Onderzoeksnotitie · 11 november 2026

Armenrekening 1784, rentepost 7 en De Roepaan

Onderzoeksdatum: 11 november 2026 Gebied: Ottersum, De Roepaan, Gennep, Kleef Methode: ADD-ONLY. Deze tekst is een nieuwe vergelijking van bestaande bronfoto's en opnieuw gecontroleerde openbare archiefbeschrijvingen. Er is geen nieuwe originele familierechtelijke akte gevonden. Oude foto's, hypothesen, negatieve resultaten en dossiernummers worden niet gewijzigd.

1. Kernvraag en bewijsgrens

Heeft de vierguldenpost nr. 7 met Hermen en Hermina Derriks betrekking op hetzelfde goed dat in het Ottersumse hypotheekboek als De Roepaan/huis 78 staat beschreven en waarop Henrich Dircks later door Peter van den Bergh werd gevolgd?

Stand: NOG TE CONTROLEREN. De historische foto's bevestigen enerzijds de persoonsnamen in een rentenboek, anderzijds de opeenvolgende namen bij een goed. Geen zichtbare tekst verbindt post 7 rechtstreeks aan huis 78 of geeft een verwantschaps- of overdrachtsformule. Het oudere huis 193 en de koopbriefverwijzing van 20 oktober 1752 blijven apart.

2. Relevante reeds bewaarde foto — armen-UITGAAF 1784

Het onderzoeksarchiefbronregister R159 (26 september 2026) en bronherlezing V15 (15 oktober 2026) tonen op een reeds bewaarde foto van een historisch handschrift een als 1784 gelabelde uitgavenrekening van de armenkas. De identificeerbare afzonderlijke rekeningregel luidt ongeveer: aen de erven van den berg van de roep aen. Bij die regel staat 109 in de guldenkolom. Andere kolommen en de interne som ondersteunen dat dit een bedrag is, geen nummer. De precieze muntsoort, reden voor betaling, individuele ontvangers en erflater ontbreken. Het albumopschrift met erven Peter is niet de bronletterlijke formulering; in de kernregel staat geen voornaam Peter.

Dezelfde oude uitgavenfoto heeft volgens herlezing V15 een afzonderlijke anonieme post 2 jaargetijde met 5 gulden. Die post bevat geen persoonsnaam. Zij mag niet worden toegekend aan Hermina/Hermen, Jasper/Meegel, Peter/Anna of Welbert; evenmin mag het bedrag zonder bewijs worden gelijkgesteld met rentepost 7 van vier gulden.

Dit is een al bekend bronbeeld, geen nieuwe archiefvondst. De twee belangrijke, open identiteitskandidaten bij de erven zijn de erfkring van Welbert (overleden 1782) en de eerdere nalatenschap Peter van den Bergh × Anna Wolters; geen van beide is op deze rekeningregel bewezen.

3. Onafhankelijk gecontroleerde informatie uit het Ottersumse parochiearchief (presentatie 2013)

De historische presentatie Het ontstaan van de parochie / kerkarchief Ottersum bevestigt aan de hand van opgenomen archiefmateriaal:

• overlevering van pachtstukken vanaf 1573, kerkrekeningen vanaf 1649 en armenrekeningen vanaf 1653 tot 1814;
• dat de armenkas inkomsten ontving uit korenverkoop en pacht;
• dat de kerkrekeningen gebruik maakten van zowel hollants gelt als cleefs gelt. Een historisch voorbeeld uit 1694 laat de omrekening in dezelfde administratie zien.

Bron: https://www.ottersum.info/wp-content/uploads/2016/09/Presentatie-kerkarchief-2013-1.pdf — met name dia's 5, 16–17 en 27–28.

Gevolg: de oorspronkelijke serie armenrekeningen van Ottersum is de meest directe verzamelplaats voor de onbekende betalingsgrond in 1784; de tentoonstelling bewijst niet waar het specifieke volledige boek momenteel berust, of dat een afzonderlijke kwitantie is behouden. Bij de vierguldenpost nr. 7 én de betaling 109 gulden mogen we Kleefs of Hollands niet zonder kolomkop of verklaring invullen.

4. Geldbedragen en rechtsgronden scheiden

| Bron | Bedrag | Status en karakter | | Welbert-fundatie, 15 maart 1783 | 50 Kleefse gulden | kapitaal van jaarlijkse mis, oorspronkelijke fotoreconstructie V12 | | Peter × Anna Wolters-fundatie, 20 oktober 1783 | 100 Kleefse gulden | ander kapitaal, ander belast goed in Aaldonk; R160 | | Als 1784 geïdentificeerde armenuitgaaf aan de erven van den berg | 109 gulden | uitgaaf, muntsoort en oorzaak open; V15/R159 | | Op hetzelfde uitgavenblad 2 jaargetijde | 5 gulden | anonieme afzonderlijke post; V15 | | Oud renteregister nr. 7 | 4 gulden | Hermen/Hermina, Elbertus van den Bergh van De Roepaan, Johannes Aengenent, Van Baal; geen familieformule; V13 | | Oud renteregister nr. 4 | 2 gulden | Jasper Derriks/Meegel Janssen en Johannes van den Berg; V14, later nummercorrectie, niet nr. 9 |

Deze bedragen niet optellen of verdelen in erfdelen. De 1783-fundatie van Welbert toont dat een kerklast met een huis kan meegaan naar nieuwe bezitters zonder noodzakelijk bloedverwantschap; de eigen fundatie is niet bewezen dezelfde als post 7.

