneem graag eventuele kosten voordat een bestelling of reproductieopdracht wordt uitgevoerd.

Met vriendelijke groet, [afzender]

Status: uitsluitend concept, niet verzonden, geen kosten toegezegd.

6. Bronnen en eindstatus

Nieuw primair bewijs: geen. Nieuwe genealogische filiatie: geen. Vernieuwde archiefconcordantie en doelgerichte zoekinstructie: ja. Maaseik 1693 = Peter × Anna Wolters: KANDIDAAT-HYPOTHESE. Elen = dezelfde Maaseikse Peter: afzonderlijke KANDIDAAT-HYPOTHESE.

ADD-ONLY: niets verwijderd, overschreven, als bewezen ouderlijn toegevoegd, aan website/boek gepubliceerd, aan archief verstuurd of besteld.