Onderzoeksnotitie · 10 november 2026

Herlezing post 7 en de Aengenend-toets

Datum: 10 november 2026 Methode: ADD-ONLY; nieuwe afzonderlijke onderzoeksnotitie. Bestaande onderzoeksarchief, kwartierstaat, website en familieboek niet gewijzigd.

Onderzoeksvraag

Welke betekenis heeft de vermelding van Hermina Derriks naast Hermen Derriks, Elbertus van den Bergh van De Roepaan en Johannes Aengenent in de historische kerkelijke rekeningpost 7? Is de verbinding noodzakelijk een familieband of verklaarbaar als opvolgende verantwoordelijkheid voor een kerkelijke last? Kan het onderzoek naar een eventueel huwelijk Hermina × Peter van den Bergh worden afgesloten?

1. Rechtstreeks herwonnen fotobron: post 7

De bestaande historische fotoreproductie is herwonnen uit de al bewaarde onderzoeksarchiefcontainer:

Zichtbare handschriftinhoud (diplomatische werkschets; geen automatische aanvulling onzekere woorden):

No 7 Johannes aengenent van Hermen Derriks en hermina Derriks [onduidelijke letters] en Elbertus van den Bergh ut den Roepaan en Hendr[?] ... van Baal ut een weg in Ottersom — 4 gul 1796 betaalt 1797 en 1798 betaalt 1799 betaalt; 1800 betaalt Tot 1801, 1802 en 1803 betaalt [laatste notitie onzekere lezing]

Wat rechtstreeks vaststaat: Hermina wordt met die voornaam en achternaam genoemd bij dezelfde administratieve post als bovenstaande personen; er is een bedrag 4 gulden en een betalingsreeks 1796–1803. Wat niet rechtstreeks vaststaat: wie de stichter, erfgenaam of eigenaar van het belaste onroerend goed was; wie deze personen precies van elkaar waren; of Hermina nog leefde tijdens een betaling. Er is geen leesbaar woord dochter, broer, zuster, vrouw, weduwe, erfgenaam of vergelijkbaar.

Post nr. 7 is niet gelijk aan huisnummer 7, hypotheekboekobject 78, noch de afzonderlijke kerkelijke post 4 (Jasper Derriks en Meegel Janssen, 2 gulden). De oude fout waarin Jaspers post als 9 is aangeduid, mag niet opnieuw worden ingevoerd. Evenmin mag post 7 zonder bronconcordantie met de lijsten der jaargetijden 1782/1796 uit Driessens publicatie worden vereenzelvigd.

2. Onafhankelijke openbare broncontroles, 10 november 2026

| Datum | Brongebeurtenis | Wat vastgesteld is | Grenzen | | 10 november 1782 | Ottersumse begraafindex, Welbert van den Berg, leeftijd 45 jaar, blz. 2 | Namen, leeftijd en datum rechtstreeks in oorspronkelijke gepubliceerde index-PDF gecontroleerd | Index, niet originele handschriftpagina; identiteit met Kessel gedoopte Elbertus uit 1735 is sterke kandidaat | | 19 april 1785 | Ottersumse RK-huwelijksindex | Joannes Aengenend, viduus, trouwt Anna Catharina Reijntjes, vidua Welbert van den Berg; indexfoto bekeken | Bevestigt dit huwelijk op indexniveau, niet dat de post-7-Johannes dezelfde is | | 6 oktober 1797 | Ottersum begraafindex, Joannes Aengenendt, 57 jaar, echtgenoot Anna Catharina Reijntjens, blz. 27 | Gepubliceerde PDF op pagina 1 rechtstreeks gecontroleerd | Afzonderlijke volledige bladzijde 27 is niet herlezen | | 4 juni 1804 | Ottersum D1804-016a, parochiebladzijde 117, nr.16 | Wilhelmina, wettige dochter van Joannes aengen End × Hendrina Laemers, getuigen Theodorus Lemmens en Anna Catharina Reintjens, laatstgenoemde uitdrukkelijk vidua Johannes aengen End | Gepubliceerd historisch registerafschrift, niet originele handschriftfoto |

Bronlinks:

Gevolg: minstens twee Joannes Aengenend

De Joannes die in 1797 overleed kan niet tegelijk de Joannes die in 1804 een kind kreeg met Hendrina Laemers zijn. De 1804-akte zet de twee identiteiten zelfs in één gebeurtenis naast elkaar door de vrouw Anna Catharina expliciet als weduwe van een gelijknamige man te identificeren. Het afzonderlijke vaderschap van de 1804-naamgenoot is daarmee een harde persoonscheiding op afschriftniveau.

De rekeningpost van 1796–1803 noemt geen partner, leeftijd of doopdatum van haar Johannes. Het is plausibel, maar niet bewezen, dat het de 1785 gehuwde Joannes is wiens naam na overlijden in de rekening bleef staan. Het is ook mogelijk dat het een jongere naamgenoot, een andere Joannes of een rubrieknaam van het goed betreft.