5. Koppeling naar het hypotheekboek en het kadaster

• Oude hypotheekfoto's: De Roepaan, historisch huisnr. 78, fol. 152–153: Der Rupan Henrich Dircks gevolgd door modo Peter van den Bergh. De tekst laat geen verwervingsdatum of echtgenote Hermina zien. Actuele catalogusroute: Landesarchiv NRW AA0064/784–785, beide Ottersumse Hypothekenbuch-banden 1730–1791; exacte toekenning van de particuliere foto aan een volume nog open.
• Historisch Kleefs kadaster, omstreeks 1734, gedrukte bron p. 172: voorlopige objecten Feld 29 Nr. 25 (akker) en Feld 30 Nr. 72 (huis/tuin), bij Der Ropan Hendrieck Dircks. Dit zijn andere nummerstelsels dan hypotheek-huis 78. Het originele Ottersumse Feldbuch en kaartblad 30 zijn niet integraal geverifieerd.
• G. Aymans (1986), p. 28, vermeldt voor de Klevisches Kataster, Band Ottersum (1734) het toenmalige Gemeentearchief Gennep. Huidige bewaarplaats en perceelregister-concordantie moeten nog worden bevestigd. Bron: https://www.erdkunde.uni-bonn.de/article/download/2086/2075/2089
• NRW deel I actuele fiche (AA0064/784): https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/Y7QTXJWPR3EQMAFYESST6IODKAHF23OB — de catalogusfiche is geen digitale afbeelding van de akte.

6. Losse bestuurlijke lijn — 1793

Het Gem. Archief Gennep, inventaris 48, beschrijft stukken over de verdeling van Zellerse heide en turfvenen, 1783 en 1787–1794. Deken Creemers noemt vergaderingen te Roepaan en een overeenkomst van 30 oktober 1793 met een naam An gen Eend. Het eigenlijke origineel en de identificatie van deze vertegenwoordiger zijn niet vastgesteld. Er is evenmin aangetoond dat de gronddeling dezelfde lasten betreft als post 7. De historische oude nummers Gennep 318–324 waren in projectdossier 8 november 2026 al uitgewerkt, inclusief de nog open moderne concordantie, dus niet als nieuw opvoeren.

Catalogus: https://erfgoedmaasenniers.gennep.nl/detail.php?id=4677079&index=3&nav_id=0-1&tab=aanvragen

7. Exact onderzoeksplan voor de oorspronkelijke stukken

1. Ottersumse armenrekeningen 1782–1785: huidige houder/signatuur van originele rekening 1784, titelblad en inkomende/uitgaande pagina's, kwitanties, bijlagen, rekeningsluiting en eventuele verklaring van de uitgaaf 109 gulden aan de erven Van den Berg van de Roepaan. Vraag wie erflater, ontvanger, beheerder of gemachtigde was; noteer de muntsoort.
2. Staten jaarlijks ontvangen erfpachten aan rogge: volledige oorspronkelijke titel en posten nr. 7 en nr. 4, voorafgaande en volgende bladen, oudere vestigingstitel en aantekeningen van/modo, perceel, schuldenaren, eindverantwoording. Geen relatie aannemen enkel door namen naast elkaar.
3. P.A.O. lijsten der jaargetijden 1782 en 1796: te onderscheiden van de hierboven genoemde rentestaat. Zoek oorspronkelijke fundatiebrief bij Hermen/Hermina en Jasper/Meegel, inclusief object en rechtsrollen; pastoor Driessen 1960, noot 36.
4. Hypothekenbuch Ottersum AA0064/784–785, huis 78 f. 152–153: volledige Titulus, eventuele bijverwijzingen, rechtsvoorgangers, personen en jaartallen; originele transport-/erfakte vereist.
5. Klevisches Kataster Ottersum 1734: moderne archiefconcordantie voor Feld 29/25 en Feld 30/72, met eigenaren en belendingen; match grondobject pas na maat/kaart-reconstructie.
6. HCL 01.062/1 en Keulse vicariegarantie 1734: test apart de identiteit van Derk Dercks × Jennicken Heilen en van Hermen Derickx. Zij zijn niet zonder originele verwantschapsformule aan Hermina gekoppeld.

8. Genealogische bewijsstand

BEVESTIGD OP FOTO/TRANSCRIPTIE: de oudere naam hermina Derriks in rentepost 7, de oude eigenaarsnamen Henrich Dircks en Peter van den Bergh bij De Roepaan en de uitgavenvermelding 109 gulden aan erven van den berg van de roep aen.

KANDIDAAT-HYPOTHESE: Hermina als dochter van Derick Peters (1694), zuster van Hermen/Jasper/Henrich of een eerdere echtgenote van Peter; het zou vóór de bewezen gezinsperiode Peter × Anna Wolters 1722–1738 moeten worden aangetoond.

UITGESLOTEN: Hermina als moeder van de acht in Kessel bij Goch gedoopte kinderen 1722–1738. Hun moeder is Anna Wolters. Kessel (D) is niet Kessel (L).

NOG TE CONTROLEREN: alle juridische personenrelaties, het belaste perceel bij post 7, de titel achter huis 78, de identiteit van de erven in 1784 en de hoofdvraag wie Hermina werkelijk was.

9. Documentintegriteit

Geen archiefverzoeken verzonden, geen betaalde werkzaamheden, geen originele onderzoeksarchieffile overschreven en geen website, stamboom, kwartierstaat of familieboek aangepast. Dit nieuwe lokale verslag is afzonderlijk voorbereid en nog niet als nieuwe versie naar de permanente project-onderzoeksarchiefgeüpload. Oude historische mislezingen blijven in de eerdere notities staan met hun latere correcties; er wordt geen vroegere hypothese verwijderd.