ONDERZOEKSDOSSIER — gedateerde bronlaag, verwerkt 13 oktober 2026.
Deze leeseditie bewaart de historische bevindingen en conflicten uit de genoemde ronde. De actuele beoordeling in het bijbehorende familieartikel heeft voorrang. Bewijs voor een gebeurtenis is geen automatisch bewijs voor een persoonsgelijkstelling.
Operationele bewaarinstructies zijn weggelaten; bronverwijzingen en onderzoeksinhoud blijven behouden.

# Familie Van den Berg 3.0 — Viller Mühle, vervolgonderzoek V2
**13 oktober 2026 — ADD-ONLY — uitsluitend digitaal — NIET op website gepubliceerd**

## Onderzoeksbesluit
De in het project reeds opgeslagen **oorspronkelijke verkoopregistratie** (Landesarchiv NRW, Roerdepartement AA 0633 nr. 3193, scan 0055, vermoedelijk post 975) toont op 5 augustus 1806 een als `Vanbergh` gelezen koper uit Gennep, een verkoop uit voormalig bezit van de abdij Neukloster, een complex van twee molens en gronden rond Asperden en 10.000 Franse francs. In het oorspronkelijke beeld staan **de volledige voornaam, de woordelijke plaatsnaam Viller en een afzonderlijk woonhuis niet ondubbelzinnig vast**. Daarom is de koppeling aan de Viller Mühle **STERK-WAARSCHIJNLIJK**, evenals de identificatie van die koper met Petrus van den Bergh (ca. 1767–1838), echtgenoot van Elisabeth van Dinter. Dit onderzoek verhoogt deze bewijsstatus **niet**.

**Nieuwe bijdrage t.o.v. het reeds opgeslagen woonhuis-/kaartendossier:** rechtstreeks gelezen 2019 RMDZ-veldonderzoeksrapport, uitgewerkte 1815 molenpachtclausules uit het voorafgaande notariële blad, bronconflict van moderne adressen Viller 22/27/32, onafhankelijke bronroute voor bewaarde vroege burgerlijke registers, nadere bronkritiek op meerdere woningen, en aanvullende historische context Antoniusgilde. Relevante oudere Viller-bestanden en alle Peter-IV-/R-/MC-rondes blijven intact; geen integrale deduplicatieclaim voor alle projectbestanden.

## 1. Nieuw specialistisch RMDZ-veldonderzoek: Elisabeth Zenses (2019)
- **Bron:** Dr. Elisabeth Zenses, *Bericht zur Mühlenaufnahme Goch*, RMDZ Forschungsbericht **14** (2019), 9 pagina's, full text online: https://d-nb.info/1209527707/34 .
- **Bronklasse:** specialistisch modern veldonderzoek, **niet** een oorspronkelijke koopakte/landmeterkaart uit 1806.
- De feitelijke veldopname vond plaats **25 januari 2016**, door Elisabeth Zenses en Hans-Michael Altemüller; de auteur beschrijft hoe **18 historische molens** bekend waren in Goch, waarvan er **vijf** in het terrein werden geïnventariseerd (p.2–3).
- Inventarisfiche Viller op PDF-pagina 7 (gedrukt p.7): **Mühlenkennzahl DE-NW/12.04/63.4**; coördinaten **51°42′07″N / 6°03′05″E**, gelegen in de **Niers-uiterwaarden**, met een complex van korenmolen, oliemolen, opslaggebouwen, turbinegebouw/schoorsteen en resten van de verlande molenvijver. Typologische aanduiding *Motormühle* beschrijft latere toestand; **niet** 1806 als motorbedrijf etiketteren.
- **Nieuw bronconflict:** RMDZ vermeldt **Viller 22, Goch-Hassum**, terwijl de stadsbrochure Stadt Goch/Heimatverein **Viller 32, Kessel** en de lokale molensite **Viller 32** vermeldt (haar contacttekst ook Viller 27). Dit zijn moderne bronopgaven, geen bewezen verschillende historische percelen. Niet Viller 22 als Peters woonhuis overnemen zonder perceel-/adrescontrole.
- RMDZ foto's uit **2016 zijn auteursrechtelijk beschermd**; foto AIt(e)müller niet automatisch verspreiden of op website kopiëren. In het artikel mag voorlopig naar het rapport gelinkt worden.

## 2. Twee verschillende woonhuiscontexten in het monumentencomplex
- **Stadt Goch/Heimatverein**, *Historische Spuren einer Stadt*, gedrukte pp.34–35 (PDF-pp.34–35): https://www.heimatverein-goch.de/app/download/5817089922/180626%2BGoch_Brosch%C3%BCre_Denkm%C3%A4ler_0418_web.pdf .
- Grote herenwoning aan **zuidzijde van de oude weg Kessel–Hommersum**: ca. **1890** gebouwd. Het nabijgelegen Hallenhaus dateert ook van ca.1890, met oostelijke woonaanbouw ca.1910. Beide zijn ruim later dan Petrus' overlijden **1838**.
- De monumentenbeschrijving noemt **ook nog een bakstenen tweelaags woonhuis van de molenmeester** aan de andere zijde van het circa1870 maalgebouw, verbonden door een laag tussenstuk. **Hiervan is in dit fragment geen exact bouwjaar bewezen**; niet automatisch dateren op 1806 of aan Petrus toeschrijven.
- Noordelijk van de weg liggen de hogere maal-/olie-/silo- en ketelgebouwen; veel daarvan zijn **laat-19e/vroeg-20e-eeuws**. De oude rivierloop van de Niers liep tussen koren- en oliemolen voordat hij circa1930 werd gewijzigd. Ook dit hoort bij latere industriële ontwikkeling, niet het gebouwbeeld van 1806.
- **Bewijspositie:** vermoedelijk bestond bij de voor-1806 bestaande molen een bedrijfs-/hofcontext (zie 1632). Welke oudere woning precies bestond en of Petrus die kocht en zelf bewoonde, is **NOG TE CONTROLEREN**.