3. Juridische tegenproef: huisgebonden jaargetijden

Een reeds in 2026 in het familiearchief gefotografeerde fundatie van 15 maart 1783, door weduwe Anna Catharina Reijntjes voor wijlen Welbert van den Berg, noemt een kapitaal van 50 Kleefse gulden en een bezwaring van haar huis. De uitgewerkte transcriptie noemt vervolgens als mogelijke verantwoordelijken haar kinderen naeste vrienden of de besitters van het selve. Daardoor is het principe concreet aangetoond: een jaarlijkse kerkelijke last kon ook door een latere bezitter worden gedragen zonder bewezen bloedband met degene voor wie de mis of rentepost was ingesteld.

Niet bewezen: dat de stichting van 1783, de rekeningpost nr. 7, de jaargetijden van Hermina en Hermen, en het hypotheekboekobject 78 hetzelfde huis of dezelfde verplichting betroffen. De uit 1783 bekende afzonderlijke stichting voor Peter van den Berg × Anna Wolters betreft weer een andere akte met 100 gulden. Geen bronfusie.

4. Archiefingangen en ontbrekende beslisstukken

  1. Parochiearchief Ottersum: oorspronkelijke omvang van de rekening-/erfpachtband met post 7, voorafgaande posten, oudste vestigings-/stichtingsakte, en P.A.O. Lijsten der jaargetijden 1782 en 1796, zoals pastoor Driessen in Loo-Kroniek 14 (1960) p.14 noot 36 noemt. Controleer fili(a), suster, weduwe, erfgenaam en welke percelen/lastdragers in de gehele band staan. Foto-albumtitels zijn geen archiefsignaturen.
  2. Landesarchiv NRW AA 0064 nr. 784 en 785: Ottersum (Dorfschaft) mit Aaldonk u. Veen, Hypothekenbuch, volumes I en II, perioden 1730–1791. Zoek huis 78, foliobladen 152–153 voor- en achterzijde, en de onderliggende verkrijgingstitel. Een bestaande foto bevat Henrich Dircks → modo Peter van den Bergh; dit bewijst geen huwelijkse eigendomstitel of aankoopdatum. Digitale titel-/foliolezing in deze ronde niet verkregen. Online catalogi: https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/Y7QTXJWPR3EQMAFYESST6IODKAHF23OB en https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/5JTYH4OLG7BI2RB4OPHGMD4MVX4XD7SR.
  3. HCL Schepenbank Ottersum 01.062/1, huwelijksvoorwaarden 17-08-1722 tussen Derk Dercks, weduwnaar Maria Dennissen, en Jennicken Heilen; vervolgens 01.062/2–3 (1741). Eerdere catalogusverwijzing, originele minuten in deze ronde niet geopend. https://www.archieven.nl/nl/db/0/toegang/38/01.062
  4. P.A.O. kerkrekening 1694 en vicariegarantie 1734: Derick Peters bij De Roepaan, Hermen Derickx. Alleen de originele akten kunnen een expliciete generatiebrug leveren; het ene patroniem verklaart het andere niet vanzelf.
  5. Hommersum St. Petrus BA 0996, overleden 1722 Dirx: naamindex toont vooralsnog alleen jaar en achternaam; niet te identificeren als Hermina zonder voornaam, dag, sekse, eventuele echtgenoot en originele parochiecontext.

5. Beslismatrix voor Hermina

| Stelling | Status | | hermina Derriks staat in historisch account post 7 | BEVESTIGD OP HISTORISCHE BRONFOTO (bestaande bron opnieuw geopend) | | Hermen is broer of echtgenoot van Hermina | KANDIDAAT-HYPOTHESE, geen relatieformule | | Derick Peters (1694) is haar vader | KANDIDAAT-HYPOTHESE | | Jasper/Henrich/Derk Dercks zijn familie | KANDIDAAT-HYPOTHESE, nog geen doorlopende primaire akteketen | | Peter van den Bergh was vóór Anna Wolters gehuwd met Hermina | KANDIDAAT-HYPOTHESE | | Hermina is moeder van de acht kinderen Peter × Anna uit Kessel (D), 1722–1738 | UITGESLOTEN, moeder in die dopen is Anna Wolters | | Meer dan één Joannes Aengenend rond 1797–1804 | BEVESTIGD OP INDEX-/AFSCHRIFTNIVEAU | | De naam op rekeningpost 7 kan via eigendom/lastenopvolging bij Aengenend komen | PLAUSIBEL WERKMODEL, NOG TE CONTROLEREN |

Slot

Geen nieuwe oorspronkelijke Hermina-filiatie- of huwelijksakte aangetroffen. Wel is de reeds bekende fotobron nu byte-exact herwonnen en rechtstreeks geverifieerd; zijn de onafhankelijke openbare registerbronnen voor Aengenend 1785, 1797 en 1804 gecontroleerd; en zijn de grenzen tussen rekeningpost, jaargetijden, hypotheekboek en huwelijkscontract expliciet vastgelegd. Dit voorkomt dat een zakelijke opvolging wordt aangezien voor bewezen bloedverwantschap.

ADD-ONLY — eerdere gegevens en negatieve uitkomsten behouden. Geen archiefaanvragen, kosten, onderzoeksarchief of websitewijzigingen.