## 3. De notariële molenpacht 1815: voor het artikel belangrijke dagelijkse economische werkelijkheid
- **BHIC 7048, inv.24, Mathias van de Voordt, scans 31 en 33**, transcripties beschikbaar via https://www.openarchieven.nl/transcripties/toon/NL-HtBHIC_7048_24_0031 en https://www.openarchieven.nl/transcripties/toon/NL-HtBHIC_7048_24_0033 .
- Het transcript op **scan 31** spreekt expliciet over een **korenwindmolen bij Oeffelt**, en noemt onder de verpachte goederen: molen, toebehoren, molenhuis, moestuin en bouwland. Dit is **niet** de Viller-watermolen; gelijknamige molenhuizen uit beide dorpen scheiden.
- Pachtvoorwaarden: de pachter moet het molenwerk onderhouden; molenstenen worden aan begin en einde gemeten; veranderingen in steenhoogte worden financieel verrekend; het *maalloon* wordt contractueel begrensd. De getranscribeerde passage noemt **veertien Hollandse guldens per Rijnlandse duim** voor slijtage of verbetering (betreffende exacte toepassing van dit bedrag moeten we origineel en vorige/volgende pagina's nog lezen).
- **Scan 33** vermeldt `Peter van den berg molenaar wonende te vilder` en Johannes/Mathijs/Arnoldus van Dinte en Johannes Gerrits, gehuwd met Mechtildis van Dinte, bij de windmolenpacht. Dat is een **persoonlijke woonplaats- en beroepenbrug via HTR van een primair notarieel document**, maar zijn exacte juridische rol en eventuele familierechtelijke graad moeten nog uit alle bladen worden onderzocht. Datumconflict **1814 vs geregistreerd juli1815** bewaren; de HTR is niet handmatig diplomatisch gecontroleerd.
- **Narratief nut:** de zichtbare verplichtingen laten de zakelijke werkelijkheid van de molenaarskring zien; schrijf niet dat deze voorwaarden in 1806 voor de Viller Mühle golden of dat Petrus zelf de Oeffeltse windmolen pachtte.

## 4. Verdieping dorpsleven Viller vóór Petrus
- De historische dorpsroute van de **Verkehrs- und Heimatverein Kessel** citeert een oude goederenopname uit **1632**: Viller telde **25 woningen**, enkele grote boerderijen plus hof-/katwoningen; klooster Graefenthal bezat de **Villerische Kornmühle** met een hof van **15 Morgen**. Dit is een historische publicatie die een ouder document samenvat, géén persoonlijk woonhuis uit 1806.
- In **1656** werd de Sint-Antoniusgilde te Viller opgericht, volgens dezelfde dorpshistorie na de Dertigjarige Oorlog. Gildefeesten en de Villerse kermis illustreren lokale sociale geschiedenis, maar **er is geen bron die Petrus als lid aanwijst**.
- Bron: https://de.readkong.com/page/kessel-historische-route-historischer-weg-kessel-9666907 , secties 9 en Antonius-Kapelle, rond gedrukte pp.24–25.

## 5. Authentieke historische kaarten: bron en beperkingen
- **Tranchot / von Müffling 1803–1820**: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Tranchot_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg , afkomstig van Landesvermessungsamt NRW, status public domain. Toont oude rivierloop, weg en bebouwing, maar niet persoonsbezit.
- **Preußische Uraufnahme circa1846**: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Urkataster_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg . De aanduiding *Urkataster* in de bestandsnaam is geen bewijs van een juridische perceellegger of eigenaar.
- **Neuaufnahme 1891–1912**: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:461_Neuaufnahme_Viller_M%C3%BChle_Goch-Hommersum.jpg . Scheidt de moderne molenbebouwing van de periode van onze voorouders.
- Commons-bladzijden vermelden **publiek domein voor deze oude kaarten**. De fotobestanden van RMDZ 2016 en KuLaDig ca1933 hebben aparte rechten.
- **Opslagbeperking:** de drie Commons-kaarten zijn in deze ronde als **URLs/provenance**, niet als eigen bewaarde pixels, vastgelegd. De bronbeelden waren via een downloadverbinding niet in de werkomgeving beschikbaar; meld bij latere websitebewerking geen lokaal bewaarde kaartbestanden die er niet zijn. Het primaire 1806-registerbeeld **zit reeds in Library**, ongewijzigd uit originele ZIP.

## 7. Stand van het bewijs
- **BEWEZEN BRONREGISTRATIE:** bij `AA 0633/3193 scan55` een verkooppost 5 aug1806, koper naamvorm `Vanbergh` uit Gennep, molencomplex bij Asperden, goederen abdij Neukloster, prijs 10.000 fr.
- **STERK-WAARSCHIJNLIJK:** specifiek Viller Mühle en identiteit koper met Petrus ca1767–1838 × Elisabeth van Dinter, mede dankzij latere HTR `Peter van den berg molenaar wonende te vilder`.
- **NOG TE CONTROLEREN:** welke gebouwen verkocht, oudere woning, exacte eigendom en bewoning, geboorte-/huwelijksfiliatie en afloop bezit.
- **HISTORISCH ACHTERGROND / SECUNDAIR:** datering van huidige bouwwerken, 1632/1656, landbouw en regionale ambachten, zonder fictieve waarnemingen of exacte huisinrichting.

**Publicatie:**  Nog niet publicatieklaar als definitief bewezen eigenaar én bewoner.